મગજને પણ અસર કરી શકે છે હીટ સ્ટ્રોક, આવા લક્ષણોથી સાવચેત રહો

દેશના અનેક રાજ્યોમાં ભૂતકાળમાં તાપમાનમાં વધારાની સાથે સાથે જોરદાર ગરમ પવનો (લૂ) ને કારણે ગરમીમાં વધારો થયો છે. ઉનાળાની ઋતુમાં આ કોઈ નવી વાત નથી. હાલમાં દેશના ઘણા ભાગોમાં તાપમાન 40 ડિગ્રી કે તેથી વધુ છે. હવામાનમાં આ ગરમી પણ આપણા માનવીઓ દ્વારા પર્યાવરણને થતા નુકસાન અને વધતા પ્રદૂષણનું પરિણામ છે.

જોકે, હવામાન ગમે તે હોય, તાપમાન ગમે તેટલું ઊંચું હોય. જેઓ નિયમિત ઓફિસે જાય છે અથવા કામ માટે ઘરની બહાર નીકળે છે તેમની પાસે ઘરમાં બંધ રહેવાનો વિકલ્પ નથી અને તેઓ બહાર નીકળતાની સાથે જ આકરી ગરમીનો ભોગ બનવા માટે અનેક રીતે તૈયાર છે. હીટ સ્ટ્રોક અથવા લૂ ની આવી સામાન્ય સમસ્યા છે, જેના માટે ખાસ કાળજી લેવી જરૂરી છે. જો ધ્યાન ન રાખવામાં આવે તો આ સમસ્યા જીવલેણ પણ બની શકે છે.

હીટ સ્ટ્રોકનું જોખમ

હીટ સ્ટ્રોક એટલે શરીર વધારે ગરમ થઈ જાય છે. મોટેભાગે તે એવા લોકોને થાય છે, જેઓ લાંબા સમય સુધી તીવ્ર સૂર્યપ્રકાશ અને ઉચ્ચ તાપમાનના સીધા સંપર્કમાં હોય છે. જેના કારણે શરીરનું તાપમાન 104 ડિગ્રી ફેરનહીટ અથવા તેનાથી ઉપર પહોંચી શકે છે. આ સ્થિતિ ઘણા પ્રકારની સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓનું કારણ બની શકે છે, જેના વિશે લોકોએ ખૂબ કાળજી લેવી જોઈએ.

મગજ પર પણ પડે છે અસર

વધેલા તાપમાનની ખરાબ અસર શરીરના બાકીના ભાગની સાથે મગજ સુધી પણ પહોંચી શકે છે. આને કારણે, મન અને વર્તનની સ્થિતિમાં અસંતુલન પણ ઊભી થઈ શકે છે. બોલતી વખતે બકવાસ, ચીડિયાપણું, મૂંઝવણ, બેચેની જેવા લક્ષણો એકદમ સામાન્ય છે. આ પરિસ્થિતિઓમાં ઝડપી નિવારક પગલાં લેવા જરૂરી બની જાય છે.

માનસિક સ્થિતિ પર નજર રાખવાની સાથે અન્ય લક્ષણોને પણ ધ્યાનમાં રાખો. જેમ કે શરીરનું તાપમાન વધવું, શરીરની ભેજ ઓછી થવી અને ત્વચા શુષ્ક થવી, પરસેવો ઓછો થવો, ગભરાટ અને ઉલ્ટી થવી, ત્વચાની લાલાશ, ઝડપી શ્વાસ અને હૃદયના ધબકારા વધવા અને માથાના દુઃખાવાની સમસ્યા પર આ દિવસોમાં ખાસ ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે.

હીટ સ્ટ્રોકના કિસ્સામાં શું કરવું?

હીટ સ્ટ્રોકના લક્ષણો દેખાય કે તરત જ ડોક્ટરનો સંપર્ક કરો. જ્યાં સુધી સારવાર ન મળે ત્યાં સુધી દર્દીને ઘરની અંદર અથવા સંદિગ્ધ જગ્યાએ રાખો. શરીરનું તાપમાન ઓછું કરવાનો પ્રયાસ કરો. તેને પાણીથી ભરેલા ટબમાં અથવા શાવરની નીચે ઊભા રાખો. ભીના ટુવાલ, આઈસ પેક વગેરે દર્દીના કપાળ, ગરદન, બગલ પર રાખો. આ ઉપાયોથી શરીરનું તાપમાન નિયંત્રિત કરી શકાય છે.

આ બાબતો પણ ધ્યાનમાં રાખો :

• ગરમીથી શરીર પર ઘણી રીતે આડઅસર થઈ શકે છે, તેનાથી સતત રક્ષણ કરવું જરૂરી છે.
• ઉનાળામાં વધુ પડતાં કપડાં પહેરીને ઘરની બહાર ન નીકળો. જો તમે ઇચ્છો તો તમે સામાન્ય સુતરાઉ કપડા પર સમર કોટ અથવા સુતરાઉ કાપડનું પાતળું પડ ઉમેરી શકો છો.
• તમારી જાતને હાઇડ્રેટેડ રાખો. પાણી, નારિયેળ પાણી, છાશ વગેરે પીવાનું રાખો.
• દારૂ અને સિગારેટથી દૂર રહો.
• કેટલીક દવાઓ તમારા શરીરમાં ભેજ જાળવી રાખવાની પ્રક્રિયામાં દખલ કરી શકે છે. તેથી, જો તમે સતત કોઈપણ પ્રકારની દવા લો છો, તો એકવાર ચોક્કસપણે ડોક્ટરની સલાહ લો.

English summary

Heat stroke can also affect the brain, beware of such symptoms.