Bilkis Bano Case: બિલકિસ બાનોના દોષિતોની સજા માફીને સુપ્રીમ કોર્ટે કરી રદ, જાણો આ કેસમાં ક્યારે-ક્યારે શું થયુ

Bilkis Bano Case Timeline: આજે સર્વોચ્ચ અદાલતે બિલકિસ બાનો બળાત્કાર કેસમાં પોતાનો ચુકાદો જાહેર કર્યો, જેમાં ગુજરાત સરકારના નિર્ણયને મોટો ઝટકો આપીને ગુનેગારોની સજાની માફી રદ કરવામાં આવી છે. જસ્ટિસ બીવી નાગરથના અને જસ્ટિસ ઉજ્જવલ ભુઈયાની બેંચે આ કેસની સુનાવણી કરી હતી.

12 ઓક્ટોબર 2023ના રોજ બેન્ચે પોતાનો નિર્ણય અનામત રાખ્યો હતો. સોમવારે, 8 જાન્યુઆરીએ પોતાનો ચુકાદો આપતાં, સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું, "જ્યાં ગુનેગાર સામે કેસ ચાલ્યો અને સજા કરવામાં આવી, માત્ર એ રાજ્ય જ દોષિતોને માફ કરવાનો નિર્ણય લઈ શકે છે. દોષિતોને માફ કરવાનો નિર્ણય ગુજરાત સરકાર ના કરી શકે, મહારાષ્ટ્ર સરકાર જ આના પર નિર્ણય કરી શકે."

ગુજરાતમાં 2002માં ગોધરા ટ્રેન સળગાવવાની ઘટના પછી ફાટી નીકળેલા રમખાણો દરમિયાન, 21 વર્ષીય બિલકિસ બાનો, જે પાંચ મહિનાની ગર્ભવતી હતી, તેના ઘરમાં ઘૂસીને સામૂહિક બળાત્કાર કરવામાં આવ્યો હતો. આ ઉપરાંત, તેની ત્રણ વર્ષની પુત્રી સહિત તેના પરિવારના સાત સભ્યોની હત્યા કરવામાં આવી હતી. ચાલો જાણીએ બિલકિસ બાનો કેસમાં અત્યાર સુધી શું-શું થયું.

2008માં આ કેસમાં દોષિત ઠરેલા 11 લોકોને ગયા વર્ષે 15 ઓગસ્ટના રોજ ગોધરા સબ-જેલમાંથી મુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા. ગુજરાત સરકારે તેની છૂટ નીતિ હેઠળ તેમની મુક્તિની મંજૂરી આપી હતી. દોષિતોએ જેલમાં 15 વર્ષથી વધુ સમય પૂરો કર્યો હતો.

દોષિતોને મુક્ત કર્યા પછી, સુપ્રીમ કોર્ટમાં ઘણી અરજીઓ દાખલ કરવામાં આવી હતી અને તેમની સુનાવણી થઈ રહી છે. પ્રથમ અરજી પર નોટિસ 25 ઓગસ્ટ, 2022ના રોજ ભારતના ભૂતપૂર્વ મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) એનવી રમનાની આગેવાની હેઠળની બેંચ દ્વારા જાહેર કરવામાં આવી હતી. ત્યારપછી જસ્ટિસ અજય રસ્તોગીની અધ્યક્ષતાવાળી બેન્ચ દ્વારા આ કેસની સુનાવણી ચાલી રહી હતી.

તમામ 11 દોષિતો જેલમાંથી બહાર નીકળ્યાના ત્રણ મહિનાથી વધુ સમય પછી, બિલકિસ બાનોએ સુપ્રીમ કોર્ટના મેના આદેશને પડકાર્યો હતો જેણે ગુજરાત સરકારને કેસમાં 1992ના છૂટ નિયમોનો ઉપયોગ કરવાની મંજૂરી આપી હતી. તેણે બળાત્કારના 11 દોષિતોની સમય પહેલા મુક્તિને પડકારતી અરજી પણ દાખલ કરી હતી.

9 સપ્ટેમ્બર, 2022ના રોજ, સર્વોચ્ચ અદાલતે ગુજરાતને બિલકિસ બાનો ગેંગ રેપ કેસમાં આજીવન કેદની સજા પામેલા 11 દોષિતોને આપવામાં આવેલી માફી સંબંધિત દસ્તાવેજો રેકોર્ડ કરવા જણાવ્યું હતું.

ડિસેમ્બર 2022માં, જ્યારે બિલકિસ બાનોની અરજી પ્રથમ વખત સૂચિબદ્ધ કરવામાં આવી હતી, ત્યારે સુપ્રીમ કોર્ટના ન્યાયાધીશ જસ્ટિસ બેલા ત્રિવેદીએ આ કેસની સુનાવણીમાંથી પોતાને અલગ કરી લીધા હતા. બાદમાં ડિસેમ્બરમાં સુપ્રીમ કોર્ટે સર્વોચ્ચ અદાલતના મે 2022ના આદેશની પડકારતી બિલકિસ બાનો દ્વારા દાખલ સમીક્ષા અરજીને ફગાવી દીધી, જેમાં ગુજરાત સરકારની 1992ની છૂટ નીતિ મુજબ દોષિતોમાંથી એકની સજા પર વિચાર કરવાના નિર્દેશ આપવામાં આવ્યા હતા.

માર્ચ 2023માં, કેસ જસ્ટિસ કેએમ જોસેફ અને બીવી નાગરથનાની બેંચ સમક્ષ સૂચિબદ્ધ કરવામાં આવ્યો હતો, જેણે બિલકિસ બાનો દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી અરજી પર કેન્દ્ર, ગુજરાત સરકાર અને 11 દોષિતોને નોટિસ પાઠવી હતી.

એપ્રિલ 2023માં, કોર્ટે ગુજરાત સરકારને પૂછ્યું કે તેણે દોષિતોને મુક્ત કરવાની મંજૂરી કેમ આપી. જસ્ટિસ કેએમ જોસેફ અને બીવી નાગરથનાની બેન્ચે આ કેસની સુનાવણી કરી હતી. જસ્ટિસ જોસેફ 19 જૂને નિવૃત્ત થવાના હતા, તેથી તેમણે રજાઓ દરમિયાન કેસની સુનાવણી કરવાની રજૂઆત કરી હતી.

જુલાઈ 2023માં જસ્ટિસ બી.વી. જસ્ટિસ નાગરથના અને ઉજ્જલ ભુઈયાની બેન્ચે કહ્યું કે દલીલો પૂર્ણ થઈ ગઈ છે અને તમામ દોષિતોને અખબારના પ્રકાશનો દ્વારા અથવા સીધા જ નોટિસ આપવામાં આવી છે.

ઑક્ટોબરમાં, કોર્ટે પોતાનો ચુકાદો અનામત રાખ્યો હતો અને ગુજરાત સરકારને જે ફાઇલોમાં મુક્તિનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો તેના મૂળ રેકોર્ડ્સ સબમિટ કરવા જણાવ્યું હતું.

8 જાન્યુઆરી 2024ના રોજ સુપ્રીમ કોર્ટે આ કેસમાં પોતાનો ચુકાદો આપ્યો હતો. નિર્ણયમાં, સુપ્રીમ કોર્ટે ગુજરાત સરકારના નિર્ણયને પલટી નાખ્યો અને ગુનેગારોની સજાની માફીને રદ કરી દીધી.

English summary

Bilkis Bano Case Supreme Court verdict timeline till now.