Chanakya Niti: એવી જગ્યા તરત જ છોડી દો, જ્યાં સમ્માન ન હોય

Chanakya Niti: આચાર્ય ચાણક્ય કહે છે કે જે દેશમાં તમારુ સન્માન ના હોય અને જ્યાં આજીવિકાનાં સાધનો ઉપલબ્ધ ન હોય તે જગ્યા છોડી દેવી યોગ્ય છે.

यस्मिन देशे न सम्मानो न वृत्तिर्न च बान्धवा: । न च विद्यागमोप्यस्ति वासस्तत्र न कारयेत् ।।

અર્થ- જે દેશમાં તમારુ સન્માન નથી, જ્યાં આજીવિકાનું કોઈ સાધન નથી, જે દેશ-શહેરમાં તમારુ કોઈ સંબંધી અને મિત્ર ન રહેતુ હોય, જ્યાં શિક્ષણનો અભ્યાસ શક્ય ન હોય, એવી જગ્યાઓ મનુષ્યને રહેવા માટે યોગ્ય નથી.

આચાર્ય ચાણક્યએ તેમના ઉપરોક્ત શ્લોકમાં એવા સ્થાનોનું વર્ણન કર્યું છે જે સામાજિક માણસ માટે રહેવા માટે યોગ્ય નથી. આચાર્ય કહે છે કે જે દેશમાં તમારું સન્માન નથી. અહીં દેશનો અર્થ માત્ર દેશ જ નથી, પરંતુ તેનો અર્થ શહેર, ગામ, વિસ્તાર પણ થઈ શકે છે. જો વ્યાપક અર્થમાં જોવામાં આવે તો, જ્યાં તમને માન ન મળે તે સ્થાન તમારે તરત જ છોડી દેવું જોઈએ.

જ્યાં દરેક જણ તમારા વિરોધી છે અને કોઈને કોઈ કારણસર તમારું અપમાન કરે છે. આવી જગ્યાને પણ તરત જ છોડી દેવી જોઈએ જ્યાં કોઈ પોતાનું ન રહે. જો માણસ પાસે સગાં-સંબંધી હોય, મિત્રો હોય, સગાં હોય તો સંકટ સમયે મદદ મળે છે. એવી જગ્યાએ રહેવું કે જ્યાં કોઈ જાણીતું અને સમજનાર ન હોય તો તમે મુશ્કેલીમાં મુકાઈ શકો છો.

આજીવિકા એટલે પૈસા કમાવા એ જ જીવન જીવવાનું સાધન છે. પૈસા છે તો બધું છે. એટલા માટે માણસે રહેવા માટે એવી જગ્યા પસંદ કરવી જોઈએ જ્યાં પૈસા કમાવવાના સાધનો ઉપલબ્ધ હોય.

આચાર્ય ચાણક્ય શિક્ષણ પર ખૂબ ભાર મૂકે છે. આચાર્યએ શિક્ષણને આભૂષણ ગણાવ્યું છે, શિક્ષણ જ માણસને સંસ્કારી, સદાચારી, જ્ઞાની બનાવે છે, તેથી શિક્ષણ મેળવવાના સાધનો મેળવવા માટે જ્યાં ગુરુકુળ, શાળા, કૉલેજ કે પુસ્તકાલય ન હોય એવી જગ્યાએ રહેવાનું કોઈ વ્યાજબી નથી. એટલા માટે આવી જગ્યાઓ છોડી દેવી યોગ્ય છે. તેથી, ઉપરોક્ત શ્લોક અનુસાર, માણસે તેના રહેવા માટે યોગ્ય સ્થાન પસંદ કરવું જોઈએ.

English summary

Chanakya Niti: Leave that place where you do not get respect. read details.