અમદાવાદ સિરિયલ બ્લાસ્ટ કેસનો ચુકાદો, જાણો 2008થી અત્યાર સુધીની ટાઇમલાઇન

અમદાવાદની એક વિશેષ અદાલતે 18 ફેબ્રુઆરીના રોજ 2008ના અમદાવાદ શ્રેણીબદ્ધ બોમ્બ વિસ્ફોટોથી સંબંધિત કેસમાં 49માંથી 38 દોષિતોને ફાંસીની સજા ફટકારી હતી, જેમાં 56 લોકોના મોત થયા હતા. બાકીના 11 દોષિતોમાંથી કોર્ટે આજીવન કેદની સજાનો આદેશ આપ્યો છે.

70 મિનિટની અંદર, 26 જુલાઈ, 2008ના રોજ અમદાવાદમાં શ્રેણીબદ્ધ સંકલિત બોમ્બ વિસ્ફોટોમાં 56 લોકો માર્યા ગયા અને 200 થી વધુ ઘાયલ થયા. સ્પેશિયલ કોર્ટે 8 ફેબ્રુઆરીના રોજ 49 લોકોને દોષિત ઠેરવ્યા અને 28ને નિર્દોષ જાહેર કર્યા હતા.

આરોપીઓને ભારતીય દંડ સંહિતાની વિવિધ કલમો, ગેરકાનૂની પ્રવૃત્તિઓ (નિવારણ) અધિનિયમ, વિસ્ફોટક પદાર્થ અધિનિયમ અને જાહેર સંપત્તિને નુકસાન અધિનિયમ હેઠળ દોષિત ઠેરવવામાં આવ્યા હતા. એક આરોપીને આર્મ્સ એક્ટ હેઠળ પણ દોષિત ઠેરવવામાં આવ્યો હતો.

તેઓને આઈપીસીની કલમ 302 (હત્યાની સજા), 307 (હત્યાનો પ્રયાસ), 121 (એ) (યુદ્ધ ચલાવવાનું કાવતરું અથવા રાષ્ટ્ર વિરુદ્ધ યુદ્ધ કરવાનો પ્રયાસ) અને 124 (એ) (રાજદ્રોહ) હેઠળ દોષિત ઠેરવવામાં આવ્યા હતા. UAPA ના 16(1)(a)(b) આતંકવાદી કૃત્ય માટે સજા સંબંધિત છે.

કોર્ટે ગત વર્ષે સપ્ટેમ્બરમાં 77 આરોપીઓ સામે ટ્રાયલ પૂર્ણ કરી હતી. ટ્રાયલ માટે મૂકવામાં આવેલા 78 આરોપીઓમાંથી એક મંજૂર થઈ ગયો હતો. પોલીસે દાવો કર્યો હતો કે, પ્રતિબંધિત સ્ટુડન્ટ્સ ઈસ્લામિક મૂવમેન્ટ ઓફ ઈન્ડિયા (SIMI) ના જૂથ, આતંકવાદી સંગઠન ઈન્ડિયન મુજાહિદ્દીન (IM) સાથે સંકળાયેલા લોકો વિસ્ફોટોમાં સામેલ હતા.

પ્રોસિક્યુશન અનુસાર ઇન્ડિયન મુજાહિદ્દીન (IM)ના આતંકવાદીઓએ ગુજરાતમાં 2002ના ગોધરા પછીના કોમી રમખાણોનો બદલો લેવા માટે બોમ્બ વિસ્ફોટોની યોજના બનાવી હતી.

અમદાવાદમાં શ્રેણીબદ્ધ વિસ્ફોટોના દિવસો બાદ પોલીસે સુરતના જુદા જુદા ભાગોમાંથી બોમ્બ મેળવ્યા હતા, જેના પગલે અમદાવાદમાં 20 અને સુરતમાં 15 એફઆઈઆર નોંધવામાં આવી હતી. કોર્ટે તમામ 35 એફઆઈઆરને મર્જ કર્યા બાદ ટ્રાયલ હાથ ધરવામાં આવી હતી.

49 દોષિતોમાંથી, 32 હાલમાં અમદાવાદની સાબરમતી સેન્ટ્રલ જેલમાં, ચાર બેંગ્લોરની જેલમાં, સાત ભોપાલમાં, ત્રણ તલોજામાં, બે જયપુરમાં અને એક ગયામાં કેદ છે.

ભારતમાં ફાંસીની સજા બહુ સામાન્ય નથી. છેલ્લા 20 વર્ષમાં માત્ર 17 લોકોને જ ફાંસી આપવામાં આવી છે. જો કે, એ નોંધવું યોગ્ય છે કે, સત્તાવાર સંખ્યાના અભાવને કારણે, ચોક્કસ આંકડા એક રિપોર્ટથી બીજામાં બદલાય છે. 2020માં તે પ્રથમ વખત હતું કે, ચાર દોષિતોને એક જ પ્લેટફોર્મ પર એકસાથે ફાંસી આપવામાં આવી હતી.

2008ના અમદાવાદ સિરિયલ બોમ્બ ધડાકાના કેસમાં શુક્રવારે (18 ફેબ્રુઆરી) વિશેષ અદાલતે 38 દોષિતોને મૃત્યુદંડની સજા સંભળાવી હતી. અન્ય 11 દોષિતોને મૃત્યુ સુધી આજીવન કેદની સજા ફટકારવામાં આવી છે.

કોર્ટે 8 ફેબ્રુઆરીએ હુમલાના સંબંધમાં 49 આરોપીઓને દોષિત ઠેરવ્યા હતા અને 28 અન્યને નિર્દોષ જાહેર કર્યા હતા. ગયા વર્ષે સપ્ટેમ્બરમાં આ કેસની સુનાવણી પૂરી થઈ હતી.

26 જુલાઈ, 2008ના રોજ ગુજરાતના મુખ્ય શહેરને હચમચાવી નાખેલા 21 શ્રેણીબદ્ધ વિસ્ફોટોના 13 વર્ષથી વધુ સમય બાદ આ સજા કરવામાં આવી છે. આ હુમલામાં સમગ્ર અમદાવાદમાં 56 લોકોના મોત થયા હતા અને 200થી વધુ લોકો ઘાયલ થયા હતા.

પોલીસે આક્ષેપ કર્યો હતો કે, ઇન્ડિયન મુજાહિદ્દીન (IM) સંગઠન સાથે સંકળાયેલા આતંકવાદીઓએ ગુજરાતમાં 2002ના રમખાણોનો બદલો લેવા બોમ્બ વિસ્ફોટોની યોજના બનાવી હતી અને તેને અંજામ આપ્યો હતો જેમાં 1,000 થી વધુ લોકો માર્યા ગયા હતા.

• સજા જાહેર કરતા સ્પેશિયલ જજ એ. આર. પટેલે વિસ્ફોટોમાં માર્યા ગયેલા લોકોના પરિવારજનોને 1 લાખ રૂપિયાના વળતરની જાહેરાત કરી હતી.
• આ સાથે પટેલે પણ ગંભીર ઇજાગ્રસ્તોને 50,000 અને રૂ. 25,000 નાની ઇજાઓ સાથે વળતરની જાહેરાત કરી હતી.
• સુનાવણી દરમિયાન કોર્ટે 48 દોષિતો પ્રત્યે રૂપિયા 2.85 લાખનો દંડ ફટકારનામાં આવ્યો હતો.

ડિસેમ્બર 2009માં શરૂ થઈ હતી ટ્રાયલ

• ઈન્ડિયન મુજાહિદ્દીન સાથે જોડાયેલા 78 લોકો વિરુદ્ધ ડિસેમ્બર 2009માં આ કેસની સુનાવણી શરૂ થઈ હતી.
• કોર્ટે બોમ્બ વિસ્ફોટોના સંબંધમાં પોલીસમાં દાખલ કરાયેલા લગભગ ત્રણ ડઝન ફર્સ્ટ ઇન્ફર્મેશન રિપોર્ટ્સ (FIR)ને મર્જ કર્યા હતા.
• જે બાદ તેમાંથી એક મંજૂર થયા બાદ આરોપીઓની સંખ્યા ઘટીને 77 થઈ ગઈ હતી.

આરોપીઓને વિવિધ કડક કાયદા હેઠળ દોષિત ઠેરવવામાં આવ્યા

• 26 જુલાઈ, 2008ના રોજ, અમદાવાદમાં વિવિધ સ્થળોએ બોમ્બ વિસ્ફોટ થયા હતા, જેમાં સરકારી હોસ્પિટલનો સમાવેશ થાય છે, જેમાં બસો, કાર અને પાર્ક કરેલી સાયકલની અંદરનો સમાવેશ થાય છે.
• હુમલા બાદ તરત જ, IM એ જવાબદારી સ્વીકારતા કેટલાક મીડિયા હાઉસને ઈમેલ મોકલ્યા હતા.
• આરોપીઓને ભારતીય દંડ સંહિતાની જુદી જુદી કલમો, ગેરકાનૂની પ્રવૃત્તિઓ (નિવારણ) અધિનિયમ, વિસ્ફોટક પદાર્થ અધિનિયમ અને જાહેર સંપત્તિને નુકસાન અધિનિયમ હેઠળ દોષિત ઠેરવવામાં આવ્યા છે.

English summary

Timeline Of 2008 Ahmedabad Serial Blast Case Verdict in Gujarati