Weather Update: આગામી 8 કલાક ખતરનાક! 13 રાજ્યોમાં વાવાઝોડા અને ભારે વરસાદનું રેડ એલર્ટ, વીકેન્ડ પર ઘરની બહાર ન

દેશમાં ચોમાસું હજુ સંપૂર્ણપણે સક્રિય થયું નથી, પરંતુ હવામાન એકદમ રૌદ્ર સ્વરૂપ ધારણ કરી રહ્યું છે, જેના કારણે હવામાન વૈજ્ઞાનિકોથી લઈને રાજ્ય સરકારો સુધી સૌની ચિંતા વધી ગઈ છે. ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) એ આગામી 24 થી 48 કલાકને અત્યંત સંવેદનશીલ ગણાવ્યા છે. વિભાગે દેશના 13 રાજ્યો માટે ભારે વાવાઝોડા, કરા અને મુશળધાર વરસાદનું 'રેડ એલર્ટ' જાહેર કર્યું છે. કેટલાક વિસ્તારોમાં પવનની ગતિ 100 કિલોમીટર પ્રતિ કલાક સુધી પહોંચી શકે છે.

દિલ્હી, ઉત્તર પ્રદેશ, રાજસ્થાન, બિહાર, ઝારખંડ, પશ્ચિમ બંગાળ, ઉત્તરાખંડ, હિમાચલ પ્રદેશ, જમ્મુ-કાશ્મીર, કેરળ, તમિલનાડુ, કર્ણાટક અને ઉત્તર-પૂર્વીય રાજ્યો સહિત દેશના મોટા ભાગના વિસ્તારોમાં હવામાનનો મિજાજ અચાનક બદલાઈ ગયો છે. ભીષણ ગરમી અને લૂથી પરેશાન લોકોને રાહત મળી છે, પરંતુ તોફાની હવામાન હવે એક નવા પડકારરૂપે સામે આવી રહ્યું છે. આગામી થોડા કલાકોમાં 70 થી 100 કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની ઝડપે વિનાશકારી પવનો ફૂંકાઈ શકે છે.

વીકેન્ડ હોવાને કારણે ઘણા લોકો બહાર ફરવાનો પ્લાન બનાવી રહ્યા છે, પરંતુ હવામાન વિભાગે સ્પષ્ટ ચેતવણી આપી છે કે આ સપ્તાહના અંતે ઘરમાં જ રહો અને સુરક્ષિત રહો. IMDના જણાવ્યા અનુસાર, દક્ષિણ-પશ્ચિમ ચોમાસું સામાન્ય ગતિથી આગળ વધી રહ્યું છે. આગામી બે થી ત્રણ દિવસમાં તે અરબી સમુદ્ર, લક્ષદ્વીપ અને બંગાળની ખાડીના મોટા ભાગોમાં આગળ વધવા માટે અનુકૂળ પરિસ્થિતિઓ સર્જાઈ છે.

આ જ સમયગાળા દરમિયાન, ઘણા ચક્રવાત પરિભ્રમણ અને પશ્ચિમી વિક્ષેપ સક્રિય થયા છે, જેના કારણે દેશના મોટા ભાગમાં હવામાન અસ્થિર બન્યું છે. હવામાન વૈજ્ઞાનિકોનું માનવું છે કે ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારતથી પૂર્વ ભારત સુધીની ટ્રફ લાઇન અને બંગાળની ખાડીમાંથી સતત આવી રહેલી ભેજ એકસાથે મળીને તોફાની પ્રવૃત્તિઓને વેગ આપી રહી છે. આ જ કારણ છે કે ઘણા રાજ્યોમાં 'રેડ' અને 'ઓરેન્જ' એલર્ટ જાહેર કરવામાં આવ્યા છે.

ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારતના મોટાભાગના વિસ્તારોમાં પ્રવર્તતી ગરમીની લહેર ઓછી થઈ ગઈ છે, અને આવતીકાલથી મધ્ય ભારતના મોટાભાગના વિસ્તારોમાં પણ તેની તીવ્રતા ઘટવાની સંભાવના છે. આ ઉપરાંત, ઉત્તર-પૂર્વીય ભારત અને દક્ષિણી દ્વીપકલ્પીય ભારતમાં 1 થી 4 જૂન દરમિયાન કેટલાક સ્થળોએ ભારે વરસાદની આગાહી કરવામાં આવી છે.

છેલ્લા એક સપ્તાહથી ઉત્તર ભારતના અનેક શહેરો 45 ડિગ્રી સેલ્સિયસથી વધુ તાપમાનનો સામનો કરી રહ્યા હતા. હવે હવામાનનો મિજાજ બદલાયો છે. IMD અનુસાર, ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારતમાં લૂની સ્થિતિ લગભગ સમાપ્ત થઈ ગઈ છે અને મધ્ય ભારતમાં પણ આગામી 24 કલાકમાં ગરમીની અસર નબળી પડી જશે. વરસાદ અને તેજ પવનોને કારણે ઘણા વિસ્તારોમાં તાપમાન 6 થી 8 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી ઘટી શકે છે.

આનાથી ગરમીથી રાહત મળશે, પરંતુ તેજ પવનો અને વીજળી પડવાનું જોખમ વધી જશે. રાષ્ટ્રીય રાજધાની દિલ્હીમાં શુક્રવારે રાત્રે હવામાનમાં અચાનક પલટો આવ્યો. ઘણા વિસ્તારોમાં તેજ પવનો અને હળવા વરસાદે ગરમીમાંથી રાહત આપી હતી. પાલમ વિસ્તારમાં પવનની મહત્તમ ગતિ 61 કિલોમીટર પ્રતિ કલાક નોંધાઈ હતી.

દિલ્હીમાં છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી તાપમાન 45 ડિગ્રી સેલ્સિયસને પાર કરી રહ્યું હતું, પરંતુ હવે તેમાં 3 થી 5 ડિગ્રી સુધીનો ઘટાડો નોંધાયો છે. આ દરમિયાન, દિલ્હી એરપોર્ટ પર દેશનું પ્રથમ એડવાન્સ એવિએશન વેધર ઇન્ટેલિજન્સ સિસ્ટમ 'સ્કાયકાસ્ટ' પણ શરૂ કરવામાં આવ્યું છે, જે ખરાબ હવામાન પર રીઅલ ટાઇમ નિગરાની રાખશે.

ઉત્તર પ્રદેશમાં હવામાન વિભાગે સૌથી ગંભીર ચેતવણી જાહેર કરી છે. 30 અને 31 મેના રોજ પશ્ચિમી અને પૂર્વીય યુપીના ઘણા જિલ્લાઓમાં ભારે વરસાદ, વીજળી પડવા અને કરા પડવાની આશંકા છે. હવામાન વિભાગના લખનઉ કેન્દ્ર અનુસાર, ઘણા સ્થળોએ પવનની ગતિ 80 થી 90 કિલોમીટર પ્રતિ કલાક રહી શકે છે, જ્યારે કેટલાક વિસ્તારોમાં પવનના ઝાપટા 100 કિલોમીટર પ્રતિ કલાક સુધી પહોંચી શકે છે.

લખનઉ, પ્રયાગરાજ, વારાણસી, સહારનપુર અને આસપાસના જિલ્લાઓમાં તેજ વાવાઝોડાથી જનજીવન પ્રભાવિત થયું છે. ચારબાગ રેલવે સ્ટેશન પરિસરમાં છતનો એક ભાગ તૂટી પડતા ઘણા લોકો ઘાયલ થયા છે. ઘણા સ્થળોએ વૃક્ષો, હોર્ડિંગ્સ અને વીજળીના થાંભલા પણ ધરાશાયી થયા છે.

ચિત્રકૂટ, બાંદા, પ્રયાગરાજ, કૌશામ્બી, મિર્ઝાપુર, સોનભદ્ર, પ્રતાપગઢ, ભદોહી, હરદોઈ, લખીમપુર ખીરી, કાનપુર નગર, રાયબરેલી, સહારનપુર, શામલી, આગ્રા, મથુરા, બિજનૌર, બરેલી, પીલીભીત, સંભલ, ઝાંસી, મહોબા અને લલિતપુર સહિત 40 થી વધુ જિલ્લાઓ માટે રેડ એલર્ટ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે, જ્યાં સૌથી વધુ સતર્ક રહેવાની જરૂર છે.

રાજસ્થાનમાં પશ્ચિમી વિક્ષોભ સક્રિય થયા બાદ હવામાન સંપૂર્ણપણે બદલાઈ ગયું છે. જયપુર, અલવર, સીકર, ઝુનઝુનૂ, બીકાનેર, ભરતપુર અને હનુમાનગઢ સહિત લગભગ 30 જિલ્લાઓમાં વાવાઝોડા અને કરા પડવાનું એલર્ટ છે. ઝુનઝુનૂ જિલ્લાના મલસીસરમાં સૌથી વધુ 43 મિલીમીટર વરસાદ નોંધાયો હતો.

દૌસામાં વાવાઝોડા સંબંધિત અકસ્માતોમાં બે લોકોના મોત થયા છે. ઘણા વિસ્તારોમાં તાપમાન 10 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી ઘટી ગયું છે. બિહારમાં પટના, ભાગલપુર, સીવાન અને રાજગીર સહિત ઘણા જિલ્લાઓમાં ગાજવીજ સાથે ભારે વરસાદની સંભાવના છે. શુક્રવારે પટનામાં 107 કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની તેજ હવા રેકોર્ડ કરવામાં આવી હતી.

જ્યારે ઝારખંડના રાંચી, જમશેદપુર, બોકારો અને ધનબાદમાં 50 થી 70 કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની ઝડપે પવન ફૂંકાઈ શકે છે. હવામાન વિભાગે ભારે વરસાદ અને વીજળી પડવા અંગે ચેતવણી જાહેર કરી છે. હિમાચલ પ્રદેશના શિમલા, કુલ્લુ, મંડી અને ધર્મશાલામાં વરસાદ અને કરા પડવાનું એલર્ટ છે. ઉત્તરાખંડના દેહરાદૂન, નૈનીતાલ, ચમોલી, રુદ્રપ્રયાગ અને પિથોરાગઢમાં પણ ખરાબ હવામાનની ચેતવણી જારી કરવામાં આવી છે.

જમ્મુ-કાશ્મીરના શ્રીનગર, રામબન, ગુલમર્ગ અને જમ્મુ ક્ષેત્રમાં હળવાથી મધ્યમ વરસાદ અને તેજ પવનોની સંભાવના વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. ઉત્તરાખંડના દેહરાદૂન, નૈનીતાલ અને ચમોલીમાં 70 કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની ઝડપે વાવાઝોડા અને ભારે વરસાદની ચેતવણી છે. હિમાચલ પ્રદેશના શિમલા, મનાલી અને કુલ્લુમાં પણ કરા પડવા સાથે હવામાન ખરાબ રહેશે. જમ્મુ-કાશ્મીરના પહાડી વિસ્તારોમાં પણ મધ્યમ વરસાદી ઝાપટાં પડી શકે છે.

દક્ષિણ ભારતમાં, કેરળ, તમિલનાડુ અને કર્ણાટકમાં 2 જૂન સુધી ભારે વરસાદનો દોર ચાલુ રહેશે. તમિલનાડુમાં 'અગ્નિ નક્ષત્રમ' એટલે કે સૌથી ગરમ દિવસો વીતી ગયા પછી, હવે 15 જિલ્લાઓમાં ભારે વરસાદથી તાપમાનમાં ઘટાડો થયો છે. કેરળમાં 2 જૂન સુધી વ્યાપક વરસાદનો અંદાજ છે. હવામાન વિભાગ અનુસાર, અનેક ચક્રવાતી સિસ્ટમ સક્રિય છે, જેની અસર કેરળ, લક્ષદ્વીપ અને દક્ષિણ ભારતના અન્ય ભાગો પર દેખાશે.

તમિલનાડુમાં 'અગ્નિ નક્ષત્રમ'ની ગરમી સમાપ્ત થયા પછી 15 થી વધુ જિલ્લાઓમાં વરસાદની આગાહી જારી કરવામાં આવી છે. કર્ણાટક અને આંધ્ર પ્રદેશમાં પણ ગાજવીજ સાથે વરસાદ પડી શકે છે. તે જ સમયે, 1 થી 4 જૂન વચ્ચે આસામ, મેઘાલય અને અરુણાચલ પ્રદેશમાં મુશળધાર વરસાદનું એલર્ટ છે.

પશ્ચિમ બંગાળમાં શુક્રવારે આવેલા તેજ વાવાઝોડા અને વરસાદે ભારે નુકસાન પહોંચાડ્યું છે. કોલકાતા સહિત દક્ષિણ બંગાળના ઘણા જિલ્લાઓમાં તેજ પવનો અને વરસાદે જનજીવન અસ્તવ્યસ્ત કરી દીધું. સરકારી આંકડા અનુસાર, ઘર તૂટી પડવા, વીજળી પડવા અને કરંટ લાગવા જેવી ઘટનાઓમાં સાત લોકોના મોત થયા છે. ઘણા વિસ્તારોમાં દૃશ્યતા એટલી ઓછી થઈ ગઈ કે દિવસે પણ વાહનોને હેડલાઈટ ચાલુ કરવી પડી.

એક તરફ જ્યાં આ તોફાની વરસાદ થોડા દિવસોની રાહત આપી રહ્યો છે, ત્યાં બીજી તરફ ચોમાસાને લઈને હવામાન વિભાગે એક અત્યંત ચિંતાજનક સમાચાર આપ્યા છે. IMDના તાજા પૂર્વાનુમાને ખેડૂતોની ચિંતા વધારી દીધી છે. વિભાગનું કહેવું છે કે આ વર્ષે દેશમાં ચોમાસાનો વરસાદ લોંગ પિરિયડ એવરેજ (LPA)ના લગભગ 90 ટકા રહેવાની સંભાવના છે.

IMD અનુસાર, આ વર્ષે દક્ષિણ-પશ્ચિમ ચોમાસા દરમિયાન દેશમાં LPAની માત્ર 90 ટકા વરસાદ થવાની અપેક્ષા છે, જેને તકનીકી રીતે નબળું અથવા સામાન્ય કરતાં ઓછું ચોમાસું માનવામાં આવે છે. ઉત્તર-પૂર્વ ભારતમાં તો વરસાદ સામાન્ય રહેશે, પરંતુ દેશના બાકીના ભાગો (મધ્ય, ઉત્તર અને પશ્ચિમ ભારત) માં આ વર્ષે ઓછો વરસાદ થવાની આશંકા છે. આ નબળા ચોમાસાનું સૌથી મોટું કારણ 'અલ નીનો' (El Nino) ની અસર છે.

જૂનથી લઈને ઓગસ્ટ સુધી પ્રશાંત મહાસાગરમાં અલ નીનોની સ્થિતિ મજબૂત બની રહેશે, જ્યારે હિંદ મહાસાગરનો ડાયપોલ (IOD) પણ ન્યુટ્રલ રહેશે, જે ચોમાસાને આગળ વધવામાં મદદ કરી શકશે નહીં. આ પરિસ્થિતિઓ ભારતમાં ચોમાસાની અનિયમિતતા માટે જવાબદાર છે.

English summary

The Indian Meteorological Department (IMD) has issued red and orange alerts across multiple states due to expected damaging winds and heavy rainfall as the southwest monsoon advances. Warnings cover 13 states with winds potentially reaching up to 100 km/h. The forecast highlights the influence of El Nino and low-pressure systems on the seasonal rainfall pattern.