Pegasus spyware caseની સુનાવણીમાં SCમાં સરકારનો જવાબ - કોઈપણ સોફ્ટવેરથી જાસૂસી કરાઇ નથી, આ ચર્ચાનો વિષય નથી

પેગાસસ જાસૂસી કેસની સોમવારના રોજ સુપ્રીમ કોર્ટમાં સુનાવણી થઈ હતી, જેમાં કેન્દ્રએ સુપ્રિમ કોર્ટમાં કહ્યું છે કે, 'કોઈની જાસૂસી માટે કોઈ સોફ્ટવેરનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો નથી અને તે ચર્ચાનો વિષય નથી'.

નવી દિલ્હી : પેગાસસ જાસૂસી કેસની સોમવારના રોજ સુપ્રીમ કોર્ટમાં સુનાવણી થઈ હતી, જેમાં કેન્દ્રએ સુપ્રિમ કોર્ટમાં કહ્યું છે કે, 'કોઈની જાસૂસી માટે કોઈ સોફ્ટવેરનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો નથી અને તે ચર્ચાનો વિષય નથી'. જેના પર કોર્ટે સરકારને સવાલ કર્યો હતો કે, જો સરકાર આ બાબતે એફિડેવિટ દાખલ કરવા માંગતી નથી તો અમારે ઓર્ડર પાસ કરવો પડશે.

સરકાર વતી એવું કહેવામાં આવ્યું કે, 'અમે પહેલાથી જ આ વિશે કહી ચૂક્યા છીએ કે, અમારી પાસે છૂપાવવા માટે કંઈ નથી. સોગંદનામું દાખલ કરવામાં આવશે તો દલીલ કરી શકતા નથી. અમે આ બાબતે નિષ્ણાતોની સમિતિની રચના કરવાનું નક્કી કર્યું છે, જે આ બાબતની નિષ્પક્ષ તપાસ કરશે.

ઉલ્લેખનીય છે કે, આ મામલાની સુનાવણી મુખ્ય ન્યાયાધીશ એનવી રમના અને જસ્ટિસ સૂર્યકાંતની બેન્ચ દ્વારા કરવામાં આવી રહી છે. કોર્ટે 9 અરજીઓ પર 7 સપ્ટેમ્બરના રોજ સુનાવણી કરતી વખતે કેન્દ્રને જવાબ દાખલ કરવા માટે સમય આપ્યો હતો, જેના આધારે સોમવારના રોજ સરકારે કોર્ટમાં ઉપરોક્ત વાતો કહી હતી.

ઉલ્લેખનીય છે કે, કોર્ટ તે અરજીઓ પર સુનાવણી કરી રહી છે, જેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે, પત્રકારો અને રાજકારણીઓની જાસૂસી કરવી એ ખૂબ મોટો ગુનો છે, તે આપણી સ્વતંત્રતા પર હુમલો છે. તે જાણીતું છે કે, આ અરજીઓ પત્રકારો એનરામ અને શશીકુમાર, સીપીએમના રાજ્યસભા સાંસદ જ્હોન બ્રિટાસ અને એડવોકેટ એમએલ શર્મા દ્વારા દાખલ કરવામાં આવી છે.

'અમારી પાસે છૂપાવવા માટે કંઈ નથી'

આ અગાઉ કોર્ટની સુનાવણીમાં સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાએ કહ્યું છે કે, પેગાસસ જેવા સ્પાયવેર અન્ય દેશોના લોકો ખરીદી રહ્યા છે. અમારી પાસે છૂપાવવા માટે કંઈ નથી, જે પણ સામે છે, પરંતુ જે રીતે અરજીઓની વાત કરવામાં આવી છે, તે ચોક્કસપણે ભારતની સુરક્ષા માટે ખતરો બની શકે છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે, ફ્રેન્ચ સંસ્થાઓ ફોરબિડન સ્ટોરીઝ અને એમ્નેસ્ટી ઈન્ટરનેશનલે એવું કહીને સનસનાટી મચાવી દીધી છે કે, ઘણા દેશોની સરકારો ઈઝરાયેલી કંપની NSOના સ્પાયવેર પેગાસસ દ્વારા પત્રકારો, ધારાસભ્યો અને રાજકારણીઓની જાસૂસી કરી રહી છે, જેમાં ભારતનો પણ સમાવેશ થાય છે. અહીં પણ ઘણા પત્રકારો અને રાજકારણીઓની પેગાસસ દ્વારા જાસૂસી કરવામાં આવી છે. ત્યારથી કોંગ્રેસે મોદી સરકાર સામે મોરચો ખોલ્યો છે, જોકે મોદી સરકાર દ્વારા તેની ટીકા કરવામાં આવી છે. તેનો વિરોધ કરવામાં આવ્યો છે અને કહેવામાં આવ્યું છે કે, સરકારે કોઈની જાસૂસી કરી નથી.

શું છે સમગ્ર પેગાસસ સ્પાયવેર વિવાદ?

સમગ્ર વિશ્વના મીડિયા સંગઠનો દ્વારા કરવામાં આવેલા સંશોધનમાં એવું બહાર આવ્યું હતું કે, ઇઝરાયલી સ્પાયવેર પેગાસસ દ્વારા દેશના પ્રતિષ્ઠિત નાગરિકો, રાજકારણીઓ અને પત્રકારોની જાસૂસી કરાવવામાં આવતી હતી. ભારતમાં સરકારી એજન્સીઓ દ્વારા પેગાસસનો ઉપયોગ જાસૂસી માટે કરવામાં આવી રહ્યો છે. આ કેસમાં અરજદાર એન રામે સુપ્રીમ કોર્ટના નિવૃત્ત અથવા નિવૃત્ત જજ દ્વારા આ સમગ્ર મામલે સ્વતંત્ર તપાસની માંગ કરી છે. પીઆઈએલએ કેન્દ્રને એ જણાવવાનો નિર્દેશ પણ માંગ્યો છે કે, શું સરકાર કે તેમની કોઈ એજન્સીએ પેગાસસ સ્પાયવેર માટે લાયસન્સ લીધું છે અને તેનો ઉપયોગ સીધી કે આડકતરી રીતે સર્વેલન્સ માટે કરવામાં આવ્યો છે કે કેમ?

કઈ રીતે શરૂ થયો પેગાસસ સ્પાયવેર વિવાદ ?

એક આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયા સંગઠન દ્વારા ખુલાસો કરવામાં આવ્યો હતો કે, ઈઝરાયેલની એક કંપનીએ બનાવેલા જાસૂસી સોફ્ટવેર પેગાસસ દ્વારા ભારતના 2 કેન્દ્રીય પ્રધાનો, 40થી વધુ પત્રકાર, વિપક્ષના 3 નેતાઓ તેમજ એક ન્યાયાધીશ સહિત કુલ 300 લોકોની જાસૂસી કરવામાં આવી હતી.

તપાસની અરજી સુપ્રીમ કોર્ટ સ્વીકારી

કોંગ્રેસ નેતા અને વરિષ્ઠ એડવોકેટ કપિલ સિબ્બલે શુક્રવારના રોજ પેગાસસ સ્પાયવેર કેસની તપાસ માટે ચીફ જસ્ટિસ એનવી રમન્નાની અધ્યક્ષતાવાળી બેચ સમક્ષ દલીલ કરી હતી. કપિલ સિબ્બલની દલીલ સાંભળીને ખંડપીઠે નોંધ્યું કે, કથિત જાસૂસીની મોટી અસરોને ધ્યાનમાં રાખીને સુનાવણી જરૂરી છે. સુપ્રીમ કોર્ટ સમક્ષ પેગાસસ સ્પાયવેર કેસની તપાસની માંગ કરતી અરજી વરિષ્ઠ પત્રકાર એન રામ દ્વારા દાખલ કરવામાં આવી હતી. આ અરજીને માન્ય રાખીને ચીફ જસ્ટિસે જણાવ્યું હતું કે, આ કેસની સુનાવણી આગામી સપ્તાહથી કરવામાં આવશે.

શું છે પેગાસસ સ્પાયવેર સોફ્ટવેર?

પેગાસસ સ્પાયવેર સોફ્ટવેર છે, જે મોબાઈલ તેમજ કમ્પ્યુટરમાંથી કોન્ફિડેન્સિયલ અને પર્સનલ ડેટાની ચોરી કરીને હેકર્સ સુધી પહોંચાડી શકે છે. આ સોફ્ટવેરને કોઈપણ વ્યક્તિના ફોનમાં મોકલીને તેની જાસૂસી કરી શકાય છે, તેથી તેને સ્પાયવેર કહેવામાં આવે છે. પેગાસસ બનાવનારી કંપની NSOના જણાવ્યા અનુસાર તેમને આ સ્પાયવેર ઓફિસિયલી માત્ર સરકારોને જ વેચવામાં આવે છે. પેગાસસ દ્વારા iOS તેમજ એન્ડ્રોઈડ ઓપરેટિંગ સિસ્ટમ પર ચાલતા કોઈપણ ફોન હેક કરી શકાય છે. જે બાદ તેમાંથી ફોનનો ડેટા, ઈ-મેઈલ, કોલ રેકોર્ડ્સ, ફોટોગ્રાફ્સ સહિત તમામ ગતિવિધિઓ હેકર્સ સુધી પહોંચાડવામાં આવે છે.

કેવી રીતે જાસૂસી થઇ શકે છે?

જો પેગાસસ સ્પાયવેર તમારા ફોનમાં આવી ગયો હોય તો તમારા 24 કલાક હેકર્સ નજર રાખી શકશે. તમને મળતા મેસેજિસને પણ હેકર્સ કોપી કરી શકશે. આ સ્પાયવેર તમારા ફોનમાં રહેલા ફોટોસ અને ફોન કોલ્સના રેકોર્ડિંગ્સ સુધી તમામ ડેટાને હેકર્સને પહોંચાડે છે. આ સ્પાયવેરમાં માઈક્રોફોન એક્ટિવ કરવાની ક્ષમતા હોવાથી તમારા ફોનની નજીક તમે શું બોલી રહ્યા છો, તે હેકર્સ સાંભળી શકે છે. આ સ્પાયવેર માત્ર એક મિસ્ડ કોલથી જ એક્ટિવેટ થઈ શકે છે.

આ અંગે કાયદાઓમાં જોગવાઈ શું છે?

ભારતમાં ઈન્ડિયન ટેલિગ્રાફ એક્ટ, 1885ના સેક્શન 5(2) મુજબ, કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારો પાસે માત્ર ફોન ટેપિંગ કરવાનો અધિકાર છે. કાયદાઓનું ઉલ્લંઘન થઈ રહ્યું હોવાનું સરકારના પોલીસ કે ઈન્કમ ટેક્સ વિભાગને જણાય તો તેમને ફોન ટેપ કરી શકે છે. આઈટી એક્ટ અંતર્ગત મોબાઈલ કે કમ્પ્યુટરમાં કોઈપણ પ્રકારના વાયરસ અને સોફ્ટવેર થકી જાસૂસી કરવી એ ગેરકાયદેસર પ્રવૃતિ છે. જેને હેકિંગની શ્રેણીમાં ગણીને ગુનાહિત કૃત્ય માનવામાં આવે છે.

English summary

The Pegasus espionage case was heard in the Supreme Court on Monday, in which the Center told the apex court that "no software has been used to spy on anyone and it is not a matter of debate".