તાલિબાન જે દુર્લભ બેક્ટ્રિયન ખજાનો શોધી રહ્યું છે, તેનું ભારત સાથે કનેક્શન શું છે?

બેક્ટ્રિયન ખજાનો ક્યાં છે? તે અંગે તાલિબાનને હજૂ સુધી કોઈ માહિતી મળી નથી, પરંતુ તાલિબાને કહ્યું છે કે, જો આ ખજાનો દેશની બહાર મોકલવામાં આવશે, તો તેને દેશદ્રોહ ગણવામાં આવશે અને કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.

કાબુલ : તાલિબાનોએ કહ્યું કે, તેઓએ 2,000 વર્ષ જૂનો બેક્ટ્રિયન ખજાનો ટ્રેક અને શોધવાના પ્રયાસો શરૂ કર્યા છે. બેક્ટ્રિયન ખજાનો ક્યાં છે? તે અંગે તાલિબાનને હજૂ સુધી કોઈ માહિતી મળી નથી, પરંતુ તાલિબાને કહ્યું છે કે, જો આ ખજાનો દેશની બહાર મોકલવામાં આવશે, તો તેને દેશદ્રોહ ગણવામાં આવશે અને કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.

તાલિબાનના વચગાળાના સરકારના સાંસ્કૃતિક આયોગના નાયબ વડા અહમદુલ્લાહ વસીકે ટોલો ન્યૂઝને જણાવ્યું હતું કે, ખજાનાની શોધ કરવામાં આવી રહી છે અને જો તેને દેશની બહાર લઈ જવામાં આવશે, તો કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. તાલિબાન જે બેક્ટ્રિયન ખજાના પાછળ પડ્યું છે, તેનું ભારતીય શું કનેક્શન છે?

તાલિબાન ખજાનાની શોધ કરી રહ્યું છે

નેશનલ જિયોગ્રાફિક અનુસાર બેક્ટ્રિયન ટ્રેઝરીમાં વિશ્વભરમાંથી એકત્રિત કરવામાં આવેલા હજારો સોનાના ટુકડાઓ છે. અહેવાલ અનુસાર આ ખજાનામાં વિશ્વભરમાંથી લાવવામાં આવેલું સોનું ઇસ પૂર્વેથી 1 લી સદી સુધીમાં છ અલગ અલગ કબરોની અંદર રાખવામાં આવ્યું હતું. રિપોર્ટમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે, તેમની પાસે સોનાની વીંટી, સિક્કા, હથિયારો, કાનની બુટ્ટીઓ, કડા, હાર, હાથ અને મુગટ સહિત 20,000 થી વધુ વસ્તુઓ હતી. સોના ઉપરાંત તેમાંના ઘણા ફિરોજા, કાર્નેલિયન અને લેપિસ લાઝુલી જેવા કિંમતી પથ્થરોમાંથી બનાવવામાં આવ્યા હોવાનું જાણવા મળે છે. આ ઉપરાંત ખજાનામાં ડોલ્ફિન, દેવતાઓ અને કિંમતી રત્નોથી બનેલા ડ્રેગનનો પણ સમાવેશ થાય છે, જેના કારણે આ ખજાનાની કિંમત અબજો રૂપિયામાં થાય છે.

1978-79માં દુર્લભ ખજાનો મળ્યો

તાલિબાનના માહિતી અને સંસ્કૃતિ મંત્રાલયે કહ્યું કે, તેણે ખજાનાને શોધવા માટે પ્રયાસો શરૂ કર્યા છે, જેને બેક્ટ્રિયન સોનું પણ કહેવાય છે. ચાર દાયકા પહેલા શેરબર્ગન જિલ્લાના તેલા તપા વિસ્તારમાં આ ખજાનો મળી આવ્યો હતો, જે ઉત્તર જવજાન પ્રાંતનું કેન્દ્ર છે. તાલિબાન વચગાળાનું મંત્રીમંડળ સાંસ્કૃતિક આયોગના નાયબ વડા અહમદુલ્લાહ વસીકે જણાવ્યું હતું કે, તેમણે સંબંધિત વિભાગોને બેક્ટ્રિયન ખજાનો શોધવા અને તપાસવાનું કામ સોંપ્યું છે. હવે સવાલો ઉભા થઈ રહ્યા છે કે, શું બેક્ટ્રિયન સોનાનો ખજાનો અફઘાનિસ્તાનમાં હજૂ પણ અસ્તિત્વમાં છે કે અફઘાનિસ્તાનમાં તેને બહાર કાઢવામાં આવ્યો છે. અફઘાનિસ્તાનમાં ઘણા લોકો માને છે કે, ખજાનોનો ઇતિહાસ પશ્તુન્સના ઇતિહાસથી અલગ હોવાથી તાલિબાન તે ખજાનો શોધવા અને નાશ કરવા માંગે છે. જેથી કટ્ટરપંથી પશ્તુન સંગઠન તે ઇતિહાસને ભૂંસી શકે.

વર્ષ 1922માં થઇ હતી જાણ

મોસ્કોના પુરાતત્વવિદ વિક્ટોર સરિનીદી જેમણે કબરોની શોધ કરનારા સંયુક્ત સોવિયેત-અફઘાન ટીમનું નેતૃત્વ કર્યું હતું, તેમણે આ ખજાનાની શોધની તુલના 1922માંતુતનખામેનની કબરની શોધ સાથે કરી હતી. સ્મિથસોનિયન મેગેઝિન મુજબ સરિનીદીએ લખ્યું, બેક્ટ્રિયાના સોનાએ પુરાતત્વવિશ્વને હચમચાવી નાખ્યું છે.

પ્રાચીનકાળમાંક્યાંય પણ આટલી જુદી જુદી સંસ્કૃતિઓમાંથી આટલી જુદી જુદી વસ્તુઓ જોવા મળી નથી. ચાઇનીઝ પ્રેરિત બુટ બકલ્સ, રોમન સિક્કા, સાઇબેરીયન શૈલીઓ ઇન સિટુડેગર પણ આ ખજાનામાં એકસાથે મળી આવ્યા છે.

કલાનું અદભૂત પ્રદર્શન

સ્મિથસોનિયન મેગેઝિને 2009માં જણાવ્યું હતું કે, ખજાનામાં મળેલી 2,000 વર્ષ જૂની કલાકૃતિઓ સૌંદર્યલક્ષી પ્રભાવો (ફારસીથી શાસ્ત્રીય ગ્રીક સુધી)નું દુર્લભ મિશ્રણદર્શાવે છે અને મોટી સંખ્યામાં કિંમતી ચીજો પુરાતત્વવિદોને આશ્ચર્યચકિત કરે છે, ખાસ કરીને છઠ્ઠા મકબરામાંથી મળેલો સોનેરી મુકુટ.

મેગેઝિને જણાવ્યું હતું કે,ખજાનામાં હીરાનો ઘણ, સોનાના પાંદડાનો પાંચ ઇંચ લાંબો તાજ, જે મુસાફરી માટે અનુકૂળ રીતે વાળી શકાય છે, અને વળાંકવાળા શિંગડા અને નાક સાથે પહાડીઘેટાના અંગૂઠાના આકારનો સોનાનો આંકડો જે એકદમ દુર્લભ બારીક કોતરણી ધરાવે છે.

કુશાણ વંશ સાથે જોડાણ

રશિયન પુરાતત્વવિદ સરિનીદી માનતા હતા કે, આ ખજાનો ચીનના યુઝી ઉમરાવો દ્વારા એકત્રિત કરવામાં આવ્યો હતો, જે ઇસ પૂર્વે 2જી સદીની આસપાસ બેક્ટ્રિયાપ્રદેશમાં આવ્યા હતા અને બાદમાં ભારતમાં કુશાણ સામ્રાજ્યની સ્થાપના કરી હતી. ઘણા વધુ વિદ્વાનો કહે છે કે, આધુનિક ઈરાનના સિથિયનો દ્વારા દખલ કરવામાંઆવ્યું હતું.

નેશનલ જિયોગ્રાફિક મેગેઝિને 2016માં જણાવ્યું હતું કે, સ્પર્ધાત્મક સિદ્ધાંતો વિવિધ પ્રકારના પ્રભાવો જાહેર કરે છે, જે પદાર્થોના આ વિશાળ સંગ્રહને બનાવે છે.અન્ય વસ્તુઓમાં સમ્રાટ ટિબેરિયસના ચિત્ર સાથે રોમન સિક્કો, ચાઇનીઝ કોતરણી સાથેનો સમાવેશ થાય છે. અરીસો, ગ્રીક લખાણ સાથે રિંગ્સ અને બૌદ્ધ છબી સાથેનોસિક્કાનો સમાવેશ થાય છે.

ઘરેણાંથી ભરેલી સ્ત્રીની ખોપરી

રશિયન પુરાતત્વવિદ્ સરયાનિદી અને તેના કામદારોને ખોદકામ દરમિયાન સોનાના દાગીના અને આભૂષણોથી ભરેલી ખોપરી અને હાડપિંજર મળ્યું હતું. આ ખોપરીઓ25 થી 30 વર્ષની મહિલાના અવશેષો હતા, જેને સારિયાંડીએ વિચરતી રાજકુમારી તરીકે ઓળખાવી હતી. સ્મિથસોનિયન મેગેઝિનના જણાવ્યા અનુસાર, "તેઓએપાછળથી પાંચ વધારાની કબરો શોધી કાઢી અને ખોદકામ કર્યું, જેમાં લાકડાના શબપેટીઓ વગરની સરળ ખાઈઓ મળી, જે એક સમયે અલંકૃત શણગારેલી લાશો હતી.આ સાથે ત્યાં ખોદકામ દરમિયાન ભારતીય સોનાનો સિક્કો પણ મળી આવ્યો હતો, જેના વિશે પુરાતત્વવિદોએ જણાવ્યું હતું કે, તે બુદ્ધના જીવનકાળનો સિક્કો છે અનેતેના પ્રારંભિક દિવસોના જીવનનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.

English summary

The Bactrian Treasury contains thousands of pieces of gold collected from around the world, according to National Geographic.