Makar Sankranti 2026: 14 કે 15 જાન્યુઆરી? મકરસંક્રાંતિ ક્યારે છે? જાણો સાચી તારીખ

નવા વર્ષના પ્રથમ મોટા પર્વ તરીકે મકર સંક્રાંતિની લોકો આતુરતાપૂર્વક રાહ જુએ છે. આ દિવસથી ગરમી વધે અને ખરમાસનો અંત આવે છે. સૂર્ય મકર રાશિમાં પ્રવેશતા ઉત્તરાયણ થાય છે, તેથી તેને ઉત્તરાયણ કહેવાય છે. તેની તારીખ (૧૪ કે ૧૫ જાન્યુઆરી) અંગે મૂંઝવણ પ્રવર્તી રહી છે.

પંચાંગ મુજબ, સૂર્યદેવ ૧૪ જાન્યુઆરી ૨૦૨૬ના રોજ બપોરે ૩:૧૩ કલાકે મકર રાશિમાં પ્રવેશ કરશે. આથી વર્ષ ૨૦૨૬માં મકર સંક્રાંતિ ૧૪ જાન્યુઆરીના રોજ જ ઉજવાશે, તે સ્પષ્ટ છે.

મકર સંક્રાંતિનું મુખ્ય મહત્ત્વ સૂર્યના ઉત્તરાયણ થવા સાથે જોડાયેલું છે. શાસ્ત્રો અનુસાર, ઉત્તરાયણ દેવતાઓનો દિવસ મનાય છે; આ સમયે કરેલા પુણ્ય કાર્યોનું ફળ અનેકગણું મળે છે. પવિત્ર નદીમાં સ્નાન કરવાથી પાપમુક્તિ મળે છે. તલ, ગોળ, ખિચડી, વસ્ત્રો અને અન્નનું દાન વિશેષ મહત્ત્વ ધરાવે છે.

મહાભારત કાળમાં ભીષ્મ પિતામહે ઉત્તરાયણ સમયે જ દેહત્યાગ કર્યો હતો, જે આ પર્વનું મહત્ત્વ વધારે છે. ખેડૂત વર્ગ માટે આ તહેવાર નવી ફસલના સ્વાગતનું પ્રતીક છે.

મકર સંક્રાંતિની પૂજા વિધિમાં બ્રાહ્મ મુહૂર્તમાં જાગી, તલ મિશ્રિત જળથી પવિત્ર સ્નાન કરવું. સ્વચ્છ વસ્ત્રો ધારણ કરી, પૂર્વ દિશામાં મુખ રાખી, તાંબાના લોટામાં જળ, લાલ ફૂલ, અક્ષત સાથે સૂર્યદેવને અર્ઘ્ય અર્પણ કરવું. 'ॐ सूर्याय नमः' મંત્રનો જાપ કરવો.

આ પર્વ પર તલ-ગોળના લાડુ, ખિચડી, મીઠાઈઓનો ભોગ ધરાવવો અને શક્ય હોય તો હવન કરવો. ગરીબો અને બ્રાહ્મણોને તલ, ગોળ, ચોખા, અડદ, ધાબળા, વસ્ત્રો અને અન્નનું દાન કરવું. ઘણા લોકો વ્રત રાખે છે અને કથાનું શ્રવણ કે પઠન કરે છે.

આ પર્વ ભારતના વિવિધ હિસ્સાઓમાં અલગ-અલગ નામ અને રીતિ-રિવાજોથી ઉજવાય છે. ઉત્તર ભારતમાં 'ખિચડી પર્વ', ગુજરાતમાં 'ઉત્તરાયણ' (પતંગ ઉત્સવ), તમિલનાડુમાં 'પોંગલ' અને પંજાબમાં 'લોહડી' તરીકે તેની ઉજવણી થાય છે.

English summary

Makara Sankranti marks the sun's entry into Capricorn and the start of Uttarayana. The festival is celebrated with ritual bathing, offerings, and regionally distinct customs, emphasising charity and welcoming the new harvest season.