રાજા અને નૃત્યાંગનાની પ્રેમ કહાણીની ઓળખ છે આ શહેર

Published: Monday, June 30, 2014, 9:35 [IST]

દક્ષિણ ભારતનુ એક બહુચર્ચિત પ્રવાસન સ્થળ હૈદરાબાદએ આંધ્ર પ્રદેશ અને તેલંગણાની રાજધાની છે. તેની સ્થાપના કુતુબ શાહી વંસના શાસક મોહમ્મદ કુલી કુતુબ શાહીએ 1591માં કરી હતી. મૂસી નદીના કિનારે વસેલું એક સુંદર શહેર છે. સ્થાનિક પૌરાણિક કથાઓની માનીએ તો આ શહેરનું નામ ભાગમતી અને મોહમ્મદ કુલી કુતુબ શાહીની રોચક પ્રેમ કહાણી પર કરવામાં આવ્યું છે.

એવું કહેવામાં આવે છેકે, ભાગમતી એક નૃત્ય કરતી યુવતી હતી અને સુલ્તાન તેમના પ્રેમમાં પડ્યાં હતા. પોતાના પ્રેમના નામ પર કુલી કુતુબ શાહીએ આ શહેરનું નામ ભાગ્યનગર રાખ્યું હતું. જ્યારે તેમણે ઇસ્લામ ધર્મ અપનાવી લીધો ત્યારે સુલ્તાન તેમની સાથે ગુપચુપ રીતે લગ્ન કરી લીધા અને તેનું નામ પડ્યું હૈદર મહેલ.

તેના આધારે બાદમાં શહેરનું નામ હૈદરરાબાદ પડી ગયું. હૈદરાબાદ પર કુતુબ શાહ વંશે અંદાજે 100 વર્ષ સુધી હુકુમત કરી. જ્યારે મોગલ બાદશાહ ઔરંગબેઝે ભારતના દક્ષિણ છેડે આક્રમણ કર્યું અને તેમણે હૈદરાબાદને પોતાની સલ્તનતને આધિન કરી લીધું. 1724માં આસિફ જાહ પ્રથમે આસિફ જાહી વંશની સ્થાપના કરી અને હૈદરાબાદ સહિત આસપાસના વિસ્તારને પોતાને આધિન કરી લીધા.

આસિફ જાહી વંશે પોતાને હૈદરાબાદના નિઝામના રૂપમાં સ્થાપિત કરી દીધું. આ ખિતાબ તેમણે શરૂઆતમાં જ હાંસલ કરી લીધું હતું. આ શહેરનો ઇતિહાસ નિઝામોએ ગૌરવશાલી યુગ અને ઉપનિવેશવાદના સમયમાં મળે છે. નિઝામોએ અંગ્રેજો સાથે ગઠજોડ કરીને 200 વર્ષ કરતા પણ વધારે સમય સુધી હૈદરાબાદ પર શાસન કર્યું.

આ શહેર 1769થી 1948 સુધી નિઝામોની રાજધાની રહ્યું. ઓપરેશન પોલો દરમિયાન હૈદરાબાદે આખરે નિઝામને ભારતીય સંઘ સાથે એક સમજૂતિ કરી, ત્યારબાદ હૈદરાબાદ આંધ્ર પ્રદેશની રાજધાની બનવાની સાથોસાથ ભારતનોસ્વતંત્ર ભાગ બની ગયું. તો ચાલો તસવીરો થકી હૈદરાબાદને જોઇએ.