મોદી સરકારના 4 વર્ષ: ગૃહ મંત્રાલયે નક્સલની લડાઈ કેવી રીતે લીધી?

મોદી સરકાર ઘ્વારા 4 વર્ષ પુરા કરી લેવામાં આવ્યા છે. છેલ્લા 4 વર્ષમાં સરકાર ઘ્વારા ઘણા અગત્યના નિર્ણયો લેવામાં આવ્યા છે.

By Prajapati Anuj

Published: Tuesday, May 29, 2018, 14:13 [IST]

મોદી સરકાર ઘ્વારા 4 વર્ષ પુરા કરી લેવામાં આવ્યા છે. છેલ્લા 4 વર્ષમાં સરકાર ઘ્વારા ઘણા અગત્યના નિર્ણયો લેવામાં આવ્યા છે. ગૃહ મંત્રાલય માટે, રાજનાથ સિંહની આગેવાની હેઠળ, મોટા પડકારો ખાસ કરીને કાશ્મીર ખીણમાં નક્સલ સમસ્યા અને આતંકવાદ હતા.

ગૃહ મંત્રાલય દ્વારા પૂરા પાડવામાં આવેલા ડેટા દર્શાવે છે કે હિંસામાં ભારે ઘટાડો થયો છે જ્યાં લેફ્ટ વિંગ ઉગ્રવાદનો સંબંધ છે. મંત્રાલયના જણાવ્યા પ્રમાણે 6524 થી 4136 સુધી હિંસાના બનાવોમાં 36.6 ટકાનો ઘટાડો થયો છે. ચાલો આપણે પણ કેટલીક મહત્વની પહેલ પર એક નજર કરીએ.

લેફ્ટ વિંગ ઉગ્રવાદ અસરગ્રસ્ત વિસ્તારો માટે રોડ કનેક્ટિવિટી પ્રોજેક્ટ

સરકારે ડિસેમ્બર 2016 માં 9 લેફ્ટ વિંગ ઉગ્રવાદ પ્રભાવિત રાજ્યોના 44 જીલ્લાઓમાં 5412 કિ.મીના રસ્તાઓના બાંધકામ માટે 'રોડ કનેક્ટિવિટી પ્રોજેક્ટ માટે મંજુરી આપી છે. 11725 કરોડ રૂપિયા 3775.56 કિલોમીટરના રસ્તાઓ માટે પહેલેથી મંજુર કરી દેવામાં આવ્યા છે.

અસરગ્રસ્ત જિલ્લાઓ માટે ખાસ કેન્દ્રીય સહાય

35 સૌથી વધુ લેફ્ટ વિંગ ઉગ્રવાદ અસરગ્રસ્ત જિલ્લાઓ માટે ખાસ કેન્દ્રીય સહાય (એસસીએ): આ એક નવી યોજના છે જેની રૂ. 3,000 કરોડ (વાર્ષિક રૂ. 1,000 કરોડ) આ યોજના હેઠળ જાહેર ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને સેવાઓમાં ગંભીર અવરોધો ભરવા માટે 35 સૌથી વધુ અસરગ્રસ્ત એલડબલ્યુઇ જિલ્લામાં પ્રદાન કરવામાં આવશે. 2017-18માં યોજના હેઠળ રૂ. 175 કરોડ રૂપિયા રિલીઝ પણ કરી દેવામાં આવ્યા છે.

કોન્સ્ટિટ્યૂશન ઓફ એમ્પાવર કમિટી અંડર એએસ: વિવિધ સેન્ટ્રલ મંત્રાલયો સાથે સંકલન દ્વારા વિકાસના પગલાંની દેખરેખ અને માર્ગદર્શિકા માટે વધારાની સચિવ હેઠળ એક અધિકારયુક્ત સમિતિની રચના કરવામાં આવી હતી.

કમિટીનું ગઠન

એલ.ડબલ્યુ.ઇ. વિસ્તારોમાં દળોના સંચાલનની કામગીરી સુધારવા માટે મે 2017 માં બે સમિતિઓની રચના કરવામાં આવી હતી.

એલ.ડબલ્યુ.ઇ. વિસ્તારોમાં કટીંગ એજ તકનીકોના ઉપયોગ માટે સમિતિ.
LWE વિસ્તારો માટે કી બોનસ નિર્દેશકોની (કેપીઆઇ) માટે સમિતિ.

આ સમિતિઓએ રિપોર્ટ પહેલાથી જ સબમિટ કર્યા છે. ટેક્નોલોજી વિશે ઓળખ કરવામાં આવી છે અને KPI ને અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવ્યું છે.

મુખ્ય સિદ્ધિઓ (સુરક્ષા સંબંધિત મુદ્દાઓ)

હિંસામાં ઘટાડો (LWE તુલનાત્મક વિશ્લેષણ: 2010 થી 2013 અને 2014 થી 2017) છેલ્લા ત્રણ વર્ષ (2010-2013) સાથે છેલ્લા ચાર વર્ષ (2014 થી 2017) પર એલડબલ્યુઇ હિંસાના વિવિધ આંકડાઓની તુલનાએ દેશમાં એલડબલ્યુઇ દૃશ્યમાં નોંધપાત્ર સુધારો દર્શાવ્યો છે. મહત્વના પરિમાણો નીચે પ્રમાણે છે:

હિંસાના બનાવો 6524 થી 4136 સુધી 36.6% ઘટ્યા.
LWE સંબંધિત મૃત્યુ 2428 થી 1081 સુધીમાં 55.5% જેટલો ઘટાડો થયો છે.
એલ.ડબલ્યુ.ઇ કેડરની નાબૂદી 445 થી 510 સુધીમાં 14.6% વધી છે.
LWE કેડર દ્વારા શરણાગતિ 1387 થી 3373 સુધીમાં 143% વધી

ભૌગોલિક ઘટાડો

હિંસા અહેવાલો રાજ્યો 10 (2013) થી 9 (2017) થી ઘટી.
જીલ્લાઓમાં રિપોર્ટેડ હિંસા 76 (2013) થી ઘટીને 58 (2017) થાય છે.
પોલિસ સ્ટેશન્સની રિપોર્ટિંગ હિંસા 330 (2013) થી ઘટીને 291 (2017) થઇ

સીઆરપીએફ બસ્તરિયા બટાલીયન

એસએફમાં સ્થાનિક પ્રતિનિધિત્વને વધારવા માટે અને સ્થાનિક યુવાનોને રોજગાર પૂરો પાડવા માટે, બસ્તારીયા બટાલીયનની રચના કરવામાં આવી છે. 743 અનુસૂચિત જનજાતિ છત્તીસગઢ, બીજપુર, દાંતેવાડા, નારાયણપુર અને સુક્માના ચાર સૌથી વધુ અસરગ્રસ્ત એલડબલ્યુઇ જિલ્લાના ઉમેદવારોની ભરતી કરવામાં આવી છે. આ આંકમાં 242 મહિલા ઉમેદવારોનો સમાવેશ થાય છે. તમામ ભરતીની ઔપચારિકતાઓ પૂર્ણ થઈ છે અને તાલીમ ચાલુ છે.

યોજના હેઠળ સહાય

સુરક્ષા સંબંધિત ખર્ચાઓ (એસઆરઇ) યોજના હેઠળ સહાય: આ યોજના હેઠળ 106 એલડબલ્યુઇ અસરગ્રસ્ત જિલ્લાઓને સુરક્ષા દળોની કામગીરીની જરૂરિયાતો માટે સહાયિત કરવામાં આવે છે. અગાઉના ચાર નાણાકીય વર્ષ (2014-15, 2015-16, 2016-17 અને 2017-18) પર રૂ. 1120.73 કરોડનું વિતરણ કરવામાં આવ્યું હતું, જે અગાઉના ચાર નાણાકીય વર્ષોમાં રૂ. 875 કરોડ હતું (2010-11, 2011-12, 2012- 13 અને 2013-14).-

ફોર્ટિફાઇડ પોલીસ સ્ટેશન યોજના: આ યોજનાને 2010 માં મંજૂર કરવામાં આવી હતી. 400 માંથી 386 પોલીસ સ્ટેશન પૂર્ણ થયા છે. છેલ્લા ચાર વર્ષમાં 320 પોલીસ સ્ટેશન બાંધવામાં આવ્યા છે.

વિકાસ સંબંધિત મુદ્દાઓ પર મુખ્ય સિદ્ધિઓ:

રોડની જરૂરિયાત પ્લાન તબક્કો -1: RRP-I એ 8 રાજ્યોમાં આંધ્રપ્રદેશ, બિહાર, છત્તીસગઢ, ઝારખંડ, મધ્યપ્રદેશ, મહારાષ્ટ્ર, ઓડિશા અને 34 જિલ્લાના 34 એલડબલ્યુઇ અસરગ્રસ્ત જિલ્લાઓમાં રોડ કનેક્ટીવીટી સુધારવા માટે અમલીકરણ હેઠળ છે. તેમાં 8,585 કરોડની અંદાજીત કિંમત સાથે 5,422 કિ.મી.ની લંબાઇના બાંધકામની કલ્પના કરવામાં આવી છે, જેમાંથી 4537 કિ.મી.ના રસ્તાઓ પૂર્ણ થયા છે, જે છેલ્લા ચાર વર્ષોમાં સૌથી મુશ્કેલ વિસ્તારોમાં 1608 કિ.મી. રસ્તા બનાવવામાં આવ્યા છે.

એલડબલ્યુઇ મોબાઇલ ટાવર્સ પ્રોજેક્ટ (ડીઓટી): આ યોજનાને 2014 માં મંજૂર કરવામાં આવી હતી. LWE અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં કનેક્ટીવીટી સુધારવા માટે 2329 ટાવર સ્થાપવામાં આવ્યા છે. વધુ 4072 મોબાઇલ ટાવર્સ તબક્કો -2 માં વિચારણા હેઠળ છે.

સ્કિલ ડેવલપમેન્ટ: 2011 માં 34 એલડબલ્યુઇ અસરગ્રસ્ત જિલ્લાઓમાં લોન્ચ કરાયું. આ યોજનાને 2016 માં 47 એલડબલ્યુઇ અસરગ્રસ્ત જિલ્લાઓમાં વિસ્તારવામાં આવી છે, જેમાં 47 આઇટીઆઇ અને 68 કૌશલ્ય વિકાસ કેન્દ્રનું અંદાજિત રૂ. 407.85 કરોડ બજેટ છે આમાંથી 15 આઇટીઆઇ અને 43 એસડીસીની સ્થાપના કરવામાં આવી છે.

ફાઇનાન્સિયલ ઇન્ક્લુઝન:

પોસ્ટ ઓફ ડિપાર્ટમેન્ટ મોટાભાગના 32 જિલ્લાઓમાં પોસ્ટલ કચેરીઓ ખોલે છે, જ્યાં 03 કિ.મી. અંતરની અંદર કોઈ પોસ્ટ ઓફિસ નથી. આ 565 પોસ્ટ ઑફિસમાંથી ખોલવામાં આવે છે. ઉપરાંત, ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ ફાઇનાન્શિયલ સર્વિસીઝે 33 મહિનામાં 428 નવી બેન્ક શાખા ખોલી છે અને 35 સૌથી વધુ અસરગ્રસ્ત એલડબલ્યુઇ જિલ્લામાં 1045 એટીએમ સ્થાપિત કર્યા છે (01.04.2015 થી 31.12.2017 સુધી).

સરકારે 27.09.2017 ના રોજ વધુ આઉટલેટ અને વધારાની સુવિધાઓ સાથે 2020 સુધી વર્તમાન યોજનાઓ ચાલુ રાખવાની મંજૂરી આપી છે.

એમએચએ સ્કીમ

સુરક્ષા સંબંધિત ખર્ચા (SRE) યોજના: ભારત સરકાર LWE અસરગ્રસ્ત રાજ્ય સરકારો પર પરત કરેલ સુરક્ષા સંબંધિત ખર્ચની ભરપાઇ કરે છે; LWE હિંસામાં માર્યા ગયેલા નાગરિક / સુરક્ષા દળોના પરિવારને ચુકવણી કરે છે. સુરક્ષા દળોની તાલીમ અને ઓપરેશનલ જરૂરિયાતો, સરેન્ડર લેફ્ટ વિન્ગ ઉગ્રવાદીઓના પુનર્વસવાટ, ગ્રામીણ સંરક્ષણ સમિતિઓ માટે સુરક્ષા સંબંધિત માળખા અને પ્રચાર સામગ્રી. વળતરના દરમાં નોંધપાત્ર વધારો સાથે આ યોજનાને મજબૂત બનાવવામાં આવી છે. વધુમાં, સુરક્ષા બળોના અસમર્થતા અને મિલકતના નુકસાનની ભરપાઇ જેવી નવી વસ્તુઓનો પ્રથમ વાર સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.

એલડબલ્યુઇ અસરગ્રસ્ત રાજ્યોમાં 250 ફોર્ટિફાઇડ પોલીસ સ્ટેશનનું નિર્માણ સહિતની સ્પેશિયલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સ્કીમ: રાજ્યની સ્પેશ્યલ ઇન્ટેલિજન્સ શાખાઓ (એસઆઇબી) અને સ્પેશ્યલ ફોર્સ અને એલડબલ્યુઇ વિસ્તારોમાં 250 ફોર્ટિફાઇડ પોલીસ સ્ટેશનનું નિર્માણ કરવા માટે આ યોજનાને પુનર્જીવિત કરવામાં આવી છે. સ્પેશિયલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સ્કીમમાં પોલીસ સ્ટેશનોના કિલ્લેબંધીનો બીજો તબક્કે સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.