ચંપત રાય અને અનિલ મિશ્રના રાજીનામા પછી રામ મંદિર ટ્રસ્ટમાં કોણ-કોણ બચ્યું? કેવી રીતે કામ કરે છે કમિટી
અયોધ્યાના ભવ્ય રામ મંદિરના વહીવટમાં કથિત ચોરી અને નાણાકીય અનિયમિતતાઓના ગંભીર આક્ષેપો વચ્ચે શ્રી રામ જન્મભૂમિ તીર્થ ક્ષેત્ર ટ્રસ્ટ ફરી એકવાર દેશભરમાં ભારે ચર્ચાનો વિષય બન્યું છે. આ ગંભીર ગેરરીતિઓના વિવાદ વચ્ચે જ ટ્રસ્ટના બે સૌથી મોટા અને સક્રિય ચહેરાઓ, મહામંત્રી ચંપત રાય અને ટ્રસ્ટી ડૉ. અનિલ મિશ્રાએ નૈતિકતાના ધોરણે પોતાના પદો પરથી રાજીનામું ધરી દીધું છે. આ ચકચારી ઘટના બાદ મંદિરના કરોડો ભક્તોના મનમાં સવાલ થઈ રહ્યા છે કે હવે આગામી વહીવટ કોણ સંભાળશે.
સુપ્રીમ કોર્ટના વર્ષ ૨૦૧૯ના ઐતિહાસિક અને સર્વસંમત ચુકાદાને પગલે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૦માં 'શ્રી રામ જન્મભૂમિ તીર્થ ક્ષેત્ર ટ્રસ્ટ' ની વિધિવત સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. આ ટ્રસ્ટનો મુખ્ય હેતુ રામ મંદિર સંકુલનું સમયસર બાંધકામ પૂર્ણ કરવું, ભક્તો માટે આધુનિક સુવિધાઓ વિકસાવવી અને દૈનિક ધાર્મિક વિધિઓનું સુચારુ સંચાલન કરવાનો છે. જો કે, વર્ષ ૨૦૨૫માં રાજા વિમલેન્દ્ર મોહન પ્રતાપ મિશ્ર અને કામેશ્વર ચૌપાલ જેવા વરિષ્ઠ સભ્યોના અવસાન તથા તાજેતરના રાજીનામા બાદ હવે ટ્રસ્ટનું માળખું ઘણું ટૂંકું થઈ ગયું છે.
ટ્રસ્ટના સક્રિય સભ્યોની મહત્વની જવાબદારીઓ
હાલમાં ટ્રસ્ટમાં કુલ ૧૨ સભ્યો કાર્યરત છે, જેમાં સર્વોચ્ચ વડા તરીકે પ્રમુખ મહંત નૃત્ય ગોપાલ દાસ સેવા આપી રહ્યા છે. ૮૦ વર્ષથી વધુ વયના પૂજ્ય મહંતજી દેશભરના અગ્રણી સંતોની ધાર્મિક આસ્થાઓનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે અને તમામ આધ્યાત્મિક નીતિઓ નક્કી કરે છે. બીજી તરફ, નાણાકીય વ્યવહારો અને કરોડો રૂપિયાના દાનના સચોટ હિસાબ-કિતાબ રાખવાની અતિ સંવેદનશીલ જવાબદારી કોષાધ્યક્ષ સ્વામી ગોવિંદ દેવ ગિરીજી મહારાજના શિરે છે, જેઓ બેંક ખાતાઓની સીધી દેખરેખ રાખે છે.
ટ્રસ્ટના બંધારણીય અને કાયદાકીય માર્ગદર્શન માટે વરિષ્ઠ એડવોકેટ કે. પરાસરન મુખ્ય આધારસ્તંભ છે, જેમણે વર્ષો સુધી ચાલેલી કાનૂની લડાઈ રામલલાના પક્ષમાં જીતવામાં સિંહફાળો આપ્યો હતો. આ સિવાય, વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના પૂર્વ સચિવ અને અનુભવી પૂર્વ અમલદાર નૃપેન્દ્ર મિશ્રા ભવન નિર્માણ સમિતિના અધ્યક્ષ તરીકે કાર્યરત છે. મંદિરની સ્થાપત્ય કલા, પથ્થરોની ગુણવત્તા, માળખાકીય મજબૂતી અને તેની સુરક્ષાના તમામ નિર્ણયો નૃપેન્દ્ર મિશ્રાની વડપણ હેઠળની સમિતિ દ્વારા લેવામાં આવે છે.
સમગ્ર ઘટનાક્રમમાં ઉત્તર પ્રદેશના હરદોઈથી આવતા નિવૃત્ત વન સેવા અધિકારી કૃષ્ણમોહન પણ સક્રિય ટ્રસ્ટી તરીકે ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે. નોંધનીય છે કે, તાજેતરમાં ચગેલા કથિત દાન ચોરીના મામલામાં કૃષ્ણમોહને જ અયોધ્યા પોલીસમાં એફઆઈઆર નોંધાવીને આંતરિક તપાસની દિશા ખોલી આપી હતી. ધાર્મિક જગતના અન્ય સભ્યોમાં બદ્રીનાથ જ્યોતિષ પીઠના જગદ્ગુરુ શંકરાચાર્ય સ્વામી વાસુદેવાનંદ સરસ્વતી અને ઉડુપીના સુપ્રસિદ્ધ પેજાવર મઠના પ્રમુખ સ્વામી વિશ્વપ્રસન્નતીર્થજી મહારાજ પણ નીતિ ઘડતરમાં મહત્વનું યોગદાન આપી રહ્યા છે.
અન્ય ધાર્મિક ટ્રસ્ટી તરીકે હરિદ્વારના પ્રખ્યાત આધ્યાત્મિક ગુરૂ યગપુરુષ પરમાનંદ ગિરીજી મહારાજ સામેલ છે, જેમણે શૈક્ષણિક અને આધ્યાત્મિક ક્ષેત્રે મહત્વના કાર્યો રેકોર્ડબદ્ધ કર્યા છે. તેમની સાથે, અયોધ્યા રામ વિવાદના પ્રારંભિક દિવસોથી જ સક્રિય અદાલતી પક્ષકાર રહેલા નિર્મોહી અખાડાનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા મહંત દિનેન્દ્ર દાસજી મહારાજ પણ આ આખા ટ્રસ્ટની મહત્વની કડી છે. નિર્મોહી અખાડાની સદીઓ જૂની ધાર્મિક ધરોહર જાળવી રાખવા માટે તેમનું આ મંડળમાં હોવું અત્યંત અનિવાર્ય માનવામાં આવે છે.
આ ભવ્ય ધાર્મિક ટ્રસ્ટ સાથે વહીવટી પારદર્શિતા અને સરકારી સંકલન જાળવી રાખવા માટે કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકાર દ્વારા doomed ત્રણ વરિષ્ઠ આઈએએસ અધિકારીઓની પદની રૂએ નિમણૂક કરવામાં આવેલી છે. આ સભ્યોમાં સીબીએસઈના ચેરમેન પ્રશાંત લોખંડે, ઉત્તર પ્રદેશના મુખ્યમંત્રીના અધિક મુખ્ય સચિવ સંજય પ્રસાદ અને અયોધ્યાના વર્તમાન કલેક્ટર શશાંક ત્રિપાઠીનો પદાધિકારી તરીકે સમાવેશ થાય છે. આ વહીવટી અધિકારીઓ સરકાર અને ટ્રસ્ટ વતી કાયદો અને વ્યવસ્થા તેમજ સુરક્ષાનું સુચારુ સંકલન સુનિશ્ચિત કરે છે.
નિર્ણય પ્રક્રિયા અને મતદાનની અટપટી પદ્ધતિ
શ્રી રામ જન્મભૂમિ તીર્થ ક્ષેત્ર ટ્રસ્ટની દૈનિક સંચાલન પ્રક્રિયા અને નીતિવિષયક નિર્ણયો લેવાની પદ્ધતિ ખૂબ જ સ્પષ્ટ અને કાનૂની જોગવાઈઓ હેઠળ સુરક્ષિત છે. ટ્રસ્ટના બંધારણ અનુસાર, દાનના વિનિયોગ કે મંદિરના અન્ય રોજિંદા વિકાસલક્ષી નિર્ણયો પર સામાન્ય સંમતિ ન બને ત્યારે બહુમતી સાબિત કરવા માટે મતદાન પ્રક્રિયા હાથ ધરવામાં આવે છે. પરંતુ આશ્ચર્યજનક રીતે, ટ્રસ્ટના તમામ ૧૨ સભ્યો પૈકી માત્ર ૧૧ સભ્યો જ આ પ્રક્રિયામાં મત આપવાનો કાયદેસરનો અધિકાર ધરાવે છે.
સરકાર અને ટ્રસ્ટ વચ્ચે સેતુ તરીકે કામ કરતા ત્રણેય સરકારી આઈએએસ અધિકારીઓ આ વહીવટી માળખામાં પદની રૂએ એટલે કે એક્સ-ઓફિશિયો સભ્ય તરીકે ફરજ બજાવે છે. નિયમો અનુસાર, આ ત્રણેય ઉચ્ચ સનદી અધિકારીઓ વહીવટી મદદ અને ભક્તોની સુરક્ષા વ્યવસ્થા પૂરતી જ સલાહ આપી શકે છે. કાનૂની રીતે તેઓ કોઈ પણ આંતરિક ઠરાવ કે કોઈ સભ્ય વિરુદ્ધના મતદાનમાં પોતાનો મતોનો ઉપયોગ કરી શકતા નથી, જેના કારણે ટ્રસ્ટના નિર્ણયોમાં સ્વાયત્તતા જળવાઈ રહે છે.
ખાલી પડેલી બેઠકો પર આગામી નિયુક્તિની પ્રક્રિયા
રામ મંદિર ટ્રસ્ટમાં અચાનક ઊભી થયેલી કટોકટી અને ચંપત રાય સહિત બે મહત્વના લોકોના હટવાથી ભવિષ્યમાં નવી નિયુક્તિઓ કેવી રીતે થશે તેને લઈને ચિંતાઓ વ્યાપી છે. આ સંદર્ભે વિશ્વ હિન્દુ પરિષદના અગ્રણીઓએ પણ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ટ્રસ્ટ સ્વાયત્ત સંસ્થા છે અને તેની ખાલી પડતી જગ્યાઓ કેવી રીતે પૂરવી તેની સંપૂર્ણ સત્તા ચોક્કસ ધારાધોરણો હેઠળ નક્કી છે. ટ્રસ્ટ ડીડ (ડીપ ડીડ) ના કાયદા મુજબ નવું નામાંકન બાકીના અગિયાર સભ્યો પરસ્પર વાટાઘાટો અને સંમતિથી કરશે.
અયોધ્યાના ભવ્ય મંદિરનું નિર્માણ કાર્ય અંતિમ તબક્કામાં છે ત્યારે વર્તમાન નાણાકીય વિવાદો અને વહીવટી ભ્રષ્ટાચારના આક્ષેપો ટ્રસ્ટની ગરિમા સામે મોટો પડકાર છે. આ કપરા સમયમાં નવા લાયક વહીવટકર્તાઓની વહેલી પસંદગી અને હિસાબ-કિસાબની સતત ચકાસણી એ જ ટ્રસ્ટ માટે પુનઃ વિશ્વસનીયતા સ્થાપિત કરવાનો એકમાત્ર આશાસ્પદ માર્ગ છે. હવે પછી લેવાનારા નિર્ણયો રામ મંદિરની પવિત્રતા અને ભક્તોના અપાર ભરોસાને વધુ મજબૂત બનાવવામાં નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવશે.
Click it and Unblock the Notifications
Sign in with Google
