Lok Sabha Election 2024 : લોકસભા ચૂંટણીમાં કેવી રીતે થાય છે મતગણતરી? જાણો તમામ નિયમો

ભારતમાં 7 ચરણમાં લોકસભા ચૂંટણી યોજાવા જઈ રહી છે. આ ચૂંટણી બાદ મતગણતરી હાથ ધરાશે અને નવી સરકારની રચના થશે.

મતદાન અને મતગણતરીની પ્રક્રિયા જટીલ અને વિશાળ છે. સિસ્ટમ અને પ્રક્રિયા ફૂલપ્રૂફ અને ન્યાયી હોવી જરૂરી છે, જેથી કોઈ રાજકીય પક્ષ પોતાના ફાયદા માટે સિસ્ટમનો ઉપયોગ ન કરી શકે.

2004 થી ભારતીય ચૂંટણી પંચે તમામ રાષ્ટ્રીય અને વિધાનસભા ચૂંટણીઓમાં ઇલેક્ટ્રોનિક વોટિંગ મશીનનો ઉપયોગ કરી રહ્યું છે, જે સરળ ચૂંટણીઓ કરવા અને પરિણામો જાહેર કરવા કાગળના મતપત્રો પાછળ છોડે છે.

ગણતરીની તારીખ અને સ્થળ
ECI ચૂંટણી પ્રક્રિયાની શરૂઆત જાહેર કરતી સૂચના જારી કરીને ગણતરીની તારીખની જાહેરાત કરે છે. લોકસભા ચૂંટણીના કિસ્સામાં એવી ઘણી જગ્યાઓ હોઈ શકે છે જ્યાં કોઈ ચોક્કસ મત વિસ્તાર માટેના મતોની ગણતરી થઈ શકે છે. જો કે, ચૂંટણી પંચ ઇચ્છે છે કે મતગણતરી રિટર્નિંગ ઓફિસરની સીધી દેખરેખ હેઠળ થાય, જે માત્ર એક જ જગ્યાએ શક્ય છે.

ચૂંટણીમાં મત કોણ ગણે છે?
રિટર્નિંગ ઓફિસર મતવિસ્તારમાં ચૂંટણી કરાવવા માટે જવાબદાર છે અને મતોની ગણતરી માટે પણ જવાબદાર છે. RO સામાન્ય રીતે સરકારના અધિકારી હોય છે અથવા રાજ્ય સરકાર સાથે પરામર્શ કરીને દરેક મતવિસ્તાર માટે ECI દ્વારા નામાંકિત સ્થાનિક સત્તાધિકારી હોય છે.

ગણતરી શરૂ કરવાનો સમય
મતગણતરી પ્રક્રિયા શરૂ કરવાનો સત્તાવાર સમય સવારે 8 વાગ્યાનો છે. જો કે, રાજકીય પક્ષો અને ઉમેદવારો દ્વારા નિયુક્ત ચૂંટણી અધિકારીઓ અને મતગણતરી એજન્ટો બ્રીફિંગ માટે સવારે 5 વાગ્યા પહેલા મતગણતરી કેન્દ્રો પર પહોંચી જાય છે અને સવારે 6 વાગ્યા સુધીમાં મતગણતરી ટેબલ પર તેમના સ્થાનો પર પહોંચી જાય છે.

મતોની ગણતરી
ચોક્કસ મતવિસ્તારના મતોની ગણતરી ક્યાં કરવામાં આવશે તે જગ્યા અંગે આરઓ નક્કી કરે છે. આરઓની સીધી દેખરેખ હેઠળ મત ગણતરી કરવામાં આવે છે. જો કે, કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં જ્યાં મતવિસ્તાર માટે બહુવિધ સ્થાનો પર મતગણતરી થાય છે ત્યાં આસિસ્ટન્ટ રિટર્નિંગ ઓફિસરની દેખરેખ હેઠળ પણ ગણતરી થઈ શકે છે.

મતવિસ્તાર માટે મતોની ગણતરી સામાન્ય રીતે એક જ હોલમાં થાય છે. મતગણતરીના દરેક રાઉન્ડમાં 14 ઈવીએમમાંથી મતોની ગણતરી કરવામાં આવે છે. જો જરૂરી હોય તો જ્યાં મતગણતરી થાય છે ત્યાં કાઉન્ટિંગ હોલ અને ટેબલની સંખ્યા ECIની પૂર્વ પરવાનગીથી વધારી શકાય છે.

ગણતરી પ્રક્રિયા
આરઓ ત્રણ તબક્કાની પ્રક્રિયાનો ઉપયોગ કરીને ગણતરી નિરીક્ષકોની નિમણૂક કરે છે. ઉમેદવારો તેમના કાઉન્ટિંગ એજન્ટો અને ચૂંટણી એજન્ટો સાથે કાઉન્ટિંગ હોલમાં હાજર રહે છે. આરઓની સીધી દેખરેખ હેઠળ ઈલેક્ટ્રોનિકલી ટ્રાન્સમિટેડ પોસ્ટલ બેલેટની ગણતરી સાથે મતગણતરી પ્રક્રિયા શરૂ થાય છે.

પોસ્ટલ બેલેટની ગણતરી શરૂ થયા પછી 30 મિનિટની અંદર ઈવીએમ પર પણ મતોની ગણતરી શરૂ થઈ જાય છે. મતગણતરીનો દરેક રાઉન્ડ પૂરો થયા પછી 14 ઈવીએમમાંથી મતોની ગણતરીથી એકત્રિત પરિણામો જાહેર કરવામાં આવે છે.

English summary

Lok Sabha Election 2024: How is counting of votes done in Lok Sabha elections? Know all the rules