ઈરાનમાં ગાયિકા પરસ્તૂ અહમદીને હિજાબ વગર ગીત ગાવાની ભયાનક સજા, ફટકાર્યા ૭૪ કોરડા
ઈરાનમાં મહિલાઓની કલાત્મક અભિવ્યક્તિ અને સ્વતંત્રતા પર ફરી એકવાર ગંભીર કટોકટી સર્જાઈ છે. દેશની કઠોર ન્યાયિક વ્યવસ્થાએ ૨૯ વર્ષીય જાણીતી ઈરાની ગાયિકા પરસ્તૂ અહમદીને યુટ્યુબ પર હિજાબ વગર દેશભક્તિનું ગીત રજૂ કરવા બદલ ૭૪ કોરડા મારવાની કઠોર સજા ફટકારી છે. આ ચુકાદાએ વૈશ્વિક સ્તરે ઈરાન સરકારના આકરા વલણ અને મહિલાઓની સ્વતંત્રતા પરના અંકુશને ફરી એકવાર ગંભીર ચર્ચામાં લાવી દીધા છે.
કોમ પ્રાંતની ફોજદારી અદાલતે ૧૮ જૂન ૨૦૨૬ના રોજ ગાયિકા પરસ્તૂ ઉપરાંત અન્ય આઠ લોકોને આ સજા સંભળાવી છે. દોષિત જૂથમાં સંગીતકાર એહસાન બૈરકદાર અને સોહેલ ફકીહ નસીરી સહિત પ્રોડક્શન ટીમના અન્ય સભ્યો સામેલ છે. કોરડા ઉપરાંત તમામ દોષિતો પર આગામી બે વર્ષ માટે વિદેશ પ્રવાસ કરવા તેમજ કોઈ પણ પ્રકારની કલાત્મક પ્રવૃત્તિઓ કરવા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ લાદી દેવામાં આવ્યો છે.
વિવાદાસ્પદ કારવાંસેરાઈ પ્રદર્શન અને કલમોનો વિવાદ
આ સમગ્ર વિવાદ ડિસેમ્બર ૨૦૨૪માં યોજાયેલા એક પ્રદર્શનને આભારી છે. પરસ્તૂ અહમદીએ શ્રોતાઓ વગર ૫૦૦ વર્ષ જુના ઐતિહાસિક સ્થળ દયાર-એ ગચીન કારવાંસેરાઈ ખાતે લાઈવ શૂટિંગ કર્યું હતું. આ રેકોર્ડિંગ દરમિયાન તેણે ગળા પાછળ હિજાબ રાખ્યા વિના સ્લીવલેસ પોશાકમાં ઈરાનનું અત્યંત લોકપ્રિય રાષ્ટ્રીય ગીત 'અઝ ખૂને જવાને વતન' પ્રસ્તુત કર્યું હતું. આ ગીત ઈરાની ક્રાંતિ અને સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામમાં અગ્રણી ગણાય છે.
ચાર પુરુષ સંગીતકારોની જુગલબંધી સાથે રજૂ કરવામાં આવેલો આ ૨૭ મિનિટનો વિડિયો યુટ્યુબ પર પ્રસારિત થયો હતો અને જોતજોતામાં તે સોશિયલ મીડિયા પર અત્યંત વાયરલ થઈ ગયો હતો. ઈન્ટરનેટ પર આ સંગીતમય વીડિયોને આશરે ૨૯ લાખથી વધુ વખત જોવામાં આવ્યો હતો. જો કે, ઈરાનની કાનૂની સંસ્થાઓએ તેને સાર્વજનિક નૈતિકતાનું ઘોર ઉલ્લંઘન ગણાવીને તમામ કલાકારો સામે કાનૂનિક કેસ દાખલ કર્યો હતો.
કોમ પ્રાંતની કોર્ટના સત્તાવાર ચુકાદા અનુસાર, આ જૂથ પર ઈરાનના ડિજિટલ ક્રાઈમ એક્ટની કલમ ૭૪૩ અને દેશના સામાન્ય પીનલ કોડની કલમ ૬૩૮ અંતર્ગત કાનૂની કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે. અદાલતે ઓનલાઈન માધ્યમ ઉપર અસભ્ય સામગ્રી પ્રદર્શિત કરવાના આરોપને સાચો ઠેરવ્યો છે. આ ચુકાદો હજુ પ્રારંભિક કક્ષાનો હોવાથી આગામી સમયમાં ઉચ્ચ અદાલતમાં પડકારવાની કાનૂની જોગવાઈઓ ઉપલબ્ધ છે.
કોણ છે ગાયિકા પરસ્તૂ અહમદી?
નોશહર શહેરમાં ૨૧ માર્ચ ૧૯૯૭ના રોજ જન્મેલી પરસ્તૂ અહમદી કલા જગતમાં પોતાની બહુમુખી પ્રતિભા માટે જાણીતી છે. તેણે ઈરાનની પ્રતિષ્ઠિત સૂરેહ ઈન્ટરનેશનલ યુનિવર્સિટીમાંથી ફિલ્મ નિર્દેશનમાં સ્નાતકની પદવી મેળવી છે. સંગીત ક્ષેત્રે તે એક સ્વતંત્ર ગાયિકા, કુશળ લોકવાદક અને ન્યાયી ફિલ્મ નિર્માતા તરીકે ઓળખાય છે, જેણે શાસ્ત્રીય અને લોક સંગીતમાં નિપુણતા મેળવી છે.
પરસ્તૂ ૨૦૨૨ના વર્ષમાં સમગ્ર વિશ્વમાં ત્યારે ચર્ચામાં આવ્યા જ્યારે તેમણે ઈરાનના ચર્ચિત 'મહિલા, જીવન, આઝાદી' આંદોલનને પોતાના કલાત્મક અવાજ દ્વારા સમર્થન પૂરું પાડ્યું હતું. ઈરાની કુર્ડિશ યુવતી મહસા અમીનીના કસ્ટડીમાં રહસ્યમય અને શંકાસ્પદ સંજોગોમાં થયેલા મોત બાદ દેશભરમાં ફાટી નીકળેલા પ્રદર્શનોમાં પરસ્તૂનો દેશભક્તિનો ક્રાંતિકારી સૂર સૌથી અગ્રેસર સાબિત થયો હતો.
વર્ષ ૧૯૭૯ની ઈસ્લામિક ક્રાંતિ પછી ઈરાનમાં મહિલાઓ માટે જાહેરમાં હિજાબ ફરજિયાત બનાવવામાં આવ્યો છે. આ ઉપરાંત અન્ય રૂઢિચુસ્ત નિયમો મુજબ મહિલાઓ મિશ્ર પુરુષ શ્રોતાગણ સામે કોઈ લાઈવ કોન્સર્ટ કરી શકતી નથી. ઓનલાઈન સામગ્રી પર પણ ત્યાં આકરી સેન્સરશીપ લાગુ હોવાને લીધે દેશના બળવાખોર કલાકારો માટે મુક્ત મને કલા પ્રદર્શિત કરવી મુશ્કેલ બને છે.
માનવાધિકાર સંગઠનોની ઉગ્ર નારાજગી
ઈરાનની અદાલતોના આ કડક આદેશ સામે વૈશ્વિક માનવાધિકાર સંગઠનોએ ઉગ્ર વિરોધ નોંધાવ્યો છે. 'સેન્ટર ફોર હ્યુમન રાઈટ્સ ઈન ઈરાન' ના પ્રવક્તા બહારેહ ગંધેહરીએ જણાવ્યું હતું કે, માત્ર કલાત્મક રજૂઆત માટે અને સ્વેચ્છાએ હિજાબ વિના ગાવા બદલ ૭૪ કોરડા મારવાની બર્બર સજા શારીરિક અત્યાચાર સમાન છે. ઈરાન વિદેશી મંચો પર ઉદાર દેખાવાના દંભ વચ્ચે પોતાના જ કલાકારોનું દમન કરે છે.
ઈરાનના જાણીતા વકીલ મોઈન ખઝાએલીએ ચુકાદાના ન્યાયિક અર્થઘટનને પડકારતા જણાવ્યું કે ઈસ્લામિક કાયદા હેઠળ પણ માત્ર ગાયન એ ગુનો ગણાતું નથી. ગાયકીને અશ્લીલતા સાથે જોડી કોડા જેવી કઠોર શારીરિક સજા આપવી એ આંતરરાષ્ટ્રીય ધોરણો તેમજ માનવ ગરિમાના સાર્વત્રિક ઉલ્લંઘન સમાન છે. આ સજાને ન્યાયતંત્ર આડકતરી રીતે અત્યાચાર કરવા માટે વાપરી રહ્યું છે તેવું સ્પષ્ટ દેખાય છે.
પરસ્તૂ અહમદી સામેની આ કાર્યવાહી કલાકારો વિરુદ્ધના આકરા સામાજિક કાયદાઓની આકરી પ્રતીતિ કરાવે છે. કડક સરકારી અંકુશો અને આઝાદીની આકાંક્ષા ધરાવતી પ્રજા વચ્ચેની ખાઈ સતત મોટી થતી જાય છે. ઉલ્લેખનીય છે કે, હાઈકોર્ટમાં થનારી આગામી અપીલ બાદ હવે આ સામાજિક સંઘર્ષ અને અભિવ્યક્તિની આઝાદીની લડાઈ ઈરાનમાં કઈ દિશામાં જશે, તેના પર સમગ્ર વિશ્વની નજર ટકેલી છે.
Click it and Unblock the Notifications
Sign in with Google
