જાણો દેશના પ્રથમ મુસ્લિમ રાષ્ટ્રપતિ વિશે અનકહી વાતો, 29 વર્ષની ઉંમરે બન્યા જામિયા વિવિના કુલપતિ

ભારતના ત્રીજા રાષ્ટ્રપતિ ડૉ. ઝાકિર હુસૈન ભારતમાં આધુનિક શિક્ષણના સૌથી મોટા સમર્થકોમાંના એક હતા. તેમણે તેમના નેતૃત્વ હેઠળ જામિયા મિલિયા ઇસ્લામિયા યુનિવર્સિટીની સ્થાપનામાં યોગદાન આપ્યું હતું.

ડો.ઝાકિર હુસૈનનો જન્મ 8 ફેબ્રુઆરી 1897ના રોજ હૈદરાબાદમાં થયો હતો. તે ખૈબર પખ્તુનખ્વાના પશ્તુન મુસ્લિમ હતા. ઝાકિર હુસૈન તેના 8 ભાઈઓમાં બીજા ક્રમે હતા. બાળપણથી જ ઝાકિર હુસૈનને વાંચન અને લખવાનો ખૂબ જ શોખ હતો. ઝાકિર હુસૈન જ્યારે 10 વર્ષના હતા ત્યારે તેમના પિતાનું અવસાન થયું હતું. આ પછી માતા બાળકો સાથે હૈદરાબાદથી કયામગંજ (ઉત્તર પ્રદેશ) આવી. આ પછી તે તેની માતાના કહેવા પર ઇટાવા ગયો હતો. ઈસ્લામિયા હાઈસ્કૂલમાંથી ત્યાંની હાઈસ્કૂલ પાસ કરી. ઝાકિર હુસૈન જ્યારે 14 વર્ષના હતા ત્યારે તેમની માતાનું પણ અવસાન થયું હતું.

એ જાણવું જરૂરી છે કે ઝાકિર હુસૈનનો ભાઈ મોહમ્મદ હુસૈન મોહમ્મદ અલી ઝીણાના સમર્થક હતા. 1947માં ભાગલા બાદ તેઓ પાકિસ્તાન ગયા અને ત્યાંના શિક્ષણ મંત્રી બન્યા. તેમને કાશ્મીર બાબતોના મંત્રી પણ બનાવવામાં આવ્યા હતા.

29 વર્ષની ઉંમરમાં બન્યા કુલપતિ

ડો.ઝાકિર હુસૈને પોતાનું સમગ્ર જીવન શિક્ષણને સમર્પિત કર્યું હતું. તેણે એંગ્લો ઓરિએન્ટલ કોલેજનો બહિષ્કાર કર્યો. પછી તેના સાથી વિદ્યાર્થીઓએ તેને પૂછ્યું કે તે ક્યાં ભણશે? તેથી તેણે કહ્યું હતું કે તે રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ સંસ્થાનમાં અભ્યાસ કરશે. તેના પર સાથીઓએ પૂછ્યું કે આ રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ સંસ્થાન ક્યાં છે. તો તેમણે કહ્યું કે અમે અમારી શૈક્ષણિક સંસ્થા અહીં ખોલીશું જે અમારી પોતાની અને અમારા દેશની સંસ્થા હશે. તેમાં અંગ્રેજી સરકારની મદદ લેવામાં આવશે નહીં.

આ નિશ્ચય સાથે, તેઓ ડૉ. હકીમ અજમલ ખાન, ડૉ. અન્સારી અને મૌલાના મોહમ્મદ અલી ઉપરાંત રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ સંસ્થાનની સ્થાપનાના સંબંધમાં અન્ય અગ્રણી વ્યક્તિઓને મળ્યા. છેવટે, 29 ઓક્ટોબર 1920 ના રોજ, અલીગઢમાં એક ખૂબ જ નાની જગ્યાએ જામિયા મિલિયા ઇસ્લામિયાનો શિલાન્યાસ કરવામાં આવ્યો. આ પછી, કેટલાક કારણોસર, મહાત્મા ગાંધીની સલાહ પર, ઝાકિર હુસૈન જામિયાને અલીગઢથી દિલ્હી લાવ્યા. સખત મહેનત અને સમર્પણ સાથે દિલ્હીમાં જામિયાની સ્થાપના કરી અને 29 વર્ષની વયે યુનિવર્સિટીના વાઇસ ચાન્સેલર બન્યા.

1962માં બન્યા દેશના ઉપરાષ્ટ્રપતિ

1952માં તેઓ શિક્ષણના વિદ્વાન તરીકે રાજ્યસભાના સભ્ય તરીકે નામાંકિત થયા હતા. 1957માં બિહારના રાજ્યપાલ બન્યા અને પછી 1962માં દેશના ઉપરાષ્ટ્રપતિ બન્યા. દેશ માટે તેમના કામની માન્યતામાં, તેમને 1963 માં સર્વોચ્ચ નાગરિક સન્માન ભારત રત્નથી નવાજવામાં આવ્યા હતા.

આ રીતે થઇ રાષ્ટ્રપતિના નામની જાહેરાત

ભારતના ઉપરાષ્ટ્રપતિના કાર્યકાળના અંતે તેઓ બીજી મુદત માટે ઉપરાષ્ટ્રપતિ પદ પર રહેવા માંગતા ન હતા. તેણે પોતાનો સામાન 6 મૌલાના આઝાદ રોડ સ્થિત તેમના સત્તાવાર નિવાસસ્થાનથી જામિયા નગરમાં તેમના અંગત નિવાસસ્થાને મોકલવાનું શરૂ કર્યું. જ્યારે વડાપ્રધાન ઈન્દિરા ગાંધીને આ વાતની જાણ થઈ ત્યારે તેમણે ઈન્દકુમાર ગુજરાલને ડૉ.ઝાકિર હુસૈન પાસે મોકલ્યા. આનો ઉલ્લેખ કરતા ગુજરાલે એક લેખમાં લખ્યું છે કે એક દિવસ વડાપ્રધાન ઈન્દિરા ગાંધીએ તેમને રાષ્ટ્રપતિ પદ માટે ઝાકિર હુસૈનની તપાસ કરવાનું કહ્યું હતું. આ પછી તે ઝાકિર સાહેબને મળ્યો.

ઝાકિર હુસૈને તેમને કહ્યું કે જો તમે મને રાષ્ટ્રપતિ ભવન જવા માટે કહો તો હું 'ના' કહી શકું તેટલો મજબૂત નથી. એટલે કે તેમનો સંકેત સ્પષ્ટ હતો કે તેઓ આ પદ માટે તૈયાર છે. હસન ફારૂકી તેમના પુસ્તક ડૉ. ઝાકિર હુસૈન માં લખે છે કે 1967 ની રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી માટે તેમના હરીફ સુબ્બારાવ પોતાના માટે સમર્થન એકત્ર કરવા માટે દેશભરમાં ફરતા હતા. તે જ સમયે, ઝાકિર હુસૈન અમેરિકામાં મિશિગન યુનિવર્સિટીની સ્થાપનાના 150 વર્ષ પૂર્ણ થવા પર આયોજિત કાર્યક્રમમાં શિક્ષણ પર ભાષણ આપી રહ્યા હતા. રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીના ત્રણ દિવસ પહેલા જ તેઓ દેશ પરત ફર્યા હતા.

દેશના પ્રથમ મુસ્લિમ રાષ્ટ્રપતિ બન્યા

આઝાદીના 20 વર્ષ પછી દેશને ત્રીજો રાષ્ટ્રપતિ મળવાનો હતો અને પહેલીવાર કોઈ મુસ્લિમ તેની રેસમાં હતો. તે સમયે જનસંઘે વાંધો ઉઠાવ્યો હતો કે દેશના લોકો મુસ્લિમને રાષ્ટ્રપતિ તરીકે સ્વીકારવા તૈયાર નથી. ઈન્દિરા ગાંધીએ હિંદુ-મુસ્લિમ વિભાજનને દૂર કરવા અને ઝાકિર હુસૈનની ઉમેદવારીને મજબૂત કરવા જેપીનો સંપર્ક કર્યો. આ પછી જેપીએ કહ્યું કે જો ઝાકિર સાહેબ રાષ્ટ્રપતિ નહીં બને તો તે દેશની રાષ્ટ્રીય એકતા માટે સારું નહીં હોય. દેશના બે ટુકડા થઈ જશે. આખરે ઝાકિર હુસૈન જીત્યા અને દેશના ત્રીજા રાષ્ટ્રપતિ તરીકે ચૂંટાયા.

રાષ્ટ્રપતિ પદ હતા ત્યારે નિધન થયુ

ઝાકિર હુસૈન છેલ્લા સમયમાં ખૂબ જ બીમાર હતા. સુગરનો રોગ ચરમસીમાએ હતો. ગ્લુકોમાને કારણે આંખોની રોશની ઘટી રહી હતી. 13 મે, 1969 ના રોજ, ઝાકિર હુસૈનના મૃત્યુના દિવસે, જ્યારે સવારે ડૉક્ટરો ચેકઅપ માટે આવ્યા, ત્યારે તેઓ ડૉક્ટરોને રાહ જોવાનું કહીને બાથરૂમમાં ગયા. લાંબા સમય પછી પણ જ્યારે તે પરત ન આવ્યો ત્યારે તેના ખાસ નોકર ઈઝેકે બાથરૂમનો દરવાજો ખખડાવ્યો. અંદરથી કોઈ જવાબ ન મળતાં તે બીજા દરવાજેથી બાથરૂમમાં ગયો. તેણે જોયું કે ઝાકિર હુસૈન જમીન પર બેભાન અવસ્થામાં પડેલો હતો. ડોક્ટરોએ જણાવ્યું કે તેમનું નિધન થયું છે. 5 લાખથી વધુ લોકો અંતિમ દર્શન કરવા પહોંચ્યા હતા. રાષ્ટ્રપતિ ભવનની બહાર લગભગ ત્રણ માઈલ સુધી લોકો તેમની એક ઝલક મેળવવા લાંબી કતારોમાં ઉભા રહ્યા હતા. ઝાકિર હુસૈન દેશના પહેલા રાષ્ટ્રપતિ હતા, જેઓ પદ પર હતા ત્યારે મૃત્યુ પામ્યા હતા. ઝાકિર હુસૈન 13 મે 1967 થી 3 મે 1969 સુધી રાષ્ટ્રપતિ પદ પર રહ્યા હતા.

English summary

Know Untold stories about country's first Muslim President Dr. Zakir Hussain