Karl Marx Birth Anniversary : આજે માર્ક્સવાદના જનક કાર્લ માક્સનો જન્મદિવસ, જાણો જીવન સફર અને વિચારો

Karl Marx Birth Anniversary : કાર્લ માર્ક્સ એક એવું નામ જેમણે સમગ્ર દુનિયાને એક નવી દિશા દેખાડી હતી. જર્મનીના મહાન વિચારક કાર્લ માર્ક્સને અર્થશાસ્ત્રી, ઇતિહાસકાર, રાજનીતિક સિદ્ધાંતકાર, સમાજવાદી, પત્રકાર અને ક્રાંતિકારી વિચારક તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

કાર્લ માર્ક્સ એક જર્મન ફિલોસોફર, અર્થશાસ્ત્રી અને રાજકીય સિદ્ધાંતવાદી હતા, જેમનો આધુનિક ઇતિહાસ પર ઊંડો પ્રભાવ હતો. સમાજવાદ, સામ્યવાદ અને વ્યવસાયની પ્રકૃતિ અંગેના તેમના વિચારોએ 20મી સદીના રાજકીય દ્રષ્ટિકોણને આકાર આપ્યો અને આજે પણ રાજકીય અને આર્થિક ચર્ચાઓને પ્રભાવિત કરવાનું ચાલુ રાખ્યું છે.

પ્રારંભિક જીવન અને શિક્ષણ - કાર્લ માર્ક્સનો જન્મ 5 મે, 1818ના રોજ જર્મનીના રાઈનલેન્ડ પ્રદેશના ટ્રિઅર શહેરમાં થયો હતો. તેમના પિતા વકીલ હતા, જ્યારે તેમની માતા શ્રીમંત પરિવારમાંથી આવતા હતા. માર્ક્સ ઘરે જ ભણેલા હતા. જ્યારે તેઓ 12 વર્ષના હતા, ત્યારે તેમણે સ્થાનિક શાળામાં અભ્યાસ કરવાનું શરૂ કર્યું હતું.

જે બાદમાં તેમણે યુનિવર્સિટી ઓફ બોન અને યુનિવર્સિટી ઓફ બર્લિનમાં અભ્યાસ કર્યો, જ્યાં તેમણે ફિલોસોફી, ઇતિહાસ અને અર્થશાસ્ત્ર પર ધ્યાન કેન્દ્રીત કર્યું. કાર્લ માર્ક્સે જેના યુનિવર્સિટીમાંથી ડૉક્ટરેટની પદવી પ્રાપ્ત કરી હતી. આ સાથે તેમણે કાયદાનો પણ અભ્યાસ કર્યો હતો.

ઉલ્લેખનીય છે કે, કાર્લ માર્ક્સના માતાપિતા યહુદી ધર્મમાંથી આવ્યા હતા. માર્ક્સના પિતાએ પાછળથી લુથરનિઝમમાં રૂપાંતર કર્યું, જે ખ્રિસ્તી ધર્મનો એક મુખ્ય ભાગ છે, અને તેમની હિમાયત ચાલુ રાખવા માટે 1816માં યહુદી ધર્મ છોડી દીધો હતો. આ ઉપરાંત કાર્લ માર્ક્સ છ વર્ષની ઉંમરે ખ્રિસ્તી ધર્મમાં પરિવર્તિત થયા હતા. જોકે, કાર્લ માર્ક્સ પછીના દિવસોમાં નાસ્તિક બની ગયા હતા.

કાર્લ માર્ક્સના રાજકીય અને આર્થિક વિચારો - કાર્લ માર્ક્સ સમાજવાદના પિતા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેમની વિચારધારા રાજકીય, આર્થિક અને સામાજિક પરિવર્તનની હતી. તેમણે સમાજવાદ દ્વારા આર્થિક વિકાસની સમજણ આપી હતી. કાર્લ માર્ક્સે તેમના મોટાભાગના કાર્યોમાં રાજકીય વિચારો વિશે લખ્યું છે. તેમણે તેમના સમયના ધાર્મિક અને સામાજિક દબાણોને ઉથલાવી દેવા માટે સમાજવાદી વિચારધારા વિકસાવી હતી.

તેમની વિચારધારાનું મૂળ એ હતું કે, સત્તા માત્ર વ્યક્તિગત કે સંસ્થાકીય નથી, પરંતુ તે સામાજિક અને આર્થિક છે. તેઓ કહેતા હતા કે, સમાજનો આધાર તેમના લોકો પર નહીં પણ તેમના કામ કરનારા લોકો પર છે. તેથી તેમણે સમાજના તમામ વર્ગોની જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા સંઘર્ષ કરવાની જરૂર હોવાનું જણાવ્યું હતું.

કાર્લ માર્ક્સ નાનપણથી જ રાજકીય અને આર્થિક સિદ્ધાંતમાં ઊંડો રસ ધરાવતા હતા. તેઓ ખાસ કરીને જર્મન ફિલસોફી જ્યોર્જ વિલ્હેમ ફ્રેડરિક હેગેલના લખાણોથી પ્રભાવિત હતા, જેમણે દલીલ કરી હતી કે, ઇતિહાસ વિરોધી દળો વચ્ચેના સંઘર્ષોની કેટેગરી દ્વારા ચલાવવામાં આવે છે.

માર્ક્સે ઇતિહાસનો પોતાનો સિદ્ધાંત વિકસાવ્યો, જેને તેમણે ઐતિહાસિક ભૌતિકવાદ તરીકે ઓળખાવ્યો હતો. તેઓ માનતા હતા કે, આર્થિક અને સામાજિક પરિસ્થિતિઓ ઐતિહાસિક પરિવર્તનના પ્રાથમિક ડ્રાઇવર્સ છે.

માર્ક્સ મૂડીવાદના સખત ટીકાકાર હતા, જેને તેમણે અસમાનતા અને અન્યાયને કાયમી રાખનારી સ્વાભાવિક શોષણ પ્રણાલી તરીકે જોતા હતા. તેમણે દલીલ કરી હતી કે, મૂડીવાદીઓ કામદારોના શ્રમનું શોષણ કરીને પૈસા કમાતા હતા, જેમને તેમના દ્વારા ઉત્પાદિત માલ અને સેવાઓના મૂલ્ય કરતાં ઓછો પગાર આપવામાં આવતો હતો.

કાર્લ માર્ક્સનો સિદ્ધાંત - કાર્લ માર્ક્સ સામ્યવાદ અને સમાજવાદ પરના તેમના સિદ્ધાંતો માટે જાણીતા છે. તેમનું માનવું હતું કે, મૂડીવાદી પ્રણાલી સ્વાભાવિક રીતે જ ખામીયુક્ત છે અને છેવટે તેના પોતાના પતન તરફ દોરી જશે. માર્ક્સ માનતા હતા કે, શાસક વર્ગ શ્રમજીવી (શ્રમિક વર્ગ)નું શોષણ કરે છે અને આ શોષણ આખરે ક્રાંતિ તરફ દોરી જશે.

જ્યાં શ્રમજીવી વર્ગ મૂડીવાદી વર્ગને ઉથલાવી દેશે અને સમાજવાદી સમાજની સ્થાપના કરશે. સમાજવાદી સમાજમાં, ઉત્પાદનના માધ્યમો લોકોની માલિકીની હશે, અને નફો સમાજના તમામ સભ્યો વચ્ચે સમાનરૂપે વહેંચવામાં આવશે.

માર્ક્સનો ઐતિહાસિક ભૌતિકવાદનો સિદ્ધાંત એવું માનતો હતો કે, આર્થિક અને સામાજિક પરિસ્થિતિઓ એ ઐતિહાસિક પરિવર્તનના પ્રાથમિક ડ્રાઇવરો છે. તેમણે દલીલ કરી હતી કે, સામંતવાદથી માંડીને મૂડીવાદ સુધીના સમગ્ર ઇતિહાસમાં વિવિધ આર્થિક પ્રણાલીઓ દ્વારા સમાજનો વિકાસ થયો છે. માર્ક્સ અનુસાર, સામ્યવાદી સમાજના ઉદભવ પહેલા મૂડીવાદ અંતિમ તબક્કો હતો.

માર્ક્સ માનતા હતા કે, મૂડીવાદી સમાજમાં ઉત્પાદનના માધ્યમો (જેમ કે કારખાનાઓ અને મશીનો) મૂડીવાદીઓ પાસે હતા, જેઓ માલના ઉત્પાદન માટે કામદારોને રાખતા હતા. કામદારોને વેતન ચુકવવામાં આવતું હતું, જે માર્ક્સનું માનવું હતું કે, તેઓ ઉત્પાદિત માલના મૂલ્ય કરતાં ઓછું છે.

માર્ક્સના સિદ્ધાંતોએ રાજકારણ અને અર્થશાસ્ત્ર પર ખાસ કરીને 20મી સદીમાં નોંધપાત્ર અસર કરી છે. ઘણા સમાજવાદી અને સામ્યવાદી ચળવળો તેમના વિચારોથી પ્રભાવિત હતા, અને તેમના કાર્યનો અભ્યાસ અને વિદ્વાનો દ્વારા આજે પણ ચર્ચા થઈ રહી છે.

દાસ કેપિટલ - અર્થતંત્રની શ્રેષ્ઠ કૃતિ - વર્ષ 1864માં, કાર્લ માર્ક્સે આંતરરાષ્ટ્રીય મજૂર સંઘની સ્થાપના કરી હતી. તેમણે ત્રણ વર્ષ બાદ દાસ કેપિટલની પ્રથમ આવૃત્તિ પ્રકાશિત કરી હતી. તેના આર્થિક સિદ્ધાંતો પર તે શ્રેષ્ઠ કાર્ય માનવામાં આવે છે. દાસ કેપિટલમાં તેમણે સમજાવ્યું કે, મૂડીવાદ એક એવી વ્યવસ્થા છે, જેની અંદર તેના પોતાના વિનાશ અને માર્ક્સવાદની જીતના બીજ છે.

કાલ માર્ક્સ સાથે જોડાયેલા કેટલાક તથ્યો -

• કાર્લ માર્ક્સે ફિલસોફી અને સાહિત્યનો અભ્યાસ કરવા માટે માત્ર 17 વર્ષની ઉંમરે 1835માં બોન યુનિવર્સિટીમાં પ્રવેશ મેળવ્યો હતો.
• કાર્લ માર્ક્સે તેમના પિતાના કહેવાથી કાયદાનો અભ્યાસ કર્યો હતો. જે બાદ માર્ક્સે ઉદાર લોકશાહી અખબાર રેનિશે ઝેઈટંગ માટે લખવાનું શરૂ કર્યું.
• કાર્લ માર્ક્સ 1842 માં રેનિશે ઝેઇટંગના સંપાદક બન્યા.
• વર્ષ 1843 માં, સંપાદક બન્યાના એક વર્ષ બાદ, માર્ક્સ તેમની પત્ની, જેની વોન વેસ્ટફાલેન સાથે પેરિસ ગયા.
• માર્ક્સ પેરિસમાં ફ્રેડરિક એંગલ્સને મળ્યા.
• વર્ષ 1845માં કાર્લ માર્ક્સ અને ફ્રેડરિક એંગલ્સે મળીને ધ હોલી ફાધર પુસ્તક લખ્યું.
• વર્ષ 1847માં માર્ક્સ અને એંગલ્સને સામ્યવાદી મેનિફેસ્ટો લખવાનું કહેવામાં આવ્યું, જે 1847માં પૂર્ણ થયું.
• કાર્લ માર્ક્સનું અવસાન 1883માં થયું હતું

English summary

Karl Marx Birth Anniversary : know his life journey of Karl Marx and thoughts