US-Iran Talks: અમેરિકા-ઈરાન શાંતિ વાટાઘાટો પર સંકટ, ટ્રમ્પ પાકિસ્તાન મોકલી રહ્યા છે ડેલિગેશન, ઈરાને મૂકી મોટી

By Desk

Updated: Monday, April 20, 2026, 7:13 [IST]

અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનું ઈરાન પ્રત્યેનું વલણ વિરોધાભાસી છે. એક તરફ તેમણે ઈરાનના પાવર પ્લાન્ટને નષ્ટ કરવાની ધમકી આપી, તો બીજી તરફ રવિવારે શાંતિ વાટાઘાટો માટે ઈસ્લામાબાદ પ્રતિનિધિમંડળ મોકલવાની જાહેરાત કરી. જોકે, ઈરાને અમેરિકાની ચાલ પારખી પાકિસ્તાનમાં યોજાનારી વાટાઘાટોમાં ભાગ લેવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કર્યો.

વાતચીત માટે ઈરાને કડક શરતો મૂકી છે. વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા અબ્બાસ મૌસવીએ સોમવારે સ્પષ્ટ કર્યું: રાષ્ટ્રપતિ હસન રુહાનીએ આ અંગે કોઈ નિર્ણય લીધો નથી. ઈરાન અમેરિકા સાથે ત્યારે જ વાત કરશે જ્યારે તે બધા પ્રતિબંધો હટાવે, 'આર્થિક યુદ્ધ' બંધ કરે અને હોર્મુઝમાંથી 'નૌકાદળની નાકાબંધી' સમાપ્ત કરે.

ઈરાનના સ્પીકર મોહમ્મદ બાકર કલીબાફે ભાવનાત્મક રીતે કહ્યું, "મારા માટે શહાદત સિવાય કોઈ માર્ગ બચ્યો નથી." આ નિવેદન ઈરાની સત્તા અને કટ્ટરવાદી જૂથની કટ્ટરતા દર્શાવે છે. તેને અમેરિકાના દબાણ સામે 'આર-પાર'ની માનસિકતા તરીકે જોવાય છે, જે શાંતિપૂર્ણ ઉકેલની શક્યતા ઘટાડી પરિસ્થિતિ જોખમી બનાવી શકે છે.

પાકિસ્તાન અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે સેતુ બનવા પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. વડાપ્રધાન શાહબાઝ શરીફ ઈરાની નેતાઓ સાથે ફોન પર સંપર્ક સાધી, વાટાઘાટોનો દરવાજો ખુલ્લો રાખવા ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિને મનાવવામાં વ્યસ્ત છે. જોકે, આ પ્રયાસોમાં તેમને હજુ સુધી કોઈ સફળતા મળી નથી.

આ મડાગાંઠ મે 2018 થી શરૂ થઈ, જ્યારે અમેરિકા 2015ના ઈરાન પરમાણુ કરાર (JCPOA) માંથી એકપક્ષીય રીતે બહાર નીકળી ગયું. તેણે તેહરાન પર કડક પ્રતિબંધો લાદ્યા, તેથી ઈરાનનું અર્થતંત્ર ગંભીર રીતે પ્રભાવિત થયું. જવાબમાં, ઈરાને પણ કરાર હેઠળની કેટલીક પ્રતિબદ્ધતાઓને ધીમે ધીમે ઘટાડવાનું શરૂ કર્યું.

ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે ખાડીમાં સૈન્ય હાજરી વધારી અને ઈરાન સામે નવા, કડક આર્થિક પ્રતિબંધો લગાવ્યા, જેનાથી ક્ષેત્રમાં તણાવ વધ્યો. આ વર્ષે તેલ ટેન્કરો પર હુમલા, ડ્રોન તોડી પાડવા અને જહાજો જપ્ત કરવા જેવી ગંભીર ઘટનાઓ પણ નોંધાઈ.

તણાવ ઘટાડવા પાકિસ્તાનના તત્કાલીન વડાપ્રધાન ઈમરાન ખાને તેહરાન અને વોશિંગ્ટનની મુલાકાત લીધી. તેમણે ટ્રમ્પ સાથે મુલાકાત બાદ ઈરાનમાં રુહાની અને સર્વોચ્ચ નેતા અયાતુલ્લા અલી ખામેનેઈ સાથે વાત કરી. ખામેનેઈએ 'કોઈપણ શરતે' અમેરિકા સાથે વાત કરવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કર્યો હતો.

ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ ઈમેન્યુઅલ મેક્રોને પણ ટ્રમ્પ અને રુહાની વચ્ચે બેઠક કરાવવાનો પ્રયાસ કર્યો. જોકે, અત્યાર સુધી કોઈ સીધી મુલાકાત થઈ નથી. આથી રાજદ્વારી મડાગાંઠ યથાવત્ છે અને બંને દેશો વચ્ચે ભવિષ્યમાં સંવાદની શક્યતાઓ અનિશ્ચિત દેખાય છે.