ભારત 3.1 ટ્રિલિયન ડોલરની GDP ધરાવતો દેશ બન્યો, 2030 સુધીમાં બનશે વિશ્વની ત્રીજી સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા

અર્થતંત્રની દ્રષ્ટિએ ભારત આગામી આઠ વર્ષમાં વિશ્વની અગ્રણી આર્થિક શક્તિ બનવાની તૈયારીમાં છે અને જાપાનને પછાડીને વિશ્વની ત્રીજી સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા બની જશે.

નવી દિલ્હી : અર્થતંત્રની દ્રષ્ટિએ ભારત આગામી આઠ વર્ષમાં વિશ્વની અગ્રણી આર્થિક શક્તિ બનવાની તૈયારીમાં છે અને જાપાનને પછાડીને વિશ્વની ત્રીજી સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા બની જશે. ઈન્ટરનેશનલ ઈકોનોમિક વોચડોગ 'આઈએચએસ માર્કિટ'એ આગાહી કરી છે કે, 2030 સુધીમાં ભારત એશિયાની બીજી સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા અને વિશ્વની ત્રીજી સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા બની જશે. એટલે કે ભારતથી આગળ માત્ર અમેરિકા અને ચીન જ રહેશે.

3.1 ટ્રિલિયન અર્થતંત્ર

IHS માર્કિટે તાજેતરના અહેવાલમાં જણાવ્યું છે કે, ભારત 2030 સુધીમાં એશિયાની બીજી સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા તરીકે જાપાનને પાછળ છોડી શકે છે અને ભારતનોGDP જર્મની અને યુનાઇટેડ કિંગડમની અર્થવ્યવસ્થાને પાછળ છોડીને વિશ્વની ત્રીજી સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા બની જશે.

હાલમાં અમેરિકા, ચીન, જાપાન, જર્મની અનેયુનાઇટેડ કિંગડમ બાદ વિશ્વમાં સૌથી મોટું ભારતનું અર્થતંત્ર છઠ્ઠું સ્થાન ધરાવે છે. જો ભારત આગામી આઠ વર્ષમાં વિશ્વની ત્રીજી અર્થવ્યવસ્થા બનવાનું સંચાલન કરે છે,તો તે ચોક્કસપણે ભારત માટે અવિશ્વસનીય સિદ્ધિ હશે.

આવા સમયે ભારતની શાખા સમગ્ર વિશ્વમાં ખૂબ જ વિકાસ કરશે અને એક રીતે ભારત પૃથ્વીની એક મહાસત્તાકહેવાશે.

IHS Markit અંદાજ

ઉલ્લેખનીય છે કે, IHS માર્કિટ વિશ્વની અર્થવ્યવસ્થાનું વિશ્લેષણ કરે છે અને તેના આધારે પોતાનો રિપોર્ટ રજૂ કરે છે. IHS માર્કિટના વિશ્લેષણની વિશ્વભરની સરકારોદ્વારા વ્યાપકપણે ચર્ચા કરવામાં આવે છે અને કેટલીકવાર તેમના મંતવ્યો પર નિર્ણય લેવામાં આવે છે.2030 સુધીમાં તે વધીને 8.4 ટ્રિલિયન ડોલર થવાનો અંદાજ છે.

અહેવાલમાં અનુમાન લગાવવામાં આવ્યું છે કે, આર્થિક વિસ્તરણની આ ઝડપી ગતિના પરિણામે, ભારતીય GDPનું કદ 2030 સુધીમાં જાપાન કરતાં વધી જશે, જેભારતને એશિયા-પેસિફિક ક્ષેત્રની બીજી સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા બનાવશે.

ભારતની GDP 8 ટ્રિલિયન ડોલર હશે

સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે, મોદી સરકારે વર્ષ 2025 સુધીમાં ભારતની અર્થવ્યવસ્થાને 5 ટ્રિલિયન ડોલર સુધી વધારવાનો લક્ષ્‍યાંક રાખ્યો હતો અને IHS માર્કિટનારિપોર્ટના આધારે મોદી સરકાર તેના લક્ષ્યાંકને પૂર્ણ કરવામાં નિષ્ફળ રહી શકે છે.

2030 સુધીમાં ભારતની અર્થવ્યવસ્થા 8.4 ટ્રિલિયન ડોલર થશે, તો તે ભારત માટેઐતિહાસિક સિદ્ધિ હશે. એટલે કે 2030 સુધીમાં ભારતીય અર્થતંત્ર જર્મની, ફ્રાન્સ અને યુનાઇટેડ કિંગડમ અને તમામ યુરોપીયન દેશોની અર્થવ્યવસ્થા કરતાં મોટું હશે અનેએકંદરે, ભારત આગામી દાયકામાં વિશ્વની સૌથી ઝડપથી વિકસતી અર્થવ્યવસ્થાઓમાંની એક રહેવાની અપેક્ષા છે.

ભારતીય અર્થતંત્રના 'અચ્છે દિન'

કોવિડ રોગચાળા પહેલા ભારતની અર્થવ્યવસ્થા 2.9 ટ્રિલિયન ડોલર પર પહોંચી ગઈ હતી, પરંતુ કોવિડ રોગચાળાને કારણે લાગુ કરવામાં આવેલા લોકડાઉનને કારણેદેશની અર્થવ્યવસ્થાને ભારે નુકસાન થયું હતું અને દેશનો વિકાસ દર માઈનસ 7 ટકા પર આવી ગયો હતો, પરંતુ આ ભારત સરકારે આ નાણાને આંબી ગયું છે.

તેણેવર્ષમાં 9 ટકાથી વધુ વૃદ્ધિ દરનો અંદાજ મૂક્યો છે અને જો સરકાર આ લક્ષ્યાંકને પૂર્ણ કરે છે, તો તે 2030 તરફ એક મજબૂત પગલું હશે. આ સાથે ભારતીય અર્થતંત્રમાટે લાંબા ગાળાના દૃષ્ટિકોણને ઘણા મુખ્ય વૃદ્ધિ ડ્રાઇવર્સ દ્વારા સમર્થન મળે છે.

મધ્યમ વર્ગની ભૂમિકા

IHS માર્કિટના અહેવાલમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે, ભારત માટે એક મુખ્ય સકારાત્મક પરિબળ તેનો મોટો અને ઝડપથી વિકસતો મધ્યમ વર્ગ છે, જે ઉપભોક્તાખર્ચમાં વધારો કરવામાં મદદ કરી રહ્યો છે. દેશનો વપરાશ ખર્ચ 2020માં 1.5 ટ્રિલિયન ડોલરથી બમણો થઈને 2030 સુધીમાં 3 ટ્રિલિયન ડોલર થઈ જશે.

સંપૂર્ણનાણાકીય વર્ષ 2021-22 (એપ્રિલ 2021 થી માર્ચ 2022) માટે ભારતનો વાસ્તવિક GDP વૃદ્ધિ 8.2 ટકા રહેવાનો અંદાજ છે, જે 2020-21માં 7.3 ટકાનો મજબૂત વાર્ષિકધોરણે સંકોચન દર્શાવે છે. રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે, ભારતીય અર્થવ્યવસ્થા 2022-23 નાણાકીય વર્ષમાં 6.7 ટકાની ઝડપે મજબૂત વૃદ્ધિ નોંધાવશે.

ભારત રોકાણ માટે મુખ્ય સ્થળ બનશે

આઈએચએસ માર્કિટના રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે, આવનારા વર્ષોમાં ભારત ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રની દિશામાં ખૂબ જ મજબૂતીથી આગળ વધશે અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરડેવલપમેન્ટની સાથે ભારતમાં જંગી રોકાણ થશે અને ભારતનું સ્થાનિક ગ્રાહક બજાર પણ ઝડપથી વધશે.

જેના કારણે મોટી સંખ્યામાં મલ્ટીનેશનલ કંપનીઓ ભારતમાંજશે અને ભારત આવી કંપનીઓ માટે એક મહત્વપૂર્ણ સ્થળ બની જશે.આ સાથે રિપોર્ટમાં ભારતમાં થઈ રહેલા ડિજિટલ ટ્રાન્સફોર્મેશનની પ્રશંસા કરવામાં આવી છે અનેતેના કારણે ઈ-કોમર્સમાં ઝડપી વૃદ્ધિની સંભાવના પણ વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.

રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે, આગામી દાયકામાં ભારતમાં કન્ઝ્યુમર માર્કેટ સંપૂર્ણપણેબદલાઈ જશે.

ભારતમાં ઇન્ટરનેટ ક્રાંતિ

ભારતની ઝડપથી વિકસતી યુવા વસ્તી ભારતીય અર્થવ્યવસ્થાના વિકાસમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી રહી છે. આ અહેવાલ જણાવે છે કે, આગામી દાયકામાં છૂટક ઉપભોક્તાબજારનો લેન્ડસ્કેપ સંપૂર્ણપણે બદલાઈ જશે.

વાણિજ્ય ક્ષેત્રે વૈશ્વિક નેતાઓને MNCs તરફ આકર્ષિત કરશે. રિપોર્ટ અનુસાર, 2030 સુધીમાં ભારતમાં એક અબજ 10મિલિયન ઇન્ટરનેટ યુઝર્સ હશે, જે 2020 માં અંદાજિત 500 મિલિયન ઇન્ટરનેટ યુઝર્સ કરતાં બમણાથી વધુ હશે.

સમગ્ર વિશ્વમાં ક્યાંય પણ ઇન્ટરનેટ યુઝર્સની આટલીવસ્તી નહીં હોય, આ ઈન્ટરનેટ યુઝર્સમાં પણ નહીં. ભારતના અર્થતંત્રની કરોડરજ્જુ હશે.

1988-89 બાદ મોટી સિદ્ધિ

ભારતના અર્થતંત્ર સાથે સૌથી સારી બાબત એ છે કે, ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં 9.2 ટકા વૃદ્ધિ દર જોવાનો અંદાજ છે, જે કૃષિ ક્ષેત્રને મજબૂત બનાવવામાં અને ઉત્પાદનક્ષેત્ર, બાંધકામ અને સેવા ક્ષેત્રોમાં પુનઃપ્રાપ્તિમાં મદદ કરે છે, પરંતુ આગામી મહિનાઓમાં વિસ્તરી રહેલી કોરોનાની ત્રીજી લહેર નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.

જો આપણે9.2 ટકા વૃદ્ધિ દરને પહોંચી વળવામાં મેનેજ કરીએ, તો તે 1988-89 બાદ સૌથી ઝડપી વૃદ્ધિ હશે, જ્યારે અર્થતંત્ર 9.6 ટકાના દરે વૃદ્ધિ પામ્યું હતું.

શું છે વિશ્વ બેંકનો અંદાજ

વિશ્વ બેંકના જણાવ્યા અનુસાર, વર્તમાન ડોલરની કિંમતો હેઠળ 2019માં ભારતનો GPD વધીને 2.9 ટ્રિલિયન ડોલર થઈ ગયો હતો, પરંતુ ભારતમાં વર્ષ 2020માંલોકડાઉનને કારણે ભારતની અર્થવ્યવસ્થા ઘટીને 2.7 ટ્રિલિયન થઈ ગઈ છે.

આ વૃદ્ધિ દર ભારતને મદદ કરશે. વિશ્વમાં સૌથી ઝડપથી વિકસતા મુખ્ય અર્થતંત્રના ટેગનેજાળવી રાખવામાં પણ મદદ કરે છે. કોરોનાવાયરસના ફેલાવાને રોકવા માટે લાદવામાં આવેલા સૌથી કડક લોકડાઉનની ગંભીર અસર બાદ અર્થતંત્રમાં સુધારો થયો છે,જેના કારણે 2020-21 ના​જૂન ક્વાર્ટરમાં રેકોર્ડ 24.4 ટકા સંકોચન થયું હતું.

વિકાસ દર 9 ટકાથી વધુ રહેશે

જો કે, ભારતના નેશનલ સ્ટેટિસ્ટિક્સ ઓફિસ (NSO) દ્વારા અનુમાનિત વૃદ્ધિ દર ભારતીય રિઝર્વ બેંકના અંદાજ કરતા થોડો ઓછો છે. આવા સમયે, ઇન્ટરનેશનલમોનેટરી ફંડ (IMF) એ પણ ભારતીય અર્થવ્યવસ્થાનો વિકાસ દર લગભગ સમાન રહેવાનો અંદાજ મૂક્યો છે, તેથી એવું કહી શકાય કે, ભારતીય અર્થતંત્રનો વિકાસદર 9 ટકાથી વધુ રહેવાનો છે, પરંતુ કેટલાક નિષ્ણાતોએ કોરોનાની ત્રીજી લહેરની આગાહી કરી છે. તેને ધ્યાનમાં રાખીને, લાદવામાં આવી રહેલા નિયંત્રણોને ભારતીયઅર્થવ્યવસ્થા પર ઘેરો પડછાયો ગણાવ્યો છે.

તેમને ડર છે કે, જો દેશમાં કોવિડ કેસમાં વધારો થવાને કારણે ફરીથી લોકડાઉનમાં જવું પડશે તો ગંભીર નુકસાન પણ થઈશકે છે.

English summary

India will become the third largest economy in the world by 2030 overtaking Japan and India's growth rate has been estimated at 9.5 per cent this year.