અકબરે રામાયણનો ફારસીમાં અનુવાદ કરાવ્યો હતો? જાણો શું કહે છે જાણકારો?

રામાયણને ભારતીય ધાર્મિક ગ્રંથોમાં ટોચનું સ્થાન પ્રાપ્ત છે. રામાયણ વિશે કહેવાય છે કે અકબરે તેનો ફારસીમાં અનુવાદ કરાવ્યો હતો. આ વાતને લઈને ઘણા મતમતાંતર છે.

રામાયણના રચયિતા મહર્ષિ વાલ્મીકિ છે અને રામ વનવાસમાંથી પાછા ફર્યા પછી રામાયણની રચના થઈ હતી. તેમાં 2400 શ્લોકો, 500 સર્ગ અને 7 કાંડ છે.

તુલસીદાસ દ્વારા લખાયેલ રામાયણનું નામ રામચરિત માનસ છે. તેની રચના 17મી સદીના અંતમાં કરવામાં આવી. આ સમયગાળા દરમિયાન ગોસ્વામી તુલસીદાસે તેની રચના કરી હતી. જ્યારે વાલ્મીકિ રામાયણ સંસ્કૃતમાં લખવામાં આવી હતી. તેના લેખક વાલ્મીકિને આદિ કવિ પણ કહેવામાં આવે છે.

આ પછી રામાયણ અલગ-અલગ સમયમાં અને વિવિધ ભાષાઓમાં રચાયું. 12મી સદીમાં તમિલ ભાષામાં કમ્પન રામાયણ, તેરમી સદીમાં થાઈ ભાષામાં લખાયેલ રામકિયન અને કંબોડિયન રામાયણ, 15મી અને 16મી સદીમાં ઉડિયા રામાયણ અને કૃતિબાસ દ્વારા લખાયેલ બાંગ્લા રામાયણ પણ પ્રખ્યાત છે.

ભારત દેશ ગંગા-જમુની સંસ્કૃતિનું ઘર છે. અહીં લોકો ધર્મના નામે મતભેદ રાખવાને બદલે એક થાય છે. તેથી જ ભારતને રામ-રહીમનો દેશ અને ધર્મોનો ગુલદસ્તો કહેવામાં આવે છે.

અહીં હિન્દુઓ પણ ગુરુ ગોવિંદની પૂજા કરે છે, શીખો પણ મોહમ્મદ વિશે જાણે છે અને મુસ્લિમો પણ ભગવાન શ્રી રામની જીવનકથા જાણે છે. તેથી જ વિવિધ ભાષાઓની સાથે રામાયણનો પણ ફારસીમાં અનુવાદ થયો છે.

મુઘલ સમ્રાટ અકબરના આદેશ પર, મુલ્લા અબ્દુલ કાદિર બદાયુનીએ 1591માં પહેલીવાર રામાયણનો ફારસી ભાષામાં અનુવાદ કર્યો હતો. ફારસી, અરબી અને ઉર્દુ ભાષાઓની સાથે તેઓ સંસ્કૃતના પણ મહાન વિદ્વાન હતા.

મુઘલો કલા અને સાહિત્યના આશ્રયદાતા હતા. મુઘલ કાળ દરમિયાન મુઘલોને માત્ર મુઘલ સાહિત્યમાં જ નહીં પરંતુ હિંદુ સાહિત્યમાં પણ રસ હતો અને તેઓ હિંદુ સાહિત્યને પણ ખૂબ મહત્વ આપતા હતા. આનું ઉદાહરણ રામાયણનો ફારસી ભાષામાં અનુવાદ છે.

મહાકાવ્ય રામાયણના પર્શિયનમાં અનુવાદનો શ્રેય મુઘલ સમ્રાટ અકબરને જાય છે. અકબર ભારતીય સાહિત્ય અને સંસ્કૃતિના પ્રશંસક હતા.

મુઘલ બાદશાહ અકબર પછી પણ રામાયણનો ફારસી ભાષામાં અનુવાદ થયો હતો. શાહજહાંના શાસન દરમિયાન મુલ્લા શેખ સાદુલ્લાહ અને ગુલામદાસ દ્વારા ફારસીમાં રામાયણના બે અનુવાદો કરવામાં આવ્યા. ફારસી ભાષામાં લખાયેલ રામાયણની એક નકલ આજે પણ રામપુર રઝા પુસ્તકાલયમાં હાજર છે.

રામાયણનો બીજો દુર્લભ ફારસી અનુવાદ શાહજહાંના પુત્ર દારા શિકોહે કર્યો હતો. હાલમાં આ હસ્તપ્રત જમ્મુના વેપારી શામ લાલ અંગારા પાસે છે. આ રામાયણની શરૂઆત બિસ્મિલ્લાહ રહેમાન એક રહીમ થી થાય છે. કહેવાય છે કે અત્યાર સુધી ઈન્ડો-ફારસી સાહિત્યમાં રામાયણ 23 થી વધુ વખત લખાઈ ચુકી છે.

English summary

Akbar translated Ramayana into Persian? Know what the experts say?