Vaikuntha Chaturdashi 2022: ક્યારે છે વૈકુઠ ચતુર્દશી? શું છે કથા અને મહત્વ?

કારતક મહિનાની શુક્લ ચૌદશના રોજ વૈકુંઠ ચતુર્દશી ઉજવવામાં આવે છે. તે ભગવાન વિષ્ણુ એટલે કે હરિ અને ભગવાન શિવ એટલે કે હરનો મિલન દિવસ છે. ચાતુર્માસ દરમિયાન ભગવાન વિષ્ણુ યોગ નિદ્રામાં જવાને કારણે સૃષ્ટિનું કાર્ય ભગવાન શિવ પાસે રહે છે. આ પછી દેવપ્રબોધિની એકાદશીના દિવસે ભગવાન વિષ્ણુ ઊંઘમાંથી જાગી જાય છે. પછી ચતુર્દશીના દિવસે, વૈકુંઠના દ્વાર ખોલવામાં આવે છે અને ભગવાન શિવ ફરીથી વિષ્ણુને સૃષ્ટિનું કાર્ય સોંપવા માટે વૈકુંઠ જાય છે. આ પ્રસંગે વૈકુંઠ ચતુર્દશી ઉજવવામાં આવે છે. આ વખતે વૈકુંઠ ચતુર્દશી રવિવાર, 6 નવેમ્બર, 2022 ના રોજ ઉજવવામાં આવશે.

ભગવાન વિષ્ણુ અને શિવ કરાય છે પુજા

આ પ્રસંગે મંદિરોમાં વિશેષ અનુષ્ઠાન કરવામાં આવે છે. આ દિવસે વ્રત રાખીને ભગવાન વિષ્ણુ અને શિવ બંનેની પૂજા કરવામાં આવે છે. હરિ અને હરનું મિલન નિશિથકાલ દરમિયાન બૈકુંઠ ચતુર્દશીના દિવસે થાય છે. મધ્યપ્રદેશના ઉજ્જૈનમાં સ્થિત મહાકાલ જ્યોતિર્લિંગમાં આ રાત્રે વિશેષ અનુષ્ઠાન કરવામાં આવે છે.

વૈકુંઠ ચતુર્દશીનુ મહત્વ

એકવાર નારદજી પૃથ્વી પર આવ્યા અને ભગવાન વિષ્ણુને વૈકુંઠમાં પહોંચ્યા. વિષ્ણુએ નારદજીને આવવાનું કારણ પૂછ્યું. નારદજીએ કહ્યું- હે પ્રભુ ! તમે ધરતીના માણસો માટે કૃપાધિન કહેવાઓ છો, પણ આના કારણે તમારા પ્રિય ભક્તો જ તર થાય છે. સામાન્ય સ્ત્રી-પુરુષો નહી. તેથી, કૃપા કરીને એવો માર્ગ સૂચવો કે જેના દ્વારા સામાન્ય સ્ત્રી-પુરુષો પણ તમારી કૃપાને પાત્ર બને. આના પર ભગવાને કહ્યું- હે નારદ! જેઓ કારતક શુક્લ ચતુર્દશીના દિવસે સ્ત્રી-પુરુષ વ્રત રાખીને મારી ભક્તિપૂર્વક પૂજા કરે છે, તેઓને સ્વર્ગ મળશે. આ પછી ભગવાન વિષ્ણુએ જય-વિજય બોલાવ્યો અને આદેશ આપ્યો કે કાર્તિક શુક્લ ચતુર્દશી પર વૈકુંઠના દરવાજા ખુલ્લા રાખવા જોઈએ. ભગવાને એમ પણ કહ્યું કે આ દિવસે જે વ્યક્તિ મારું નામ થોડું પણ લઈને પૂજા કરશે તેને વૈકુંઠ ધામ મળશે.

વૈકુંઠ ચતુર્દશી માટે ઉત્તમ ઉપાય

સુખ, સમૃદ્ધિ, ધન, સોનાના આભૂષણો, સુખ-શાંતિ, પારિવારિક પ્રેમની પ્રાપ્તિ માટે વૈકુંઠ ચતુર્દશીના દિવસે એક મહાન ઉપાય કરવો જોઈએ. આ દિવસે સાંજના સમયે ઘરની મધ્યમાં અક્ષતનો એક નાનકડો ઢગલો પૂજા સ્થાન પર મૂકીને એક નાનો માટીનો દીવો કરો. ચાર વાટ અને શુદ્ધ ઘી ઉમેરીને આ દીવો પ્રગટાવો. દીવો પ્રગટાવતા પહેલા તેની પૂજા કરો. તેની સામે બેસીને વિષ્ણુ સહસ્ત્રનામનો પાઠ કરો. અથવા સ્ફટિકોની માળા સાથે ઓમ નમો ભગવતે વાસુદેવાય મંત્રના 11 પરિક્રમા કરો. દીવો પૂરો થયા પછી ચોખાના ઢગલામાંથી થોડા ચોખાને લાલ કપડામાં બાંધીને તિજોરીમાં રાખો. બાકીના ચોખાને પાણીમાં વહાવી દો.

English summary

When is Vaikuth Chaturdashi? What is the Katha and Importance?