Budget 2024: નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ આજે 11 વાગે 7મી વાર રજૂ કરશે બજેટ, જુઓ 10 મોટી વાતો

Budget 2024: નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ આજે કેન્દ્રીય બજેટ 2024-25 રજૂ કરશે. કેન્દ્રીય બજેટ સવારે 11 વાગ્યે સંસદમાં રજૂ કરવામાં આવશે, જે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના ત્રીજા કાર્યકાળનું પ્રથમ બજેટ હશે. નાણામંત્રી તરીકે નિર્મલા સીતારમણનું આ સતત સાતમું બજેટ હશે.

આજે બજેટની રજૂઆત સાથે, નિર્મલા સીતારમણ ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાન મોરારજી દેસાઈ દ્વારા સ્થાપિત રેકોર્ડને તોડશે, જેમણે નાણાં પ્રધાન તરીકે પાંચ વાર્ષિક બજેટ અને એક વચગાળાનું બજેટ રજૂ કર્યા હતા. પૂર્વ વડાપ્રધાન મનમોહન સિંહે સતત પાંચ બજેટ રજૂ કર્યા હતા અને પ્રણવ મુખર્જીએ પણ સતત પાંચ બજેટ રજૂ કર્યા હતા.

આ વર્ષે ચોમાસુ સત્રમાં બજેટ રજૂ કરવામાં આવી રહ્યું છે કારણ કે લોકસભાની ચૂંટણીને કારણે ફેબ્રુઆરીમાં વચગાળાનું બજેટ રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું. ચોમાસું સત્ર 22 જુલાઈથી શરૂ થયું હતું અને 12 ઓગસ્ટ સુધી તેની 19 બેઠકો થશે. ચાલો જાણીએ બજેટ સાથે જોડાયેલી કેટલીક ખાસ વાતો.

બજેટ સંબંધિત રસપ્રદ તથ્યો

આઝાદી પછી ભારતનું પ્રથમ બજેટ 26 નવેમ્બર, 1947ના રોજ ભૂતપૂર્વ નાણામંત્રી આરકે સન્મુખમ ચેટ્ટી દ્વારા રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું. દેશનું પ્રથમ બજેટ 7 એપ્રિલ, 1860ના રોજ જેમ્સ વિલ્સન દ્વારા રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું.

ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાન મોરારાજી દેસાઈએ 1962 અને 1969 વચ્ચે 10 બજેટ રજૂ કર્યા હતા. સૌથી વધુ બજેટ પ્રસ્તાવનો રેકોર્ડ હજુ પણ તેમના નામે છે.

સીતારમને 2019 માં સંસદમાં ગ્લેડસ્ટોન બોક્સ લઈ જવાની સંસ્થાનવાદી પરંપરાને તોડવાનું નક્કી કર્યું અને બહુ ખાટા અથવા કાપડની ખાતાવહી પસંદ કરી. આ પછી, 2021 માં પેપરલેસ બજેટમાં મોટો તકનીકી ફેરફાર આવ્યો.

વર્ષ 1950માં રાષ્ટ્રપતિ ભવન પ્રેસમાંથી બજેટ દસ્તાવેજો લીક થયા હતા. 1980 થી, બજેટ પ્રિન્ટીંગ નોર્થ બ્લોકના ભોંયરામાં ખસેડવામાં આવ્યું.

વર્ષ 1999માં પૂર્વ નાણામંત્રી યશવંત સિંહાએ બજેટનો સમય સાંજે 5 વાગ્યાથી બદલીને સવારે 11 વાગ્યાનો કર્યો હતો. 2017માં, અરુણ જેટલીએ પ્રેઝન્ટેશનની તારીખ ફેબ્રુઆરીના છેલ્લા કામકાજના દિવસથી વધારીને 1 ફેબ્રુઆરી કરી હતી.

નાણાકીય વર્ષ 2020-21માં 2 કલાક 40 મિનિટનું સૌથી લાંબુ બજેટ ભાષણ આપવાનો રેકોર્ડ સીતારમણના નામે છે. 1991માં મનમોહન સિંહના બજેટ ભાષણમાં સૌથી વધુ 18,604 શબ્દો હતા.

માત્ર 800 શબ્દો સાથેનું સૌથી ટૂંકું બજેટ ભાષણ 1977માં હીરુભાઈ મુલજીભાઈ પટેલ દ્વારા આપવામાં આવ્યું હતું.

1955-56ની બજેટ રજૂઆત દરમિયાન, ભૂતપૂર્વ એફએમ સીડી દેશમુખે બજેટ સંબંધિત દસ્તાવેજો અંગ્રેજી અને હિન્દી બંનેમાં છાપવાની પ્રથા શરૂ કરી હતી. અગાઉ તે માત્ર અંગ્રેજીમાં જ પ્રકાશિત થતું હતું.

2016માં રેલવે બજેટને કેન્દ્રીય બજેટમાં સામેલ કરવામાં આવ્યું હતું. અરુણ જેટલીએ નાણાકીય વર્ષ 2017-18 માટે પ્રથમ સંયુક્ત બજેટ રજૂ કર્યું.

જવાહરલાલ નેહરુ, ઈન્દિરા ગાંધી અને રાજીવ ગાંધી જ એવા વડાપ્રધાન છે જેમણે બજેટ રજૂ કર્યું છે. બજેટની આસપાસ ગોપનીયતા જાળવવા માટે 'હલવા સમારોહ'ને લોક-ઇન દ્વારા અનુસરવામાં આવે છે.

English summary

Budget 2024: Finance minister Nirmala Sitharaman to present the budget at 11 o'clock, 10 interesting facts about union budget.