Osho Rajneesh Biography - ચંદ્રમોહન જૈનથી રજનીશ ઓશો સુધીની સફર, જાણો ઓશોની જીવનસફર

Acharya Rajneesh Osho Birthday: આચાર્ય રજનીશ ઓશોનું નામ દરેક વ્યક્તિ જાણે છે. ઓશો રજનીશનો જન્મ 11 ડિસેમ્બર, 1931ના રોજ મધ્ય પ્રદેશના કુચવાડા ગામમાં થયો હતો. ઓશોએ પોતાના જીવનમાં ઘણી ઉપલ્બ્ધી અને પ્રસિદ્ધિ મેળવી છે. જોકે, તેમનું જીવન હંમેશા વિવાદોથી ઘેરાયેલા રહ્યા હતા.

ઓશો રજનીશ ભારતીય આધ્યાત્મિક નેતા હતા, જેમણે પૂર્વીય રહસ્યવાદ, વ્યક્તિગત ભક્તિ અને જાતીય સ્વતંત્રતાના સર્વગ્રાહી સિદ્ધાંતનો ઉપદેશ આપ્યો હતો.

એક યુવાન બૌદ્ધિક તરીકે, રજનીશે ભારતમાં સક્રિય વિવિધ ધાર્મિક પરંપરાઓના શિક્ષકોની મુલાકાત લીધી અને તેમની પાસેથી આંતરદ્રષ્ટિ મેળવી હતી. તેમણે જબલપુર યુનિવર્સિટીમાં વર્ષ 1955માં BA ફિલોસોફી સાથે અભ્યાસ કર્યો હતો. જે બાદ તેમણે 1957માં સાગર યુનિવર્સિટીમાંથી MAની ડિગ્રી મેળવી હતી. જે બાદ ત્યાં ભણાવવાનું શરૂ કર્યું હતું.

તેમણે 21 વર્ષની વયે મૌલશ્રી વૃક્ષ નીચે જ્ઞાન પ્રાપ્ત કર્યું, જે એક વિચિત્ર અને રહસ્યમય સાધના હતી. ઓશોએ તેમના જીવનમાં સાધના અને ધ્યાનનું દ્રઢપણે પાલન કર્યું, જેણે તેમને આધ્યાત્મિક મહાન બનાવ્યા હતા.

આચાર્ય રજનીશના ત્રણ ગુરુઓ - મગ્ગા બાબા, પાગલ બાબા અને મસ્તો બાબાના ઉપદેશો મેળવ્યા હતા, જેમણે તેમને તેમની આધ્યાત્મિક યાત્રામાં માર્ગદર્શન આપ્યું હતું. એવું કહેવાય છે કે, આ ગુરુઓના ઉપદેશોએ ઓશોને તેમના ભૂતકાળના જીવન વિશે જ્ઞાન મેળવવાની ક્ષમતા આપી હતી.

તેમની કુંડળી બતાવે છે કે, જ્યોતિષીઓએ કહ્યું હતું કે, તેમનું જીવન ફક્ત 7 વર્ષ ચાલશે, પરંતુ તેમણે તેને ખેટી સાબિત કરી અને એક મહાન માણસ બની ગયા હતા.

ઓશોએ ઘણા પુસ્તકો લખ્યા છે. જે તેમના આધ્યાત્મિક વિચારો અને તેમના સિદ્ધાંતોને શેર કરે છે. તેઓ તેમના અનુયાયીઓ વચ્ચે અલગ હત. કારણ કે, તેમણે આધ્યાત્મિક ગુરુઓની તુલનામાં નવા અભિગમો અને પદ્ધતિઓ રજૂ કરી હતી.

ચંદ્રમોહન જૈન, જેઓ પાછળથી રજનીશ તરીકે ઓળખાયા, તેમનો જન્મ 11 ડિસેમ્બર 1931ના રોજ મધ્ય પ્રદેશના રાયસેન જિલ્લાના કુચવાડામાં થયો હતો. કાપડના વેપારી બાબુલાલ જૈનના 11 બાળકોમાં તેઓ સૌથી મોટા હતા. તેમણે તેમના બાળપણના પ્રથમ આઠ વર્ષ તેમના દાદાના ઘરે વિતાવ્યા હતા. રજનીશે પોતે કહ્યું હતું કે, તેમની દાદીએ તેમના પ્રકારના શિક્ષણ અથવા નિયંત્રણો લાદ્યા ન હતા, જેની તેમના જીવન પર ભારે અસર પડી હતી.

રજનીશની દાદીના મૃત્યુ બાદ, રજનીશ ગદરવાડામાં તેમના માતાપિતાના ઘરે આવ્યા, જ્યાં તેઓ ખૂબ જ તાર્કિક ચર્ચા કરનારા તરીકે શાળામાં પ્રખ્યાત થયા હતા. શરૂઆતથી જ તેઓ રહસ્યવાદી ફિલસૂફી વગેરે તરફ ઝુકાવ ધરાવતા હતા અને યોગ ધ્યાનની બાબતમાં પણ તેઓ શરૂઆતથી જ પ્રયોગવાદી હોવાનું જણાયું હતું. આ સિવાય તેમને વાંચનનો પણ ઘણો શોખ હતો. તેમણે નાની ઉંમરે કાર્લ માર્ક્સ અને એંગલ્સ વાંચ્યા હતા.

આરોગ્ય અને વિચારધારા - રજનીશે તેમના શાળાના દિવસો દરમિયાન તેમના સ્વાસ્થ્યનું ખૂબ ધ્યાન રાખ્યું હતું. તેઓ રમતગમત, તૈરાકી, યોગ વગેરેમાં પણ સક્રિય હતા. તેમના શાળાના દિવસો દરમિયાન, તેઓ સામ્યવાદી અને ધર્મ વિરોધી માનવામાં આવતા હતા. તેમણે

કેટલાક મિત્રોનું એક જૂથ પણ બનાવ્યું હતું, જેમાં ઘણી ચર્ચાઓ થતી હતી. 19 વર્ષની ઉંમરે તેણે જબલપુરની હિતકારણી કોલેજમાં એડમિશન લીધું હતું, પરંતુ શિક્ષક સાથેના વિવાદને કારણે તેની બદલી ડીએન જૈન કોલેજમાં થઈ ગઈ હતી.

આધ્યાત્મિક જાગૃતિની પ્રાપ્તિ - કોલેજમાં ડિબેટર હોવાને કારણે, રજનીશને ક્લાસમાં જવાથી મુક્તિ આપવામાં આવી હતી. આ સમયનો ઉપયોગ કરીને, તેમણે થોડા મહિનાઓ માટે એક અખબારમાં સહાયક સંપાદક તરીકે કામ કર્યું હતું. આ દરમિયાન તેમણે જાહેર ભાષણો પણ આપવાનું શરૂ કર્યું હતું. તેમણે 21 માર્ચ, 2023 ના રોજ આધ્યાત્મિક જાગૃતિ પ્રાપ્ત કરી અને જબલપુરના ભંવરતલ બગીચામાં એક ઝાડ નીચે કેટલાક રહસ્યમય અનુભવો કર્યા હતા.

ફિલોસોફીમાં એમએની ડિગ્રી પૂર્ણ કર્યા પછી, તેઓ પ્રથમ રાયપુરમાં અને પછી જબલપુરમાં ફિલોસોફીના પ્રોફેસર બન્યા અને તેમના વિદ્યાર્થીઓ તેમજ તેમના સાથીદારોમાં તેઓ ખૂબ જ બુદ્ધિશાળી વ્યક્તિ તરીકે ઓળખાયા. નોકરીની સાથે, તેમણે ભારતનો પ્રવાસ ચાલુ રાખ્યો અને ધીમે ધીમે આચાર્ય રજનીશ તરીકે ઓળખાવા લાગ્યા. 1966માં તેઓ નોકરી છોડીને ભારતના પ્રવાસે ગયા હતા. તેમના ભાષણોમાં, તેમણે પરંપરાગત ધાર્મિકતા, સમાજવાદ, ગાંધીવાદ, મુખ્ય રાજકીય વિચારધારાઓની તાર્કિક ટીકા કરી છે.

પૂણેનો આશ્રમ - વર્ષ 1970માં તેમણે તેમના અનુયાયીઓ માટે નિયો સંન્યાસી કાર્યક્રમ શરૂ કર્યો હતો, અને પછી તેમની તાર્કિક ક્ષમતા દ્વારા, તેમણે તમામ પ્રકારની વિચારધારાઓને નકારી કાઢી અને પોતાના માટે મોટી સંખ્યામાં અનુયાયીઓ બનાવ્યા અને 1974માં પૂણેમાં પોતાના માટે એક આશ્રમ ખોલ્યો, જ્યાં તેમણે અનેક પ્રકારની ઉપચાર વગેરે શરૂ કરી હતી. જે પછી વિદેશીઓની સંખ્યા વધવા લાગી, જે આજે ઓશો ઇન્ટરનેશનલ મેડિટેશન રિસોર્ટ તરીકે ઓળખાય છે. તત્કાલીન જનતા પાર્ટીની સરકાર સાથે મતભેદો બાદ તેઓ 1980માં અમેરિકા ગયા હતા.

અમેરિકામાં આચાર્ય રજનીશે વાસ્કો કાઉન્ટી, ઓરેગોનમાં રજનીશપુરમની સ્થાપના કરી હતી. જ્યાં તેમના અનુયાયીઓ ખૂબ જ ઝડપથી વધવા લાગ્યા. વર્ષ 1985માં તેમને અમેરિકાથી દેશનિકાલ કરવામાં આવ્યા હતા, ત્યારબાદ તેઓ ભારત આવ્યા હતા, પરંતુ એક વર્ષ સુધી ઘણા દેશોની મુલાકાત લીધા પછી, તેઓ પૂણે પાછા ફર્યા અને ત્યાં તેમના અનુયાયીઓને ધ્યાનની પદ્ધતિઓ શીખવવાનું શરૂ કર્યું.

વર્ષ 1988 પછી, ઓશોએ ઝેન વિચારધારા પર વધુ બોલવાનું શરૂ કર્યું, અને તેથી જ તેમના અનુયાયીઓ તેમને ઓશો કહેવા લાગ્યા. 19 જાન્યુઆરી, 1990ના રોજ પૂણેમાં તેમનું અવસાન થયું હતું.

ઓશોએ જીવનમાં ઘણી સિદ્ધિઓ અને ખ્યાતિ પ્રાપ્ત કરી હતી, પરંતુ તેમનું જીવન પણ વિવાદોથી ભરેલું હતું. 70-80ના દાયકામાં તેણે સમગ્ર વિશ્વમાં લોકપ્રિયતા મેળવી હતી અને તે તેની ટોચ પર હતો. ઓશો પ્રત્યે લોકોની આસ્થા એટલી વધી ગઈ કે, લોકો તેમને ઓશો કે રજનીશ નહીં પણ ભગવાન શ્રી રજનીશ કહીને સંબોધવા લાગ્યા હતા. જે બાદમાં તેણે પોતાનું નામ બદલીને ઓશો કરી દીધું.

વર્ષ 1966માં રજનીશે તેમના યુનિવર્સિટીના પદ પરથી રાજીનામું આપ્યું અને ગુરુ (આધ્યાત્મિક માર્ગદર્શક) અને ધ્યાનના શિક્ષક બન્યા હતા.

વર્ષ 1970ના દાયકાની શરૂઆતમાં તેમણે લોકોને સંન્યાસીના ક્રમમાં દીક્ષા આપી, જેમણે પરંપરાગત રીતે સંસારનો ત્યાગ કર્યો, અને સંન્યાસનો અભ્યાસ કર્યો હતો. સંન્યાસીને બદલે અલગતાના સંદર્ભમાં સંન્યાસી બનવાના વિચારનું પુનઃ અર્થઘટન કરતાં, રજનીશે તેમના શિષ્યોને સંસારમાં આસક્ત થયા વિના સંપૂર્ણ રીતે જીવવાનું શીખવ્યું હતું.

રજનીશને તેની એક રોલ્સ રોયલ્સમાં રજનીશપુરમથી ચલાવવામાં આવે છે. અનુયાયીઓ તેમનું અભિવાદન કરવા માટે લાઇન લગાવશે. 1970ના દાયકાની શરૂઆતમાં રજનીશ પાસે પ્રથમ પશ્ચિમી લોકો આવ્યા હતા અને 1974માં પૂણેમાં તેમની ચળવળનું નવું મુખ્ય મથક સ્થાપિત થયું હતું.

કેન્દ્રમાં શીખવવામાં આવતી મૂળભૂત પ્રેક્ટિસને ગતિશીલ ધ્યાન કહેવામાં આવતું હતું, જે લોકો પરમાત્માનો અનુભવ કરવા માટે રચવામાં આવેલા પ્રક્રિયા છે. કેન્દ્રે પશ્ચિમમાંથી અપનાવેલ ન્યુ એજ હીલિંગનો વૈવિધ્યસભર કાર્યક્રમ પણ વિકસાવ્યો હતો. રજનીશ લૈંગિકતા પ્રત્યેના તેમના પ્રગતિશીલ અભિગમ માટે જાણીતા બન્યા હતા, જે અન્ય ઘણા ભારતીય શિક્ષકો દ્વારા હિમાયત કરવામાં આવેલા સેક્સના ત્યાગથી વિપરીત હતું.

રજનીશ 1981માં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ગયા અને તે પછીના વર્ષે, રજનીશપુરમને સમાવિષ્ટ કર્યું, એક નવું શહેર જે તેણે એન્ટેલોપ, ઓરેગોન નજીક એક ત્યજી દેવાયેલા ખેતરમાં બાંધવાની યોજના બનાવી હતી. પછીના કેટલાક વર્ષો દરમિયાન તેમના ઘણા વિશ્વાસપાત્ર સહાયકોએ ચળવળ છોડી દીધી હતી, જે એન્ટિલોપમાં અગ્નિદાહ, હત્યાનો પ્રયાસ, ડ્રગની દાણચોરી અને મત છેતરપિંડી સહિતના બહુવિધ ગુનાઓ માટે તપાસ હેઠળ આવી હતી.

વર્ષ 1985માં રજનીશે ઈમિગ્રેશન ફ્રોડ માટે દોષિત ઠરાવ્યો અને તેને યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સમાંથી દેશનિકાલ કરવામાં આવ્યો હતો. પૂણે પાછા ફરતા પહેલા તેમને 21 દેશોમાં પ્રવેશ નકારવામાં આવ્યો હતો, જ્યાં તેમનો આશ્રમ ટૂંક સમયમાં 15,000 સભ્યો સુધી પહોંચી ગયો હતો.

વર્ષ 1989માં રજનીશે બૌદ્ધ નામ ઓશો અપનાવ્યું હતું. તેમના મૃત્યુ બાદ તેમના શિષ્યોએ, ખાતરી કરી કે, તેઓ સરકારી ષડયંત્રનો ભોગ બન્યા હતા, તેમની નિર્દોષતામાં તેમની માન્યતા વ્યક્ત કરી અને તેમણે શરૂ કરેલી ચળવળ ચાલુ રાખવાની પ્રતિજ્ઞા લીધી હતી. 21મી સદીની શરૂઆતમાં તેના 60 થી વધુ દેશોમાં લગભગ 750 કેન્દ્રો આવેલા હતા.

ઓશોના જીવન સાથે જોડાયેલી આવી રસપ્રદ વાતો

આચાર્ય રજનીશ અથવા ઓશોના ત્રણ ગુરુઓ મગ્ગા બાબા, પાગલ બાબા અને મસ્તો બાબા હતા. એવું કહેવાય છે કે, તેમણે જ ઓશોને આધ્યાત્મિકતા તરફ દોર્યા હતા. જેના કારણે તેમને તેમના પાછલા જીવન સાથે જોડાયેલી વસ્તુઓ યાદ આવી હતી.

આચાર્ય રજનીશના પાછલા જન્મ વિશે એવું પણ કહેવાય છે કે, તેમના આગલા જન્મમાં તેઓ 21 દિવસના સખત ઉપવાસ પર હતા, જેને પૂર્ણ થવામાં ત્રણ દિવસ બાકી હતા, પરંતુ તે પહેલા જ તેમની હત્યા કરવામાં આવી હતી. તેમણે આ જન્મમાં આ ત્રણ દિવસના ઉપવાસ પૂરા કર્યા અને તેમના જન્મ સમયે ત્રણ દિવસ સુધી કંઈપણ પીધું ન હતું. આટલું જ નહીં, જન્મ પછી તે ત્રણ દિવસ સુધી ન તો રડ્યા કે ન હસ્યા. ત્રણ દિવસ પૂરા થતાં જ ઓશો રડવા લાગ્યા. ઓશોએ તેમના પુસ્તક ગોલ્ડન ચાઈલ્ડહુડ મેમોરીઝમાં આ વાતનો ઉલ્લેખ કર્યો છે.

એવું કહેવાય છે કે, તેમના પાછલા જીવનમાં ઓશોની એક ગર્લફ્રેન્ડ પણ હતી, જેનો ફોટો તેઓ પોતાના વોલેટમાં રાખતા હતા, પરંતુ તેની ગર્લફ્રેન્ડનું અકાળે અવસાન થયું અને આ પછી ઓશોએ વાંસળી વગાડવાનું બંધ કરી દીધું હતું. તેને આ જીવનમાં તેની પાછલી જિંદગીની ગર્લફ્રેન્ડ મળી, જે પુના, જર્મનીથી આવી હતી. તેનું નામ મા પ્રેમ નિર્વાણ હતું.

ઓશોની કુંડળી જ્યોતિષને બતાવવામાં આવી, ત્યારે જ્યોતિષીએ કહ્યું કે, આ બાળક માત્ર 7 વર્ષ જ જીવી શકશે અને જો તે આનાથી વધુ જીવશે, તો તે મહાન વ્યક્તિ કે સંત બની જશે.

ઓશોએ ઘણા પુસ્તકો લખ્યા, પરંતુ તેમણે વાર્તાઓ, કવિતાઓ અને પત્રો સિવાય કશું લખ્યું નહીં. બજારમાં ઉપલબ્ધ પુસ્તકોમાં ઓશો દ્વારા આપવામાં આવેલા ઉપદેશોની નકલ કરવામાં આવી છે. ઓશો અન્ય પરંપરાગત સંતો અને આધ્યાત્મિક ગુરુઓથી થોડા અલગ હતા.

તેઓએ ન તો રામાયણ કે મહાભારતનું પઠન કરાવ્યું, ન તો ઉપવાસ, પૂજા કે યજ્ઞ કરવા કહ્યું, ન તો રત્નો કે પાવડર વેચ્યા. તેમના ઉપદેશો સ્વર્ગ, નર્ક અને અંધશ્રદ્ધા પર હતા.

English summary

Osho Rajneesh Biography - Journey from Chandramohan Jain to Rajneesh Osho, Life Journey of Osho