10 વર્ષમાં સર્જાઇ શકે છે મોટું ખાદ્ય સંકટ, નાસાના સંશોધનમાં ખેડૂતો માટે ખાસ સંદેશ

વૈજ્ઞાનિકોના મતે આબોહવા પરિવર્તનને કારણે, ખેતીની પેટર્નમાં ધરખમ ફેરફાર થવાની સંભાવના છે, જે ગરીબ દેશો અને તેમના નાના ખેડૂતો માટે પેટર્ન પકડવી ખૂબ જ મુશ્કેલ બની શકે છે.

વોશિંગ્ટન : નાસા સાથે સંકળાયેલા વૈજ્ઞાનિકોના સંશોધન બાદ એવું કહેવામાં આવ્યું છે કે, જો ગ્લોબલ વોર્મિંગનો વર્તમાન ટ્રેન્ડ ચાલુ રહેશે તો એક દાયકાની અંદર પૃથ્વી પર ખેતીની પદ્ધતિમાં મોટો ફેરફાર જોવા મળશે. તાજેતરમાં હવામાનમાં જે રીતે વિચિત્ર ફેરફારો જોવા મળી રહ્યા છે, તે જોતા લાગે છે કે આ કટોકટીએ દસ્તક આપી દીધી છે.

વૈજ્ઞાનિકોના મતે આબોહવા પરિવર્તનને કારણે, ખેતીની પેટર્નમાં ધરખમ ફેરફાર થવાની સંભાવના છે, જે ગરીબ દેશો અને તેમના નાના ખેડૂતો માટે પેટર્ન પકડવી ખૂબ જ મુશ્કેલ બની શકે છે. આ આગાહી મુજબ બદલાયેલા સંજોગોમાં કેટલાક અનાજની ઉપજમાં તીવ્ર ઘટાડો થવાની સંભાવના છે અને કેટલાકમાં વધારો પણ થઈ શકે છે. જો કે, તેમની ગુણવત્તાને અસર થવાની ઉચ્ચ સંભાવના છે.

વૈશ્વિક કૃષિ પર આબોહવા પરિવર્તન સંકટ - સંશોધન

NASA અને કોલંબિયા યુનિવર્સિટીના વૈજ્ઞાનિકોએ ગ્લોબલ વોર્મિંગને કારણે વિશ્વભરની કૃષિ પર આબોહવા પરિવર્તનની અસર પર સંશોધન હાથ ધર્યું છે, જેનાપરિણામો ભારત જેવા દેશો માટે ખૂબ જ ભયાનક ખાદ્ય સંકટ તરફ ઈશારો કરે છે.

નાસાના ગોડાર્ડ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ફોર સ્પેસ સ્ટડીઝના મુખ્ય લેખક અને પર્યાવરણીયવૈજ્ઞાનિક જોનાસ જેગરમીયર, ન્યુ યોર્કની કોલંબિયા યુનિવર્સિટીના ધ અર્થ ઇન્સ્ટિટ્યૂટના વૈજ્ઞાનિકો અને પોટ્સડેમ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ફોર ક્લાઇમેટ ઇમ્પેક્ટ રિસર્ચના સંશોધકોનુંસંશોધન, નેચર ફૂડ વેબસાઇટ પર પ્રકાશિત થયું છે.

સંશોધન મુજબ, વિશ્વભરમાં બ્રેડબાસ્કેટ વિસ્તારમાં વાતાવરણમાં જે પરિવર્તન જોવા મળી રહ્યું છે, ત્યાંના ખેડૂતોએહવે નવા વાતાવરણની વાસ્તવિકતાને સ્વીકારવી પડશે અને તે મુજબ નવી પેટર્ન અપનાવવી પડશે.

એક દાયકામાં આવશે ખાદ્ય કટોકટી

જેગરમેયરે આગામી વર્ષોમાં ખેડૂતોને જે પડકારોનો સામનો કરવો પડશે તેના વિશે જણાવ્યું છે કે, 'વધુ અને વધુ વિસ્તારોમાં આપણે જોઈ રહ્યા છીએ કે પર્યાવરણીયફેરફારો પાકની ઉપજને અસર કરી રહ્યા છે.

માનવસર્જિત ગ્રીનહાઉસ વાયુઓનું પ્રકાશન તાપમાનમાં વધારો કરી રહ્યું છે, વરસાદની પેટર્ન બદલી રહ્યું છે અને હવામાંકાર્બન ડાયોક્સાઇડનું પ્રમાણ વધી રહ્યું છે.

આનાથી પાકના વિકાસને અસર થાય છે અને અમે જોઈ રહ્યા છીએ કે આવનારા સમયમાં માત્ર અસામાન્ય વર્ષો સામાન્યથઈ જશે... અને વિશ્વના મુખ્ય કૃષિ ક્ષેત્રોમાં તે એક દાયકામાં અથવા તેના કરતા પણ પહેલા થશે.

ગ્લોબલ વોર્મિંગ કટોકટીથી બચવા ખેડૂતોએ શું કરવું જોઈએ?

હવામાન સતત બદલાઈ રહ્યું છે અને અતિશય ગરમી, અતિશય વરસાદ, દુષ્કાળ, અકાળ હિમવર્ષા જોવા મળી રહી છે, તે આ જ હવામાન પરિવર્તનને કારણે હોવાનુંમાનવામાં આવે છે.

નાસા સાથે સંકળાયેલા વૈજ્ઞાનિકોનું કહેવું છે કે, 'આનો અર્થ એ છે કે ખેડૂતોએ ઝડપી ફેરફારો માટે તૈયાર રહેવું પડશે, ઉદાહરણ તરીકે વાવેતરનીતારીખો બદલીને અથવા વિવિધ પ્રકારના પાકનો ઉપયોગ કરીને નુકસાનને ઘટાડી શકાય છે.' જો કે, તે ઉચ્ચ અક્ષાંશના વિસ્તારોમાં પણ ફાયદાકારક બની શકે છે.

નાસાએ ગરીબ દેશોના ખેડૂતો માટે શું કહ્યું?

આ સંશોધનના સહ લેખક અને પોટ્સડેમ ઈન્સ્ટિટ્યૂટ ફોર ક્લાઈમેટ ઈમ્પેક્ટ રિસર્ચના સંશોધક ક્રિસ્ટોફ મુલરના જણાવ્યા અનુસાર, 'ડેટા સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે, ગરીબદેશોના મુખ્ય પાકો, તેમની ઉપજમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થવાની સંભાવના છે.

આ કારણે શરૂઆતથી જ ખાદ્ય સુરક્ષા સાથે સંઘર્ષ કરી રહેલા આ દેશોનું સંકટ વધુ ઘેરીબની શકે છે.

અભ્યાસમાં મોટાભાગની ચિંતા ગરીબ દેશો અને નાના ખેડૂતો વિશે ઉભી કરવામાં આવી છે, જેમને ખાદ્ય સુરક્ષાના જોખમમાં વધારો થવાની અપેક્ષા છે.

કયા અનાજની ઉત્પાદન પદ્ધતિમાં મોટો ફેરફાર આવી રહ્યો છે?

સંશોધનોએ એ પણ દર્શાવ્યું છે કે આ સદીના અંત સુધીમાં મકાઈની ઉપજ લગભગ એક ચતુર્થાંશ ઘટી શકે છે, પરંતુ વિશ્વભરમાં ઘઉંના ઉત્પાદનમાં પણ 17 ટકા સુધીનોવધારો થવાની ધારણા છે.

રિપોર્ટમાં સ્પષ્ટપણે કહેવામાં આવ્યું છે કે, ઘઉંના ઉત્પાદનમાં અપેક્ષિત વધારો મકાઈની અછતને પહોંચી વળવા માટે પૂરતો નહીં હોય.

અભ્યાસ કહે છે કે, 'પર્યાવરણમાં વધુ કાર્બન ડાયોક્સાઇડની હાજરી પાક, ખાસ કરીને ઘઉંના વિકાસ પર સકારાત્મક અસર કરે છે, પરંતુ આ તેના પોષક તત્વોની ઉણપતરફ દોરી શકે છે.

સંશોધન સ્પષ્ટપણે જણાવે છે કે, 'વૈશ્વિક ખેતી' એક નવી આબોહવા વાસ્તવિકતાનો સામનો કરી રહી છે, ભલે આબોહવા પરિવર્તન પર શ્રેષ્ઠસંભાવનાઓ વિશ્વભરના દેશોના પ્રયાસો દ્વારા જોવામાં આવે.

English summary

A NASA's research has said that within a decade, due to climate change, there is a possibility of a very deep crisis on crop yields.