Chanakya Niti: દોસ્તના વેશમાં દુશ્મનને પણ સારા કહેવડાવે, ક્યાંક આવા તો નથીને તમારા મિત્રો?

परोक्षे कार्यहन्तारं प्रत्यक्षे प्रियवादिनम् ।
वर्जयेत्तादृशं मित्रं विषकुम्भं पयोमुखम् ।।

એટલે કે પીઠ પાછળ કામ બગાડનારા અને પ્રત્યક્ષ રીતે પ્રેમથી બોલાવનારા, આવા મિત્રોને છોડી દેવા જ યોગ્ય છે. આવા મિત્રો મુખ પર દૂધમાં રાખેલા ઝેરથી ભરેલા ઘડા જેવા હોય છે.

આચાર્ય ચાણક્ય આ સૂત્ર દ્વારા ખરાબ મિત્રો તરફ નિર્દેશ કરે છે. તેઓ કહે છે કે દરેક વ્યક્તિના જીવનમાં અમુક મિત્રો એવા હોય છે જે તમારી સામે મીઠી વાત કરશે, તમારા પ્રત્યે સહાનુભૂતિ બતાવશે પરંતુ તમારી પીઠ પાછળ ખરાબ કામ કરવામાં અને તમારું કામ બગાડવામાં કોઈ કસર નહીં છોડે. આવા મિત્રો ગુપ્ત દુશ્મનો છે.

આચાર્ય ચાણક્યએ આવા મિત્રોની સરખામણી ઝેરથી ભરેલા ઘડા સાથે કરી છે, જેના મોં પર દૂધ હોય તેવું દેખાય છે, પરંતુ તેની અંદર ભયંકર ઝેર ભરેલું હોય છે. આવા લોકો ગમે ત્યારે છેતરપિંડી કરી શકે છે. જો તમને આવા મિત્રો વિશે કોઈ વિચાર આવે, તો તેને તરત જ છોડી દેવું વધુ સારું છે.

સત્ય એ છે કે આવા લોકો મિત્ર કહેવાને લાયક નથી, તેમને દુશ્મન કહેવા યોગ્ય રહેશે. સાચી વાત તો એ છે કે આપણી આસપાસ એવા ઘણા લોકો છે જેઓ આપણા મિત્ર હોવાનો દાવો કરે છે, મિત્ર હોવાનો ઢોંગ કરે છે પરંતુ તેમના દિલમાં આપણા પ્રત્યે દુશ્મની હોય છે.

તેઓ નથી ઈચ્છતા કે આપણું કામ યોગ્ય રીતે થાય, આપણે કોઈ કામમાં સફળ થઈએ, તેઓ આપણને સફળ જોવા નથી માંગતા પણ તેમના ચહેરા પર તે કહેવાની હિંમત નથી, તેથી તેઓ આપણી પીઠ પાછળ આપણને નુકસાન પહોંચાડવાની કોશિશ કરતા રહે છે. આવા મિત્રોને ઓળખ્યા પછી, તેમને તરત જ આપણા જીવનમાંથી દૂર કરવા જોઈએ, નહીં તો તેઓ જીવનમાં ગમે ત્યારે આપણને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.

આચાર્ય ચાણક્યનું આ સૂત્ર દરેક માનવીએ અપનાવવું જોઈએ. જેથી સાચા મિત્રોની ઓળખ થઈ શકે અને ખરાબ મિત્રો (દુશ્મન)ને દૂર રાખી શકાય.

English summary

Chanakya Niti: Real friend never leaves you in bad times, avoid bad friends said Chanakya.