Gujarat Election 2022: શું ગુજરાતમાં બીજેપી માટે માત્ર હિન્દુત્વ જ નહી, જાતિ કાર્ડ પણ જરૂરી?

ગુજરાતની ચૂંટણીમાં આ વખતે રાજકીય સમીકરણ બદલાયા છે. ચૂંટણી પૂર્વેના કેટલાક સર્વેના અંદાજમાં પણ આ વાત જોવા મળી રહી છે. કદાચ આ જ કારણ છે કે ભારતીય જનતા પાર્ટી, રાષ્ટ્રીય સ્વયં સેવક સંઘ માટે, હિન્દુત્વની પ્રયોગશાળા ગણાતા રાજ્યમાં આ વખતે જ્ઞાતિના સમીકરણોને ઘણું મહત્વ આપી રહી છે. જો કે, તેમના માટે હિંદુત્વનો મુદ્દો હજુ પણ ખૂબ મહત્વનો છે અને બાકીનો નફો-નુકશાન વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના ચહેરા પર પુરૂ કરવા માંગે છે.

ગઇ ચૂંટણી કરતા આ વખતે બીજેપી માટે કેટલા બદલાયા સમીકરણ?

2017ની સરખામણીમાં આ વખતે ગુજરાત વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં બે બાબતો ખૂટે છે. અગાઉની ચૂંટણીની જેમ મંદિરે મંદિરે જઈને ભાજપ વિરુદ્ધ પ્રચાર કરવા માટે ન તો કોંગ્રેસના નેતા રાહુલ ગાંધીની એન્ટ્રી થઈ છે કે ન તો પાટીદાર આંદોલનનું સત્તા વિરોધી વાતાવરણ દેખાઈ રહ્યું છે. બંનેના કારણે ગત વખતે ભાજપની બેઠકો ઘણી ઓછી થઈ હતી અને કોંગ્રેસે અનેક ચૂંટણીઓ બાદ તેની સ્થિતિ સુધરી હતી. એકમાત્ર નવી વાત છે જોરશોરથી ચૂંટણી પ્રચાર અને ગત વખતે તમામ બેઠકો પર પોતાની ડિપોઝીટ ગુમાવનાર આમ આદમી પાર્ટીની ચૂંટણીની ચર્ચાઓ. તમામ અટકળો આમ આદમી પાર્ટી કોના વોટ કાપશે તેના પર છે. કારણ કે, ગુજરાતમાં છેલ્લી ઘણી ચૂંટણીઓથી માત્ર કોંગ્રેસ અને ભારતીય જનતા પાર્ટી વચ્ચે જ સ્પર્ધા જોવા મળી રહી છે.

AAPના વચનોનું શું થશે?

આમ આદમી પાર્ટીની સફળતા ગુજરાતના મતદારો પર તેના લોકપ્રિય વચનોની અસર પર નિર્ભર છે. તેનું '10 ગેરંટી' વચન કામ કરશે કે કેમ તે જોવું રહ્યું. કારણ કે, વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી ખુદ 'મુક્ત' રાજનીતિને 'રેવડી' કહી રહ્યા છે અને આ અંગે ચૂંટણી પંચથી લઈને સુપ્રીમ કોર્ટ સુધી મુદ્દો ઉઠાવવામાં આવ્યો છે. ધ ઈન્ડિયન એક્સપ્રેસના એક રાજકીય નિરીક્ષકે કહ્યું છે કે આમ આદમી પાર્ટી કેવી રીતે ઉભરે છે તે જોવું ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ રહેશે. કારણ કે, ગુજરાત માટે આ એક 'એકદમ નવો વિચાર' છે. કારણ કે, ગુજરાતના ઓછામાં ઓછા એક તૃતીયાંશ મતદારો 40 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના છે, જેઓ પરિવર્તનના હિમાયતી ગણાય છે.

BJPએ સમજી વિચારીને આપી ટિકિટ

પાટીદાર આંદોલનની અસર જોનાર ભાજપના એક નેતાએ કહ્યું કે, ઓછામાં ઓછું આ વખતે કોઈ નેગેટિવ મુદ્દો નથી. જો બીજેપીના અન્ય નેતાનું માનીએ તો આમ આદમી પાર્ટી કેટલાક લોકોને ખેંચી શકે છે, પરંતુ પાર્ટીનો મતદારો સાથે 'ભાવનાત્મક સંપર્ક' છે. "કોંગ્રેસ અને આમ આદમી પાર્ટી મૂળભૂત રીતે રાજકીય પક્ષો છે, જ્યારે અમે એક વૈચારિક ચળવળની રાજકીય પાંખ છીએ," તેમણે કહ્યું. ભાજપ ભલે ગમે તે કહે, પરંતુ અત્યાર સુધી આપવામાં આવેલી ટિકિટો પર નજર કરીએ તો તે સંપૂર્ણ સાવચેતી સાથે આગળ વધી રહી છે. કારણ કે, 2002થી પાર્ટીએ રાજ્યમાં હિંદુત્વને પોતાનો મુખ્ય એજન્ડા બનાવ્યો છે. પરંતુ, આ વખતે તે સિવાય જ્ઞાતિના રાજકારણનો પણ ઘણો પ્રભાવ જોવા મળી રહ્યો છે.

જાતિગત સંતુલન પર બીજેપીની ચાંપતી નજર

ગુજરાત વિધાનસભાની ચૂંટણી માટે ભાજપે અત્યાર સુધી જે 166 ઉમેદવારોની યાદી જાહેર કરી છે તેમાં 40 જેટલા પાટીદારો આપ્યા છે. આ યાદીમાં કડવા અને લેઉઆ પટેલ બંનેના પ્રતિનિધિત્વને સંતુલિત કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે. કોળી સમાજને 12 ટિકિટ આપવામાં આવી છે, જેમાં તલપાડાના મોટાભાગના કોળીઓ પેટાજ્ઞાતિના છે. તેવી જ રીતે આદિવાસી સમાજની વાત કરીએ તો ભાજપની યાદીમાં તમામ ભીલો, રાઠવા, તડવી, હળપતિ અને વરલીઓને પ્રતિનિધિત્વ આપવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે. આમાંથી ઓછામાં ઓછા ચાર આદિવાસી ઉમેદવારો અગાઉ કોંગ્રેસમાં હતા.

PM મોદીના ચહેરાની થશે ભરપાઇ?

ભાજપે 2022 ની ત્રિકોણીય હરીફાઈમાં તેના ચૂંટણી અંકગણિતને સંપૂર્ણપણે બદલી નાખ્યું છે, પ્રથમ જાતિના સમીકરણ અને પછી હિન્દુત્વના સદાબહાર મુદ્દાને સંબોધવાના પ્રયાસ સાથે. પાર્ટીને આશા છે કે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના ચહેરા સાથે બાકીની રકમની ભરપાઈ કરશે, જેઓ પણ પ્રથમ સમીકરણથી અજમાયશ અને પરીક્ષણ ફંડ છે. બીજેપીના એક નેતા કહે છે, "ભાજપના વર્તમાન અધ્યક્ષ સીઆર પાટીલ જાતિઓ વિશે ખૂબ સારી સમજ ધરાવે છે. તેઓ દક્ષિણ ગુજરાતમાં તેમના મતવિસ્તારમાં તમામ સમુદાયો અને જાતિઓનું પ્રતિનિધિત્વ ધરાવે છે. બીજેપી નેતાએ કહ્યું, "આ લોકો (આમ આદમી પાર્ટી અને કોંગ્રેસ) બેરોજગારીની વાત કરે છે, પરંતુ સુપ્રીમ કોર્ટે તાજેતરમાં આર્થિક રીતે નબળા લોકો માટેના ક્વોટાને મંજૂરી આપી છે, જેનાથી પાટીદારો ખુશ છે. તેઓ ઉચ્ચ શિક્ષણ વિશે વધુ ચિંતિત છે, જે હવે આપવામાં આવ્યું છે.

ગુજરાતમાં હિન્દુત્વનો મુદ્દો બીજા નંબરે?

આ ઉપરાંત ભાજપ પોતાની સરકારના વધુ કેટલાક ખાસ પગલાં મતદારો સમક્ષ રજૂ કરી રહી છે, જેમાં ડ્રગ માફિયાઓ સામે કાર્યવાહી અને ગેરકાયદે બાંધકામો તોડી પાડવાનો સમાવેશ થાય છે. ભાજપ ખાસ કરીને બેટ દ્વારકાનો મુદ્દો ઉઠાવી રહી છે, જ્યાં મુસ્લિમોના કબજામાં આવેલા અનેક ગેરકાયદે બાંધકામો તોડી પાડવામાં આવ્યા છે. પાર્ટી સાબિત કરી રહી છે કે આ બધું 'ડબલ એન્જિન સરકાર' કે 'નરેન્દ્ર-ભૂપેન્દ્ર કી સરકાર'ના કારણે જ શક્ય બન્યું છે. જો કે ક્યાંક ને ક્યાંક ભાજપ માને છે કે સામાન્ય માણસ પર ચોક્કસ અસર પડશે. ભાજપના એક વરિષ્ઠ નેતા કહે છે કે કોંગ્રેસને વધુ નુકસાન થશે, "જો આમ આદમી પાર્ટી 10% વોટ શેર ધારે છે, તો 1.5% તે ભાજપનો હોઈ શકે છે. 70% કોંગ્રેસમાંથી હશે. બીજેપીના અન્ય એક દિગ્ગજ નેતા કહે છે, "જો કોંગ્રેસ કંઈ નહીં કરે, તો પણ તેને 30% વોટ મળશે, તે તેનો ચોક્કસ મત છે." ઉદાહરણ તરીકે 1990માં કોંગ્રેસને ગુજરાતમાં માત્ર 33 બેઠકો મળી હતી, પરંતુ તે સમયે પણ તેનો વોટ શેર 30% હતો.

English summary

Gujarat Election 2022: Not only Hindutva, caste also necessary for BJP?