Jain Paryushan 2024: શરૂ થયા જૈન પર્યુષણ, જાણો તારીખો, ધાર્મિક વિધિઓ, મહત્વ

Jain Paryushan 2024: જૈન પર્યુષણ એ જૈન ધર્મમાં સૌથી નોંધપાત્ર ધાર્મિક ઉજવણીઓમાંનું એક છે, જેને ભારતમાં અને સમગ્ર વિશ્વમાં તહેવારોના રાજા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ વર્ષે, તહેવાર આજથી એટલે કે, 31 ઓગસ્ટ, 2024થી શરૂ થયો છે અને 7 સપ્ટેમ્બર, 2024 સુધી ચાલશે.

જૈન તહેવાર 120 દિવસના ઉપવાસના સમયગાળાની શરૂઆત કરે છે, જેને ચાતુર્માસ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, જે જૂનના મધ્યમાં શરૂ થાય છે. આ સમય દરમિયાન, સમગ્ર વિશ્વના જૈનો પ્રાર્થના અને તપસ્યામાં વ્યસ્ત રહે છે.

ગણેશ ચતુર્થીના આઠ દિવસ પહેલા શરૂ થતા પર્યુષણ પર્વને આધ્યાત્મિક શિસ્ત અને દુન્યવી લાલચ સામે પ્રતિકારનું શિખર માનવામાં આવે છે. જૈનો આ આઠ દિવસોમાં ઉપવાસ અને ધ્યાન દ્વારા તેમની આધ્યાત્મિક તીવ્રતામાં વધારો કરે છે.

પર્યુષણ શું છે? - પર્યુષણ એ ક્ષમાનો તહેવાર છે, જેનો અર્થ થાય છે પાલન કરવું અથવા એક સાથે આવવું. પર્યુષણનું પ્રાથમિક ધ્યેય આત્મા માટે નિર્વાણ અથવા મુક્તિ પ્રાપ્ત કરવાનું છે. આ સમય દરમિયાન, જૈન સાધુઓ અને સાધ્વીઓ તેમની મુસાફરી બંધ કરે છે અને તેમને આધ્યાત્મિક શાણપણના માર્ગ પર માર્ગદર્શન આપવા માટે સમુદાય સાથે રહે છે.

શ્વેતાંબર જૈનો આઠ દિવસ સુધી ઉત્સવ ઉજવે છે, જ્યારે દિગંબર જૈનો દસ દિવસ સુધી ઉજવે છે. પર્યુષણ એ તીવ્ર અભ્યાસ, પ્રતિબિંબ અને શુદ્ધિકરણનો સમયગાળો છે.

દિગંબર જૈનો માટે, તે દશલક્ષણ તહેવાર સાથે એકરુપ છે. જૈન સમાજમાં ઉપવાસનું ખૂબ મહત્વ છે. કારણ કે, તે શરીરને શુદ્ધ કરે છે, અને દુન્યવી ઈચ્છાઓથી દૂર રહેવામાં મદદ કરે છે.

પર્યુષણ દરમિયાન અનુસરવામાં આવતી દિનચર્યાઓ - પર્યુષણ દરમિયાન, જૈનો દૈનિક ધ્યાન અને પ્રાર્થનામાં વ્યસ્ત રહે છે, સાધુઓ અને સાધ્વીઓના પ્રવચનમાં હાજરી આપે છે અને સરળ આહારનું પાલન કરે છે.

જૈન સાધુઓ લીલા શાકભાજી અને બટાકા, ડુંગળી, લસણ અને આદુ જેવા અન્ય ખાદ્યપદાર્થો ખાવાનું ટાળે છે, કારણ કે આના સેવનથી છોડને નુકસાન થઈ શકે છે, અને શરીરની ગરમી ઉત્પન્ન થાય છે.

જૈન સાધુઓનું ધ્યેય સૂર્યાસ્ત પહેલાં તેમનું ભોજન સમાપ્ત કરવાનું અને માત્ર ઉકાળેલું પાણી પીવાનું છે. આ તહેવાર શાંતિ અને અહિંસાને જાળવી રાખવાનો પણ સમય છે.

આઠ દિવસ સુધી, દરરોજ સાંજે, જૈનો પ્રતિક્રમણ નામની ધાર્મિક વિધિમાં ભાગ લે છે, જ્યાં તેઓ વિચાર, વાણી અથવા ક્રિયા દ્વારા જાણ્યે-અજાણ્યે કરેલા પાપો અને બિન-પુણ્યપ્રદ પ્રવૃત્તિઓ માટે પસ્તાવો કરે છે.

જૈન પર્યુષણ 2024 : 8 દિવસની પૂજા અને પ્રતિક્રમણ શેડ્યૂલ

• 31મી ઓગસ્ટ 2024: ભગવાનની શારીરિક રચના
• 1લી સપ્ટેમ્બર 2024: પોથા જીની વરઘોડા શોભાયાત્રા
• 2જી સપ્ટેમ્બર 2024: કલ્પસૂત્ર પ્રવચન
• 3જી સપ્ટેમ્બર 2024: ભગવાન મહાવીરના જન્મદિવસની ઉજવણી
• 4થી સપ્ટેમ્બર 2024: પ્રભુની શાળાનો કાર્યક્રમ
• 5મી સપ્ટેમ્બર 2024: કલ્પસૂત્ર વાંચન
• 6ઠ્ઠી સપ્ટેમ્બર 2024: બારસા સૂત્ર દર્શન, ચૈત્ય પરંપરા અને સંવત્સતીની ઉજવણી

પ્રતિક્રમણ

• 7મી સપ્ટેમ્બર 2024: સામૂહિક ક્ષમાની ઉજવણી
• 8મી સપ્ટેમ્બર 2024: સંવત્સરી ઉજવણી

પર્યુષણનું મહત્વ : ઉર્જા, સમૃદ્ધિ, સંતોષ અને ક્ષમા - પર્યુષણનો હેતુ નકારાત્મક વિચારો, શક્તિઓ અને આદતોને દૂર કરવાનો છે. તે પર્વ ધીરજ તરીકે પણ ઓળખાય છે. આ સમય દરમિયાન, જૈન ભક્તો યોગ્ય જ્ઞાન, યોગ્ય વિશ્વાસ અને યોગ્ય આચરણના મૂળભૂત વ્રતો પર ભાર મૂકે છે.

31 દિવસ સુધીના ઉપવાસ, સૂર્યોદય પહેલા અને સૂર્યાસ્ત પછી માત્ર ઉકાળેલા પાણીનું સેવન કરવાથી જૈન પરિવારોમાં આધ્યાત્મિક ઊર્જાની પરાકાષ્ઠા કરવામાં મદદ મળે છે.

આ તહેવાર આનંદ અને સમૃદ્ધિ લાવે છે અને ક્ષમાને પ્રોત્સાહિત કરે છે, જે સિદ્ધાંતમાં સમાવિષ્ટ છે, અમારો પ્રેમ તમામ મનુષ્યો સુધી વિસ્તરે છે, અને આપણો દ્વેષ અસ્તિત્વમાં નથી. અમે આ દુનિયામાં દરેક માટે સમૃદ્ધિ અને સુખની ઇચ્છા કરીએ છીએ.

મહાવીર જયંતિ - આઠ દિવસીય પર્યુષણ દરમિયાન, 24 જૈન તીર્થંકરોમાંના એક મહાવીર સ્વામીનું સન્માન કરીને, પાંચમો દિવસ મહાવીર જયંતિ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે.

ચોથા દિવસે, જૈન સાધુઓ અને સાધ્વીઓ કલ્પ સૂત્રમાંથી શાસ્ત્રો વાંચવાનું શરૂ કરે છે, જે મહાવીરની માતાએ તેમના જન્મ પહેલાં જોયેલા 14 સપના અને તેમના જીવન અને મુક્તિની વાર્તા વર્ણવે છે.

સંવત્સરી અને પ્રતિક્રમણ - શ્વેતાંબર જૈનો માટે, સંવત્સરી એ પર્યુષણનો 8મો દિવસ છે, જ્યારે દિગંબર જૈનો માટે, તે 10મો દિવસ છે. આ તહેવાર સંવત્સરી સાથે સમાપ્ત થાય છે, જ્યાં જૈનો તેમના પ્રતિક્રમણ પછી 'મિચ્છામિ દુક્કડમ' કહીને અન્ય લોકો પાસેથી ક્ષમા માંગે છે, જે ધ્યાન લગભગ અઢી કલાક ચાલે છે.