રમત જગતમાં શોકની લહેર: દિગ્ગજ શૂટિંગ કોચ જસપાલ રાણાનું અણધાર્યું નિધન, અમર યાદો છોડીને વિદાય
ભારતીય રમત જગતમાંથી એક ખૂબ જ આઘાતજનક અને દુઃખદ સમાચાર સામે આવી રહ્યા છે. દેશના પ્રખ્યાત નિશાનબાજ અને દ્રોણાચાર્ય એવોર્ડ મેળવનાર દિગ્ગજ કોચ જસપાલ રાણાના અવસાનથી દેશભરના રમતપ્રેમીઓ અને ખેલાડીઓ ભારે આઘાતમાં સરી પડ્યા છે. પોતાના 50મા જન્મદિવસના માત્ર બે સપ્તાહ પહેલાં જ તેમણે આ દુનિયામાંથી અણધારી વિદાય લીધી છે. આ અણધાર્યા મોતના કારણે સમગ્ર ભારતીય શૂટિંગ ક્ષેત્ર શોકમગ્ન બની ગયું છે.
જસપાલ રાણાના સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ પર નજર કરીએ તો, તેમના ચાહકોમાં તેમના ઇન્સ્ટાગ્રામ બાયોનો એક ખાસ સંદેશ ખૂબ જ વાયરલ થઈ રહ્યો છે. તેમના ઇન્સ્ટાગ્રામ પ્રોફાઇલના બાયોમાં દેવનાગરી લિપિમાં લખાયેલી પ્રથમ લાઇન વાંચીને દરેકની આંખો ભીની થઈ જાય છે. તેમાં લખવામાં આવ્યું છે કે, "જ્યારે મૃત્યુ સંપૂર્ણપણે નિશ્ચિત હોય, ત્યારે પોતાને કોઈ સારા અને અર્થપૂર્ણ કાર્ય માટે સમર્પિત કરી દેવું એ જ જીવનનો સર્વોત્તમ માર્ગ છે."
જસપાલ રાણાએ પોતાના જીવન દરમિયાન દેશ માટે મેડલ જીતવા તેમજ યુવા ચેમ્પિયન્સ તૈયાર કરવાના ઉમદા કાર્યને જ પોતાનું શ્રેષ્ઠ લક્ષ્ય બનાવ્યું હતું. જીવનની છેલ્લી ક્ષણ સુધી સક્રિય રહીને તેમણે કવિ રવીન્દ્રનાથ ટાગોરની સુપ્રસિદ્ધ કવિતા 'મૃત્યુંજય'ની તે અમર પંક્તિઓને સાચા અર્થમાં સાર્થક કરી બતાવી છે. તેમની આ સફર ઘણી પ્રેરણાદાયી રહી છે જે દર્શાવે છે કે તેઓ મૃત્યુ સામે હાર્યા નથી, પરંતુ પોતાના કર્મોથી અમર થઈ ગયા છે.
આ કવિતાની લોકપ્રિય પંક્તિઓમાં રવીન્દ્રનાથ ટાગોરે લખ્યું છે કે, "તમે મૃત્યુ કરતાં ક્યારેય મોટા અથવા શક્તિશાળી નથી બની શકતા, પરંતુ હું ખુશીથી વિદાય લેતી વખતે ચોક્કસપણે કહીશ કે હું મૃત્યુ કરતાં પણ મહાન છું." જસપાલ રાણાએ દેશસેવા અને રમતગમતના વિકાસ માટે જે નિઃસ્વાર્થ સમર્પણ દર્શાવ્યું હતું, તેણે ખરેખર ભારતીય રમતગમતના ઇતિહાસમાં તેમને એક વિશિષ્ટ સ્થાન અપાવ્યું છે.
જર્મનીમાં યોજાયેલ વર્લ્ડ કપ અને જસપાલ રાણાની ઉદારતા
જસપાલ રાણા ભારતના જેટલા શાનદાર અને દિગ્ગજ રમતવીર હતા, તેટલા જ તેઓ એક નમ્ર અને જમીન સાથે જોડાયેલા માણસ તરીકે જાણીતા હતા. હરિયાણાના પાયાના સ્તરના શૂટિંગ કોચ સુરેશ સિંહે મ્યુનિક, જર્મની ખાતે આયોજિત વર્લ્ડ કપ દરમિયાન બનેલી એક હૃદયસ્પર્શી ઘટનાને યાદ કરી હતી. આ ઘટના રાણાના ઉદાર સ્વભાવ અને નવોદિત ખેલાડીઓ પ્રત્યેના તેમના અત્યંત પ્રેમ અને આદરને સ્પષ્ટપણે રજૂ કરે છે.
કોચ સુરેશ સિંહના જણાવ્યા અનુસાર, તેમની પુત્રી મુસ્કાન જ્યારે ભારતીય ટીમ સાથે સ્પર્ધામાં ભાગ લેવા માટે જર્મની ગઈ હતી, ત્યારે તેની પાસે એક ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ રમતના સાધનની અછત હતી. આ મુશ્કેલી વિશે જાણીને કોચ જસપાલ રાણાએ તાત્કાલિક મુસ્કાનને બોલાવીને સ્નેહભર્યા અવાજે પૂછ્યું કે, "બેટા, તારી રમત માટે કયા સાધનની જરૂર છે? તું મને જણાવ, હું અત્યારે જ તારા માટે તે લઈ આવું છું."
ત્યારબાદ રાણા સાહેબ પોતે સ્ટેડિયમ પાસે લાગેલા સ્ટોલ પર ગયા અને પોતાના ખિસ્સામાંથી પૈસા ચૂકવીને તે રમતનું મોંઘું સાધન ખરીદી લાવ્યા હતા. જ્યારે મુસ્કાન ખૂબ જ ક્ષોભ સાથે તે સાધનના પૈસા સરભર કરવા ગઈ, ત્યારે તેમણે પ્રેમપૂર્વક હસીને કહ્યું હતું કે, "બેટા, આના કોઈ પૈસા આપવાની જરૂર નથી, આ એક વડીલ તરીકે મારા તરફથી તારા માટે ખાસ ભેટ છે."
ગ્રાઉન્ડ લેવલના કોચ અને યુવા ખેલાડીઓને પ્રોત્સાહન
જસપાલ રાણા પોતાના અદભુત રમત જ્ઞાન અને તકનીકી સમજને ક્યારેય પણ ફક્ત પોતાના અંગત શિષ્યો સુધી મર્યાદિત રાખતા નહોતા. તેઓ રાષ્ટ્રીય સ્તરના મુખ્ય સેટઅપની બહાર રહીને દેશના ગ્રામીણ વિસ્તારોમાંથી પ્રતિભાઓ શોધતા સ્થાનિક અને નાના કોચોનું મનોબળ વધારવા માટે જાણીતા હતા. પાયાના સ્તરના કોચ સુરેશ સિંહના જણાવ્યા અનુસાર, રાણા તેમની મહેનતની ભરપૂર પ્રશંસા કરીને તેમને ખૂબ સન્માન આપતા હતા.
તેઓ વિવિધ રાજ્યોના નાના કોચોને વારંવાર પ્રોત્સાહન આપતા અને કહેતા કે, "ભાઈ, તમે ખરેખર અદ્ભુત કોચ છો, કારણ કે દેશના અંતરિયાળ વિસ્તારોમાંથી સચોટ અને સાચી રમત પ્રતિભાઓ તમે જ શોધી રહ્યા છો. આ બાળકોને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તર પર આગળ લઈ જવાની જવાબદારી અમારી છે, તેથી તમે ભવિષ્યની સહેજ પણ ચિંતા ન કરો." તેમની આ વાતો તમામ નાના કોચને ભારે હિંમત આપતી હતી.
જ્યારે પણ કોઈ નવો અજાણ્યો શૂટર પ્રેક્ટિસ દરમિયાન તેમની પાસે ટેકનિકલ સલાહ લેવા જતો, ત્યારે તેઓ કોઈ પણ ભેદભાવ વગર મદદ માટે હંમેશા તૈયાર રહેતા હતા. તેઓ શૂટિંગ લેન પર તે યુવા ખેલાડીની બરાબર પાછળ કલાકો સુધી ઉભા રહી જતા હતા. ત્યાં ઉભા રહીને તેઓ તેના નિશાન લેવાની રીત અને શોટ મારવાની વ્યાવસાયિક બારીકાઈઓ ખૂબ જ ધીરજપૂર્વક સમજાવતા અને માર્ગદર્શન પૂરું પાડતા હતા.
એરપોર્ટ પર તબિયત બગડી અને અંતિમ ક્ષણોની વિગત
મ્યુનિક વર્લ્ડ કપ પૂરો કરીને જ્યારે ભારતીય ટીમ પરત ફરી રહી હતી, ત્યારે જર્મનીના એરપોર્ટ પરથી જ જસપાલ રાણાની તબિયત કંઈક અંશે નાજુક હોવાનું જોનારા લોકોએ જણાવ્યું હતું. મોડી રાત્રે અંદાજે ૨ (બે) વાગ્યે જ્યારે ફ્લાઈટ ભારત આવીને લેન્ડ થઈ અને તેઓ બહાર આવ્યા, ત્યારે તેમને અતિશય પરસેવો થઈ રહ્યો હતો અને તેઓ ખૂબ જ બેચેની અનુભવી રહ્યા હતા. પરિસ્થિતિની ગંભીરતા જોઈને તેઓ સીધા હોસ્પિટલ જવા રવાના થયા હતા.
જ્યારે તેમના આકસ્મિક મૃત્યુના કરુણ સમાચાર સમગ્ર દેશમાં પ્રસરી ગયા, ત્યારે ભારતીય શૂટિંગ ટીમ ઉત્તરાખંડના દેહરાદૂનમાં રમત કેમ્પ માટે એકત્રિત થયેલી હતી. યોગાનુયોગ આ ઉત્તરાખંડ જ જસપાલ રાણાનું જન્મસ્થળ પણ છે. પોતાના પરમ આદરણીય ગુરુના દેહાવસાન વિશે સાંભળતા જ પેરિસ ઓલિમ્પિકમાં દેશનું નામ રોશન કરનાર સ્ટાર શૂટર મનુ ભાકર ઊંડા શોકમાં ડૂબી ગઈ હતી. તે તરત જ પ્રેક્ટિસ કેમ્પ અધવચ્ચે છોડીને દિલ્હી જવા રવાના થઈ હતી.
મહાન કોચ જસપાલ રાણા આજે ભલે શારીરિક રીતે આપણી વચ્ચે સદેહે હાજર નથી, પરંતુ રમત પ્રત્યેની તેમની અતુટ સેવા, ઉદારતા અને સખત મેહેનતને કારણે તેઓ ભારતીય ખેલ જગતમાં અમર રહેશે. પોતાના જીવનકાળ દરમિયાન અનેક શ્રેષ્ઠ શૂટર્સ તૈયાર કરનાર આ ગુરુ રમત ઇતિહાસમાં હંમેશા યાદ કરાશે. તેમનું આ સાહસિક વ્યક્તિત્વ અને તેમનું યોગદાન આવનારી યુવા શૂટર્સની પેઢીઓને રાષ્ટ્ર માટે સર્વશ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન કરવા માટે અવિરત પ્રેરણા આપતું રહેશે.
Click it and Unblock the Notifications
Sign in with Google
