Loksabha Election : વિખરાતા વિપક્ષે બીજેપીની જીત આસાન બનાવી દીધી?
23 જૂન 2023 ના રોજ 15 રાજકીય પક્ષોના 32 નેતાઓ 2024 ની સામાન્ય ચૂંટણીઓમાં વડા પ્રધાન મોદીની આગેવાની હેઠળની કેન્દ્ર સરકારને હટાવવાના સંયુક્ત મિશનની જાહેરાત કરવા પટનામાં એકઠા થયા હતા.
બિહારના મુખ્યમંત્રી નીતિશ કુમારના પ્રયાસોને કારણે પટના પહોંચેલા વિપક્ષી ગઠબંધનના નેતાઓનો ઘોષિત ઉદ્દેશ્ય ભારતીય લોકશાહીને મોદીના ફાસીવાદી અને નિરંકુશ શાસનથી બચાવવાનો હતો.
પશ્ચિમ બંગાળના મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જીએ ચેતવણી આપી હતી કે જો ભાજપ 2024ની લોકસભા ચૂંટણી જીતશે તો ભવિષ્યમાં ચૂંટણી નહીં થાય.
પટનામાં એકત્ર થયેલ વિપક્ષ લોકશાહી બચાવવાની વાત કરી રહ્યો હતો ત્યારે તેની ચિંતા લોકશાહી કરતાં મોદીની સામે પોતાનું અસ્તિત્વ બચાવવાની કોશિશમાં વધુ હતી. મે 2023 માં કર્ણાટકમાં કોંગ્રેસની જીતે કોંગ્રેસને ભાજપ વિરોધી છાવણીમાં જીવન ભેળવીને વિપક્ષનું કેન્દ્ર બનવાની તક આપી હતી, જે નિર્જીવ હતી અને ભાજપ સમક્ષ લગભગ આત્મસમર્પણ કરી ચૂકી હતી. નીતીશ કુમારે સ્પષ્ટ કહ્યું હતું કે કોંગ્રેસ વિના વિપક્ષી ગઠબંધન થઈ શકે નહીં.
કાગળ પર વિપક્ષના નેતાઓનું ગણિત પણ મજબૂત જોવા મળ્યું હતું. 2019ની લોકસભા ચૂંટણીમાં આ 15 પક્ષોએ મળીને ભાજપના 22.90 કરોડ મતો કરતાં 16 લાખ વધુ મત મેળવ્યા હતા. અલગ-અલગ ચૂંટણી લડવાને કારણે 2019માં વિપક્ષ 543 લોકસભા સીટોમાંથી માત્ર 154 સીટો જીતી શકી હતી.
વિપક્ષો માની રહ્યા હતા કે જો મોદી સામે સામાન્ય ઉમેદવારને મેદાનમાં ઉતારવામાં આવે તો 14 રાજ્યોમાં ફેલાયેલી 336 બેઠકો પર ભાજપને પડકાર મળી શકે છે અને મોદીને સતત ત્રીજી વખત વડાપ્રધાન બનતા રોકી શકાય છે.
2019માં ભાજપે આમાંથી 169 અથવા 50 ટકા બેઠકો જીતી હતી. ઓછામાં ઓછી 425 બેઠકો પર સંયુક્ત વિપક્ષના ઉમેદવારને ઉભા રાખવાની તરફેણમાં સર્વસંમતિ બનાવવામાં આવી રહી હતી. વિપક્ષી દળોએ કહ્યું કે કોંગ્રેસે એવી સીટો પર વધુ સારું પ્રદર્શન કરવું જોઈએ જ્યાં તેની સીધી સ્પર્ધા ભાજપ સાથે છે.
2019ની ચૂંટણીમાં બંને પક્ષો 186 સીટો પર એકબીજા સામે લડ્યા હતા. કોંગ્રેસને માત્ર 15 બેઠકો મળી હતી. કોંગ્રેસે જે 421 બેઠકો પર ચૂંટણી લડી તેમાંથી 148 બેઠકો પર તેની ડિપોઝીટ ગુમાવી હતી.
મોદી વિરુદ્ધ રચાયેલા ગઠબંધનમાં સામેલ વિપક્ષી પાર્ટીઓની ફોર્મ્યુલા એ હતી કે કોંગ્રેસે દરેક રાજ્યમાં સૌથી મજબૂત પક્ષને ભાજપ સામે લડવા દેવો જોઈએ અને કોંગ્રેસે એવા રાજ્યો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું જોઈએ જ્યાં તે શાસક પક્ષ સામે એકલા લડે છે.
23 જૂને કાગળ પર મજબૂત દેખાતું વિપક્ષી ગઠબંધન માત્ર 210 દિવસ પછી 28 જાન્યુઆરી 2024ના રોજ અલગ થઈ ગયું, જ્યારે નીતીશ ઈન્ડિયા ગઠબંધન છોડીને NDA ગઠબંધનમાં જોડાયા. બંગાળના મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જીએ પણ બંગાળની તમામ બેઠકો પર એકલા ચૂંટણી લડવાની અને તેમની ન્યાય યાત્રા બંગાળ પહોંચી ત્યારે રાહુલ ગાંધીને સ્થળાંતર કરનાર પક્ષી કહીને ગઠબંધન છોડવાની ઔપચારિકતા પૂરી કરી.
દિલ્હીના મુખ્ય પ્રધાન અરવિંદ કેજરીવાલે પંજાબમાં કોંગ્રેસ સાથે ગઠબંધન કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો એટલું જ નહીં, આસામની ત્રણ બેઠકો, ડિબ્રુગઢ, ગુવાહાટી, સોનિતપુર અને ગુજરાતમાં ભરૂચના ઉમેદવારો પણ જાહેર કર્યા.
ઝારખંડમાં જેલમાં જતા પહેલા હેમંત સોરેને કહ્યું હતું કે આ વખતે લોકસભામાં કોંગ્રેસને 9 સીટો આપવી શક્ય નથી. કેરળમાં લોકસભાની 20 બેઠકો છે અને કોંગ્રેસે 2019ની ચૂંટણીમાં 20માંથી 15 બેઠકો જીતી છે, કોંગ્રેસના નેતૃત્વમાં યુનાઇટેડ ડેમોક્રેટિક ફ્રન્ટ અને કોમ્યુનિસ્ટ પાર્ટી ઑફ ઈન્ડિયા-માર્કસવાદીની આગેવાની હેઠળનો લેફ્ટ ડેમોક્રેટિક ફ્રન્ટ અલગ થઈ ગયો છે.
ઉત્તર પ્રદેશ પછી સૌથી વધુ 48 લોકસભા બેઠકો ધરાવતા મહારાષ્ટ્રમાં પણ ઉદ્ધવ ઠાકરેની શિવસેના અને કોંગ્રેસ 7 બેઠકો પછી પણ સમજૂતી કરી શક્યા નથી. ઉત્તર પ્રદેશમાં જયંત ચૌધરી એનડીએમાં સામેલ થશે તે લગભગ નિશ્ચિત છે.
માયાવતીએ પહેલાથી જ કોઈપણ ગઠબંધનનો ભાગ બનવાનો ઈન્કાર કરી દીધો છે. જેડીએસ કર્ણાટકમાં એનડીએમાં જોડાઈ ગયું છે અને આંધ્રપ્રદેશના મુખ્યમંત્રી અને ટીડીપી પ્રમુખ ચંદ્રબાબુ નાયડુએ એનડીએનો ભાગ બનવા માટે દિલ્હીમાં પડાવ નાખ્યો છે.
ઈન્ડિયા એલાયન્સની સફળતા મોટાભાગે કોંગ્રેસની તેના સાથી પક્ષો સાથે અર્થપૂર્ણ બેઠક વહેંચણીની ગોઠવણ કરવાની ક્ષમતા પર આધારિત હતી. પરંતુ પરિસ્થિતિની તાકીદને સમજવાને અને પ્રસંગને ધ્યાનમાં લેવાને બદલે કોંગ્રેસે બેઠકોની ગેરવાજબી માંગણી કરીને વાહિયાત વલણ અપનાવ્યું, જેના કારણે જોડાણ તૂટી ગયું.
ઈન્ડિયા ગઠબંધન સમક્ષ એકમાત્ર પડકાર માત્ર બેઠકોની વહેંચણીનો ન હતો, તેમાં પ્રાદેશિક નેતાઓની મહત્વાકાંક્ષાઓ પણ વડાપ્રધાન પદ માટે સામેલ હતી. એ પછી રાહુલ ગાંધીની ભારત જોડો ન્યાય યાત્રાએ સાથી પક્ષોની બેચેની વધારી દીધી. કોંગ્રેસે રાહુલની યાત્રાને સામૂહિક પ્રચાર બનાવવાને બદલે માત્ર રાહુલ અને કોંગ્રેસની યાત્રા બનાવી દીધી.
વિપક્ષના મોટાભાગના નેતાઓ રાહુલ ગાંધીને મોદીની લોકપ્રિયતાની સૌથી નબળી કડી માને છે. મોદીની આગેવાની હેઠળના ભાજપનો સામનો કરવા માટે વિપક્ષી ગઠબંધનમાં વિશ્વાસપાત્ર ચહેરાની અછત સાથે વિશ્વાસપાત્ર વર્ણનની ગેરહાજરીએ પણ ઈન્ડિયાના વિઘટનમાં ભૂમિકા ભજવી હતી.
પોતાના 10 વર્ષના કામના આધારે મોદી દાવો કરી રહ્યા છે કે ભારતીય જનતા પાર્ટીને 370 સીટો મળશે અને એનડીએને 400 સીટો મળશે. રાષ્ટ્રપતિના અભિભાષણ અને કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા યુપીએના કાર્યકાળ દરમિયાન આર્થિક અનિયમિતતાઓ પર લાવવામાં આવેલા શ્વેતપત્ર પર ધન્યવાદ પ્રસ્તાવ પર લોકસભા અને રાજ્યસભામાં બોલતી વખતે મોદીએ જે રીતે વિપક્ષને સંબોધિત કર્યા તેના પર વિપક્ષ કોઈ તાર્કિક જવાબ આપી શકે તેમ નથી.
વર્તમાન રાજકીય સંજોગો દર્શાવે છે કે મોદીના નેતૃત્વમાં ભારતીય જનતા પાર્ટીને સ્પષ્ટ બહુમતી મળવાનું નિશ્ચિત છે. મોદી 2019માં મળેલી 303 સીટોથી ક્યાં સુધી આગળ વધી શકશે તેની ચર્ચા થઈ શકે છે. જ્યારે મોદી પોતાના માટે 370 બેઠકોનો લક્ષ્યાંક નક્કી કરી રહ્યા છે, ત્યારે કોંગ્રેસ 2019માં જીતેલી 52 બેઠકો માટે સંઘર્ષ કરી રહી હોય તેવું લાગી રહ્યું છે.
વિપક્ષની એકતા અદૃશ્ય થઈ ગઈ છે અને મોદીની ત્રીજી ટર્મ માટેની ચૂંટણી માત્ર ઔપચારિકતા છે. વિપક્ષે થાળીમાં બેસીને મોદીને જીત સોંપી છે. 2024ની ચૂંટણી એકતરફી થવાનું સૌથી મોટું કારણ મોદીના કામને બદલે વિપક્ષનું વિભાજન છે.
મોદીએ રાજ્યસભામાં સાચું જ કહ્યું હતું કે વિપક્ષનું ગઠબંધન ભાનુમતીના કુળથી વધુ કંઈ નથી. આ ગઠબંધનની ગોઠવણ બગડી છે અને કોંગ્રેસે પણ ચૂંટણી લડવાનો વિશ્વાસ ગુમાવી દીધો છે.
Click it and Unblock the Notifications
Sign in with Google
