Bihar Election 2025 : બિહારમાં બમ્પર મતદાન કોની બાજી બગાડશે?

બિહાર વિધાનસભા ચૂંટણી 2025ના પ્રથમ તબક્કાના મતદાનના આંકડાએ તમામને ચોંકાવી દીધા છે. ચૂંટણી પંચના જણાવ્યા અનુસાર, 18 જિલ્લાની 121 વિધાનસભા બેઠકો પર કુલ 64.7% મતદાન નોંધાયું છે, જે ગત વિધાનસભા ચૂંટણી કરતાં લગભગ 8% વધુ છે. આટલા મોટા વધારાથી રાજકીય વર્તુળોમાં ભારે ચર્ચા જાગી છે.

આ મતદાન વૃદ્ધિના અનેક કારણો હોઈ શકે છે, જેમાં મહિલાઓની ભાગીદારીમાં વધારો, જનસુરાજ પાર્ટીનો પ્રવેશ અથવા SIR (સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન)ને કારણે સુધારેલી મતદાર યાદી. આ આંકડા શું સંદેશ આપી રહ્યા છે તે અંગે રાજકીય ગલિયારામાં ઘણી અટકળો ચાલી રહી છે.

રાજકીય નિષ્ણાતોના મતે સામાન્ય રીતે ઊંચું મતદાન સત્તા વિરોધી લહેર સૂચવે છે, જો કે ક્યારેક વિપરીત પરિણામો પણ જોવા મળ્યા છે. સુરક્ષા વ્યવસ્થામાં સુધારો, મતદાન કેન્દ્રોની સરળ પહોંચ અને વધતી જતી જાગૃતિ પણ મતદાનમાં વધારાના કારણો હોઈ શકે છે.

પ્રથમ તબક્કામાં બેગુસરાયમાં સૌથી વધુ 67.32% મતદાન નોંધાયું, જ્યારે શેખપુરામાં સૌથી ઓછું 52.36% મતદાન થયું છે.

પહેલા તબક્કાના મતદાનમાં M ફેક્ટર એટલે કે મહિલા મતદારોની નિર્ણાયક ભૂમિકાએ બધાને ચોંકાવી દીધા છે. આ વખતે પણ મહિલાઓએ પુરુષો કરતાં વધુ મતદાન કર્યું છે. રાજકીય નિષ્ણાતો માને છે કે નીતીશ સરકારની મહિલા કેન્દ્રિત યોજનાઓ જેમ કે એક કરોડથી વધુ મહિલાઓના ખાતામાં સીધા રોકડ હસ્તાંતરણ, જીવિકા જૂથોને પ્રોત્સાહન અને સાયકલ/પોશાક યોજના, મહિલા મતદારોને વિશેષરૂપે સક્રિય કરી છે.

આ શાસક ગઠબંધન માટે સકારાત્મક સંકેત માનવામાં આવે છે, કારણ કે મહિલા મતદારોની આ લામબંધી ચૂંટણી પરિણામો પર નિર્ણાયક અસર કરી શકે છે. નીતીશ કુમારની સરકાર મહિલાઓના કલ્યાણ માટે હંમેશા પ્રયત્નશીલ રહી છે, અને આ યોજનાઓએ તેમને મતદાન માટે પ્રેરિત કર્યા છે.

આ ચૂંટણીનું બીજું મહત્વપૂર્ણ પાસું પ્રશાંત કિશોરની જનસુરાજ પાર્ટીનો 243 બેઠકો પર પ્રવેશ છે. ઘણા દાયકાઓ પછી કોઈ નવી પાર્ટી આખા રાજ્યમાં ઉમેદવારો ઉતારી રહી છે. પ્રશાંત કિશોરે બેરોજગારી, સ્થળાંતર અને ભ્રષ્ટાચાર જેવા મુદ્દાઓને સતત ઉઠાવ્યા અને ગામડે ગામડે સંગઠન ઊભું કર્યું છે.

ભલે જનસુરાજને કેટલી બેઠકો મળે તે કહેવું મુશ્કેલ છે, પરંતુ એ નિશ્ચિત છે કે પાર્ટીએ વોટ શેરમાં અસર જરૂર કરી છે. ઘણી બેઠકો પર જનસુરાજ કિંગમેકરની ભૂમિકા ભજવી શકે છે, જે બિહારના રાજકારણમાં એક નવો વળાંક લાવી શકે છે.

બિહાર આ વખતે સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) પછી ચૂંટણી કરાવનારું પ્રથમ રાજ્ય બન્યું છે. આ પ્રક્રિયામાં લગભગ 65 લાખ નકલી કે નિષ્ક્રિય મતદારોના નામ દૂર કરવામાં આવ્યા છે. આને કારણે કુલ મતદારોની સંખ્યા ઘટી છે, જેનાથી વાસ્તવિક મતદાન ટકાવારી વધેલી દેખાય છે.

નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આ આંકડો સુધારેલી મતદાર યાદીનું પરિણામ પણ હોઈ શકે છે, ન કે માત્ર સત્તાના સમર્થન કે વિરોધનું. સ્વચ્છ મતદાર યાદીથી લોકશાહી પ્રક્રિયા વધુ પારદર્શક બની છે.

2020ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં કોરોના મહામારીને કારણે મતદારોમાં ભય હતો, જેનાથી મતદાન પ્રભાવિત થયું હતું. આ વખતે આવો કોઈ માહોલ રહ્યો નથી. આ ઉપરાંત છઠ પૂજા દરમિયાન મોટી સંખ્યામાં પ્રવાસી બિહારીઓ રાજ્યમાં પાછા ફર્યા છે. તેમનું આગમન પણ મોટા પાયે મતદાનનું એક મુખ્ય કારણ માનવામાં આવે છે.

પ્રવાસી મજૂરોએ બેરોજગારી, સ્થળાંતર અને વિકાસની અપેક્ષાઓ સાથે મતદાન કર્યું છે. તેમની મોટી સંખ્યામાં હાજરીએ ચૂંટણીમાં નવો ઉત્સાહ જગાવ્યો છે, જે ભવિષ્યમાં રાજ્યના રાજકીય દિશાનિર્દેશો બદલી શકે છે.

વધેલા મતદાન ટકાવારીનો સ્પષ્ટ અર્થ કાઢવો હાલ મુશ્કેલ છે. તે કાં તો નીતીશ કુમારની નીતિઓ પર જનતાની મહોર છે અથવા તો પરિવર્તનની ઈચ્છાનો સંકેત. રાજકીય નિષ્ણાતો માને છે કે આ વખતના ચૂંટણી કોઈ એક લહેર પર નહીં, પરંતુ અનેક પરિબળોના મિશ્રણ પર આધારિત છે.

આ પરિબળોમાં 'M ફેક્ટર', જનસુરાજનો પ્રભાવ, SIRની પારદર્શિતા અને પ્રવાસી મતદારોની ભાગીદારીનો સમાવેશ થાય છે. હવે સૌની નજર પરિણામ પર ટકેલી છે, જ્યારે તે નક્કી થશે કે મોટા પાયે થયેલા મતદાનથી નીતીશ કુમારની વાપસીનો માર્ગ ખુલ્યો છે કે નવી સરકારની સ્ક્રિપ્ટ લખાઈ છે.

English summary

The Bihar Assembly elections in 2025 recorded a 64.7% voter turnout, reflecting increased women's participation and the emergence of new political forces. Political experts suggest this could indicate a shift in public sentiment and political dynamics in the state.