કોર્ટમાં આંખે પાટા બાંધીને જોવા મળતી ન્યાયની દેવી કોણ છે? જાણો પટ્ટીનું શું મહત્વ છે?

કોર્ટના કોઈપણ નિર્ણયની વાત આવે એટલે તમને ન્યાયની દેવીની તસવીર ચોક્કસ યાદ આવશે. તમે ઘણી વખત જોયેલી ન્યાયની દેવી વિશે બહુ ઓછા લોકો જાણે છે. ઘણા ઓછા લોકોને ખબર છે કે આ ન્યાયની દેવી કોણ છે અને કોર્ટમાં કેમ હોય છે?

કોર્ટમાં જોવા મળતી ન્યાયની દેવીના એક હાથમાં ત્રાજવા અને બીજા હાથમાં તલવાર હોય છે. આ સાથે આ મૂર્તિની આંખો પર પટ્ટી બાંધવામાં આવે છે. એવું કહેવાય છે કે આ મૂર્તિ સમગ્ર વિશ્વમાં ન્યાય વ્યવસ્થાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. આ મૂર્તિ અને તેના દરેક પ્રતીક વિશે બહુ ઓછા લોકો જાણે છે.

ન્યાયની દેવીનો ખ્યાલ ભારત નહીં પરંતુ ઇજિપ્ત અને ગ્રીસમાંથી આવ્યો છે. આજે જોવા મળતી ન્યાયની દેવી ઇજિપ્તની દેવી માટ અને ગ્રીક દેવીઓ થીમિસ અને ડાઇકથી પ્રેરિત છે. ઇજિપ્તમાં દેવી માટને સંતુલન, સંવાદિતા, ન્યાય, કાયદો અને વ્યવસ્થાનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે.

ગ્રીક દેવી થેમિસ સત્ય, કાયદો અને વ્યવસ્થાનું પ્રતીક છે તો ડાઇક સાચા ન્યાય અને નૈતિક વ્યવસ્થાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. બીજી તરફ આજની ન્યાયની દેવીનો ખ્યાલ રોમન દંતકથાઓમાંથી આવ્યો છે. આ દેવીઓની તર્જ પર રોમન લોકો જસ્ટિસિયાને ન્યાયની દેવી માનતા અને પછી આ દેવી ધીરે ધીરે ન્યાયની દેવી તરીકે પ્રચલિત બની ગઈ.

તમે જોયું જ હશે કે ન્યાયની દેવીના એક હાથમાં ત્રાજવા અને બીજા હાથમાં તલવાર હોય છે. આ સાથે તેમની આંખો પર પટ્ટી બાંધેલી જોવા મળે છે. આંખે પાટા બાંધવા એ સમાનતાનું પ્રતિક છે. કે ન્યાય કરતી વખતે કોઈ ભેદભાવ ન થાય તે માટે તેની આંખો બંધ છે.

જો કે, કેટલાક ઇતિહાસકારો એમ પણ માને છે કે ન્યાયની દેવીની આંખે પાટા બાંધેલી વિભાવના 17મી સદીમાં આવી અને તેને કાયદાના અંધત્વની અભિવ્યક્તિ તરીકે તેને જોવામાં આવી.

હાથમાં જોવા મળતા ત્રાજવાનો ખ્યાલ ઇજિપ્તથી આવ્યો છે. ઇજિપ્તમાં ત્રાજવાને ન્યાય અને સંતુલનનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. આ ત્રાજવા દર્શાવે છે કે કોઈની સાથે ન્યાય કરતી વખતે બંને પક્ષોને સમાન રીતે સાંભળવા જોઈએ અને પછી ન્યાય કરવો જોઈએ.

ન્યાયની દેવીના હાથમાં જોવા મળતી તલવાર હકીકતનું પ્રતીક છે. તે દર્શાવે છે કે તે ન્યાય કરવાની શક્તિ ધરાવે છે. આ તલવારને સત્તા અને શક્તિ માનવામાં આવે છે. મતલબ ન્યાયની દેવીમાં પણ ન્યાય કરવાની શક્તિ છે.

English summary

Who is the goddess of justice seen blindfolded in court?