Education Budget 2024: શિક્ષણ બજેટ કેવુ હશે? નિર્મલા સીતારમણ એજ્યુકેશન વિભાગને શું-શું આપી શકે છે ભેટ?

Education Budget 2024: કેન્દ્રીય નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ 23 જુલાઈએ 2024નું બજેટ રજૂ કરશે. ચૂંટણી પહેલા 1 ફેબ્રુઆરીએ છેલ્લું વચગાળાનું બજેટ રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની આગેવાની હેઠળની એનડીએ સરકારના ત્રીજા કાર્યકાળમાં આ પહેલું અને સીતારમણનું સતત સાતમું બજેટ હશે.

કેન્દ્રની નરેન્દ્ર મોદી સરકારના આ બજેટથી સામાન્ય જનતાને ઘણી અપેક્ષાઓ છે. આ બજેટ મોદી 3.0 સરકારનું પ્રથમ અને સૌથી મહત્વપૂર્ણ બજેટ હશે... કારણ કે તે એવું બજેટ હોઈ શકે છે જે 2047 સુધીમાં ભારતને વિકસિત રાષ્ટ્ર બનાવવાનો રોડમેપ તૈયાર કરે તેવી અપેક્ષા છે. આ વર્ષના શિક્ષણ બજેટને લઈને પણ ઘણી અપેક્ષાઓ છે.

આજના સમયમાં શિક્ષણ એ પ્રગતિનો પાસપોર્ટ બની ગયો છે અને સમગ્ર ભારતમાં વિદ્યાર્થીઓ તકો શોધી રહ્યા છે. વિદ્યાર્થીઓની સાથે સાથે વાલીઓને પણ શિક્ષણ બજેટ પાસેથી ઘણી અપેક્ષાઓ હોય છે. આવો જાણીએ આ શિક્ષણ બજેટ માટે સરકાર શું આયોજન કરી રહી છે અને શું જાહેરાતો કરવામાં આવી શકે છે.

Budget 2024 Expectation For Education Sector

જેમ જેમ કેન્દ્રીય બજેટ 2024 નજીક આવી રહ્યું છે, તેમ ભારતમાં શિક્ષણ ક્ષેત્રે નોંધપાત્ર પ્રગતિની અપેક્ષા રાખવામાં આવી રહી છે. એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે શિક્ષણ ક્ષેત્રના હિસ્સેદારો કેન્દ્રીય નાણાં પ્રધાન નિર્મલા સીતારમણ પાસેથી શિક્ષણ બજેટરી ફાળવણીમાં નોંધપાત્ર વધારો કરવાની હિમાયત કરી રહ્યા છે. બજેટ 2024-25 એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે પેપર લીક અને સંબંધિત મુદ્દાઓથી સંબંધિત તાજેતરના વિવાદોને લઈને સરકારને ઘણી ટીકાઓનો સામનો કરવો પડ્યો છે.

આ વખતના શિક્ષણ બજેટમાં ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, શિક્ષક પ્રશિક્ષણ અને ડિજિટલાઈઝેશન શિક્ષણ પર ધ્યાન આપવામાં આવશે.

આ વખતે શિક્ષણ બજેટમાં સરકાર આંગણવાડીઓને પ્રાથમિક શાળાઓ સાથે સાંકળીને અને પ્રાથમિક વર્ગો શરૂ કરીને પ્રારંભિક બાળપણનું શિક્ષણ વધારવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે. જેના માટે મજબૂત ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને વધારાના શિક્ષકોની ભરતીની જરૂર છે.

શિક્ષણ ક્ષેત્રે ડિજિટલ ડિવાઈડના ઉપયોગ પર પણ ભાર મૂકવામાં આવશે. નિષ્ણાતો નેશનલ એજ્યુકેશન પોલિસી (NEP) દ્વારા નિર્ધારિત મહત્વાકાંક્ષી લક્ષ્યાંકોને પૂર્ણ કરવા માટે સંભવિત 100 ટકાનો વધારો કરીને રૂ. 2.25 લાખ કરોડ કરવાની હાકલ કરી રહ્યા છે.

ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, શિક્ષક પ્રશિક્ષણ અને ડિજિટલ એકીકરણમાં અંતરને દૂર કરવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો. છેલ્લા બજેટમાં શિક્ષણ માટે રૂ. 1.12 લાખ કરોડની ફાળવણી સાથે, નિષ્ણાતો રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ (NEP) દ્વારા નિર્ધારિત મહત્વાકાંક્ષી લક્ષ્યાંકોને પહોંચી વળવા માટે સંભવિત 100 ટકાનો વધારો કરીને રૂ. 2.25 લાખ કરોડ કરવાની હાકલ કરી રહ્યા છે.

સરકારે શિક્ષણ માટે ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનું વિસ્તરણ, કૌશલ્ય વિકાસ કાર્યક્રમોમાં રોકાણ, સમાજના આર્થિક રીતે નબળા વર્ગના વિદ્યાર્થીઓ માટે શિષ્યવૃત્તિ અને અન્ય નાણાકીય સહાયતા કાર્યક્રમોની જાહેરાત કરી, જીવનભરના શિક્ષણ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરતી નવી શૈક્ષણિક પદ્ધતિઓ કરી શકે છે.

સરકાર વિદ્યાર્થીઓને ઉદ્યોગ-સંબંધિત કૌશલ્યોથી સજ્જ કરવા માટે વ્યાવસાયિક તાલીમ કાર્યક્રમોને વધુ મજબૂત કરવા પર પણ વિચાર કરી રહી છે. સરકાર બજેટમાં શિક્ષણ ક્ષેત્રે સંશોધન અને ઈનોવેશનમાં રોકાણ વધારવા માંગે છે.

વચગાળાના બજેટ 2024માં શિક્ષણ માટે શું જાહેરાત કરાઈ હતી?

વચગાળાના બજેટ 2024માં રૂ. 73,498 કરોડની બજેટ ફાળવણી શાળા શિક્ષણ અને સાક્ષરતા વિભાગ માટે અત્યાર સુધીની સૌથી વધુ હતી.

નાણાકીય વર્ષ 2024-25માં શાળા શિક્ષણ અને સાક્ષરતા વિભાગ માટેના બજેટ ફાળવણીમાં 2023-24ના સુધારેલા અંદાજોમાંથી એકંદરે રૂ. 12,024 કરોડ (19.56%) નો વધારો થયો હતો.

સ્વાયત્ત સંસ્થાઓ KVS અને NVSને અનુક્રમે રૂ. 9,302 કરોડ અને રૂ. 5,800 કરોડની સૌથી વધુ બજેટ ફાળવણી કરવામાં આવી હતી.

English summary

Education Budget 2024: Key expectations from education sector, Read all details here.