World Alzheimer's Day : આ રોગ સાત તબક્કામાં કેવી રીતે આગળ વધે છે?

અલ્ઝાઇમર રોગ (AD) એક ન્યુરોડિજનરેટિવ રોગ છે, જેને ભૂલી જવાની, પરિચિત સ્થળોએ ખોવાઈ જવા અને મલ્ટીટાસ્કીંગ અને સમસ્યા હલ કરવામાં મુશ્કેલી દ્વારા વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

World Alzheimer's Day : અલ્ઝાઇમર રોગ (AD) એક ન્યુરોડિજનરેટિવ રોગ છે, જેને ભૂલી જવાની, પરિચિત સ્થળોએ ખોવાઈ જવા અને મલ્ટીટાસ્કીંગ અને સમસ્યા હલ કરવામાં મુશ્કેલી દ્વારા વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે. આ રોગમાં વ્યક્તિ પણ પહેલા કરતા અલગ વર્તન કરી શકે છે, એકાગ્રતાની સમસ્યાઓનો સામનો કરી શકે છે અને સામાજિક રીતે પોતાની જાતને પાછળ ધકેલી શકે છે.

આ રોગ સમય જતાં આગળ વધે છે અને પછીના તબક્કે વ્યક્તિ બોલવાની અને ચાલવાની ક્ષમતા પણ ગુમાવી શકે છે. સામાન્ય રીતે અલ્ઝાઇમર રોગની શરૂઆત 65 કે તેથી વધુ ઉંમર પહેલા થતી નથી, પરંતુ કેટલાક કિસ્સાઓમાં તે નાની ઉંમરે પણ શરૂ થઈ શકે છે.

અલ્ઝાઇમર રોગ ત્યારે જણાય છે જ્યારે વ્યક્તિ વસ્તુઓને ખોટી રીતે સ્થાનાંતરિત કરવાનું શરૂ કરે છે, તાજેતરની ઘટનાઓ, વાતચીત અને સામાન્ય સ્થળોને ભૂલી જાય છે. દર્દીની નજીકની વ્યક્તિ આ ફેરફારો નોંધવાનું શરૂ કરી શકે છે.

ફોર્ટિસ હોસ્પિટલ મુલુંડના કન્સલ્ટન્ટ ન્યુરોલોજીસ્ટ ડો.બેની કહે છે કે, AD ની મુખ્ય લાક્ષણિકતા તાજેતરની યાદશક્તિની ઉણપ છે. જેમ જેમ રોગ આગળ વધે છે, અન્ય વિવિધ જ્ઞાનાત્મક ડોમેન્સ શમેલ થાય છે. આ રોગ સાત તબક્કામાં આગળ વધે છે. જો કે, આ બંને વચ્ચે ઓવરલેપ છે.

અલ્ઝાઇમર રોગના 7 સ્ટેજ ડો. બેનીએ સમજાવ્યા:

સ્ટેજ 1 (કોઈ ક્લિનિકલ ક્ષતિ નથી) : અન્ય ન્યુરોડીજનરેટિવ રોગોની જેમ આ તબક્કો યાદશક્તિમાં નુકસાન પહેલા ઘણા વર્ષો સુધી આગળ વધી શકે છે, જ્યાં અસરગ્રસ્ત વ્યક્તિ કોઈપણ યાદશક્તિ અસાધારણતા વિના તબીબી રીતે ઠીક છે.

સ્ટેજ 2 ( યાદશક્તિમાં ખૂબ જ હળવો ઘટાડો) : આ સામાન્ય વૃદ્ધત્વ સાથે સંકળાયેલ વિસ્મૃતિની નકલ કરે છે, જ્યાં કોઈ વ્યક્તિ પદાર્થોને ખોટી રીતે મૂકે છે અને છેવટે શોધના સમયગાળા પછી તેને શોધી શકે છે. દર્દીના મોટાભાગના સંબંધીઓ આ હળવા ભૂલી જવાને કારણે આ સ્ટેજ વિશે જાણી શકતા નથી.

સ્ટેજ 3 (યાદશક્તિમાં સામાન્ય ઘટાડો) : આ સ્ટેજમાં દર્દી નજીકના ભૂતકાળની ઘટનાઓ ભૂલી જાય છે, જે હવે સંબંધીઓ સ્પષ્ટપણે નોંધી શકે છે. તેઓ દૈનિક કામકાજ જેમ કે, બેંકનું કામ, નાણાંની સમસ્યાઓ વગેરેમાં સમસ્યા અનુભવે છે અને કદાચ ક્યારેક મૂંઝવણમાં મુકાઈ જાય છે. તેમ છતાં તેઓ હજુ પણ તેમની તમામ દૈનિક પ્રવૃત્તિઓમાં સ્વતંત્ર રહીને કાર્ય શકે છે.

સ્ટેજ 4 ( યાદશક્તિમાં મધ્યમ ઘટાડો) : આ સ્ટેજમાં મલ્ટીટાસ્કીંગની જરૂર હોય તેવા કાર્યો કરવામાં મુશ્કેલી સાથે યયાદશક્તિ વધુ ખરાબ થાય છે. તેઓ અજાણ્યા સ્થળોની આસપાસ રસ્તો ભૂલી જાય છે અને સામાજિક રીતે પાછા ધકેલાતા જાય છે. આ તબક્કે તેમના રોગનો ઇનકાર કરવો અને તેમની સંભાળ રાખનાર પર સરળ કાર્યો માટે ક્રમશ નિર્ભર બનવું અપેક્ષિત છે.

સ્ટેજ 5 (યાદશક્તિમાં સાધારણ ગંભીર ઘટાડો) : આ સ્ટેજમાં દર્દી વર્તમાન વાતાવરણ, ઘરનું સરનામું, ટેલિફોન નંબર પણ ભૂલી શકે છે અને ડ્રેસિંગ જેવા સરળ કાર્યો માટે પણ અન્ય વ્યક્તિની સહાયની જરૂર પડી શકે છે. પરિચિત વાતાવરણમાં પણ દર્દી રસ્તો ભટકી શકે છે.

સ્ટેજ 6 (યાદશક્તિમાં ગંભીર ઘટાડો) : આ સ્ટેજમાં દર્દીનું ચીડિયાપણું અને આભાસ સાથે વર્તન વધુ ખરાબ થાય છે. તેઓ ભૂતકાળની ઘટનાઓ માટે પણ યાદશક્તિમાં નુકસાન અનુભવે છે. આ સ્ટેજમાં દર્દી તેમના મૂત્રાશય/ આંતરડાના કાર્યો પર નિયંત્રણ ગુમાવવાનું શરૂ કરે છે.

સ્ટેજ 7 (યાદશક્તિમાં ખૂબ જ ગંભીર ઘટાડો) : આ તબક્કા દરમિયાન મોટા ભાગના દર્દીઓ બોલવાની, વાતચીત કરવાની અને હરવા-ફરવાની ક્ષમતા પણ ગુમાવી દે છે.

ADનું નિદાન

"AD નું નિદાન ક્લિનિકલ છે અને અન્ય સારવારપાત્ર સંસ્થાઓને નકારી કાઢે છે, જે યાદશક્તિમાં ઘટાડા માટે વિટામિન B12 ની ઉણપ, હાઇપોથાઇરોડિઝમ અને અમુક પ્રકારના સંક્રમણ પણ કારણભૂત બની શકે છે. મોટાભાગના દર્દીઓમાં, મગજના MRI ડિમેન્શિયાના અન્ય કારણોને નકારવા માટે કરવામાં આવે છે, જેવા કે મગજ સ્ટ્રોક વગેરે.

ડો. બેની કહે છે કે, જ્યારે ADની પ્રગતિને ઉલટાવી દેવા અથવા રોકવા માટે કોઈ સારવાર નથી, પરંતુ દવાઓ ઉપલબ્ધ છે જે લક્ષણોની સમજશક્તિમાં સુધારો કરી શકે છે. દવા સિવાય, વ્યક્તિએ ધૂમ્રપાન અથવા આલ્કોહોલ છોડી દેવો જોઈએ, કોયડાઓ અને બોર્ડ ગેમ્સ ઉકેલવી જોઈએ, સમાજીકરણ કરવું જોઈએ, પૂરતી ઉંઘ લેવી જોઈએ, શારીરિક પ્રવૃત્તિ કરવી જોઈએ અને ADની પ્રગતિ ધીમી કરવા માટે સંતુલિત આહાર લેવો જોઈએ.

English summary

Alzheimer's disease (AD) is a neurodegenerative disease characterized by forgetfulness, getting lost in familiar places, and difficulty multitasking and problem solving.