શું છે ફેડરલ રિઝર્વ વ્યાજદર? જેમાં ફેરફાર સોનાના ભાવ પર કેવી રીતે કરે છે અસર?

Updated: Friday, July 28, 2023, 9:59 [IST]

યુએસ ફેડરલ રિઝર્વ વ્યાજમાં વધારો કરે છે તેને ફેડરલ ફંડ રેટ પણ કહેવાય છે. જ્યારે ફેડરલ રિઝર્વમાં વધારો થાય છે ત્યારે તે વ્યાજ દરોના સંદર્ભ તરીકે કામ કરે છે જે મોટી વ્યાપારી બેંકો રાતોરાત લોન માટે એકબીજાને વસૂલ કરે છે.

આનો અર્થ એ છે કે જો યુએસ ફેડ વ્યાજદરમાં વધારો કરે છે, તો કોમર્શિયલ બેંકો માટે એકબીજા પાસેથી લોન લેવી વધુ મોંઘી બની જશે. ભારતમાં, જ્યારે RBI દ્વારા વ્યાજ દરોમાં વધારો કરવામાં આવે છે, ત્યારે વ્યાપારી બેંકોએ RBI પાસેથી ઊંચા વ્યાજ દરે નાણાં ઉછીના લેવા પડે છે.

ટૂંકમાં, જ્યારે વ્યાજ દરોમાં વધારો કરવામાં આવે છે ત્યારે બેંકો માટે ઉધાર લેવાનો ખર્ચ વધુ મોંઘો બની જાય છે. જો આ ખર્ચાળ બને છે, તો તેઓ ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટના વ્યાજ દરમાં પણ વધારો કરે છે, જેથી વ્યક્તિઓ પાસેથી સંસાધનો મેળવી શકાય. આ ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ જેવા તમામ વ્યાજ ધરાવતા સાધનોને આકર્ષક બનાવે છે.

જ્યારે યુ.એસ.માં અથવા સમગ્ર વિશ્વમાં ક્યાંય પણ વ્યાજ દરોમાં વધારો કરવામાં આવે છે, ત્યારે વ્યક્તિઓ સોના જેવી કોમોડિટીઝમાંથી ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ જેવા નિશ્ચિત વ્યાજ ધરાવતા સાધનોમાં નાણાં ખસેડશે.

આનાથી સોનાના ભાવ પર દબાણ આવે છે, જેના કારણે ઘટાડો થાય છે. જો કે, આ હંમેશા ન થઈ શકે, કારણ કે વ્યાજ દરમાં વધારો હંમેશા ધ્યાનમાં લઈ શકાય છે. ઉદાહરણ તરીકે, યુએસ ફેડરલ રિઝર્વે વ્યાજ દરમાં વધારો કર્યો, પરંતુ સોનું ભાગ્યે જ વધ્યું, કારણ કે વ્યાજ દરમાં વધારો હંમેશા તેમાં પરિબળ રહેતો હતો.

અત્રે નોંધનીય બાબત એ છે કે આવા સંજોગોમાં યુએસ ફેડના ચેરમેન જેરોમ પોવેલની ટિપ્પણી વધુ મહત્વની બની જાય છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો અધ્યક્ષ ભવિષ્યમાં વ્યાજદરમાં વધુ વધારો કરે તેવી ધારણા છે, તો સોનું વધુ દબાણ હેઠળ આવશે. સોનું આજે 1883 ડોલર પ્રતિ ઔંસના ભાવે નજીવા ઉંચા વેપાર કરી રહ્યું છે કારણ કે વ્યાજદરમાં વધારાની અટકળો પહેલેથી જ લગાવવામાં આવી હતી.

ભારતમાં સોનાની કિંમતો આંતરરાષ્ટ્રીય કિંમતોથી પ્રભાવિત થાય છે, કારણ કે આપણે સોનાની આયાત કરીએ છીએ અને આપણા પોતાના સોનાની ખાણ નથી કરતા. જો વૈશ્વિક બજારમાં સોનાનો ભાવ ઊંચો જાય છે, તો ભારતમાં પણ તે ઊંચો જાય છે. તેથી, જ્યારે યુએસ ફેડ વ્યાજદરમાં વધારો કરે છે, ત્યારે તેની સીધી અસર ભારતમાં સોનાના ભાવ પર પડી શકે છે.

ટૂંકમાં, જ્યારે વ્યાજદરમાં વધારો થાય છે ત્યારે રોકાણકારો સોનામાંથી નાણાં ખસેડે છે અને તેને ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ જેવા ડેટ સાધનોમાં મૂકે છે. જો તેઓ વાસ્તવમાં તેમ ન કરે તો પણ, વ્યાજ દરો ઉંચા જઈ રહ્યા હોવાની ભાવનાત્મક પ્રતિક્રિયાને કારણે સોનાના ભાવમાં ઘટાડો થઈ શકે છે.