જનરલ દ્વિવેદીની નેપાળ મુલાકાતથી ભારત-નેપાળ સંરક્ષણ સંબંધોને વેગ મળશે

Updated: Saturday, November 16, 2024, 12:07 [IST]

આર્મી ચીફ જનરલ ઉપેન્દ્ર દ્વિવેદી આવતા અઠવાડિયે ચાર દિવસ માટે નેપાળની મુલાકાતે જવાના છે, જેનો હેતુ ભારત અને નેપાળ વચ્ચે સંરક્ષણ અને વ્યૂહાત્મક સંબંધોને વધારવાનો છે. તેમની મુલાકાત દરમિયાન, જનરલ દ્વિવેદીને નેપાળના રાષ્ટ્રપતિ રામચંદ્ર પૌડેલ દ્વારા નેપાળ આર્મીના જનરલના માનદ પદથી નવાજવામાં આવશે, જે 1950 માં શરૂ થયેલી પરંપરાને ચાલુ રાખશે.

સંરક્ષણ સંસ્થાનના સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર આ મુલાકાત બંને દેશો વચ્ચે ચાલી રહેલી સૈન્ય મુત્સદ્દીગીરીમાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે. આ સફર સંરક્ષણ સંબંધોને મજબૂત બનાવશે, લશ્કરી કવાયત, તાલીમ કાર્યક્રમો અને પ્રાદેશિક સુરક્ષા મુદ્દાઓ પર વ્યૂહાત્મક ચર્ચાઓ જેવા વિવિધ મોરચે સહયોગની સુવિધા આપશે.

જનરલ દ્વિવેદી તેમના નેપાળના સમકક્ષ જનરલ અશોક રાજ સિગડેલ સાથે વિસ્તૃત વાતચીત કરશે અને નેપાળમાં ટોચના રાજકીય નેતાઓ સાથે મુલાકાત કરશે. ભારત અને નેપાળ વચ્ચેના સંબંધો આ ક્ષેત્રમાં ભારતના વ્યૂહાત્મક હિતો માટે નિર્ણાયક છે.

નેપાળ તેની જમીનથી ઘેરાયેલી ભૂગોળને જોતા માલસામાન અને સેવાઓના પરિવહન માટે ભારત પર ખૂબ આધાર રાખે છે. નેપાળની મોટાભાગની આયાત ભારત મારફતે થાય છે, જે બંને દેશો વચ્ચેના પરસ્પર નિર્ભરતાને દર્શાવે છે. આ ખાસ સંબંધ એક મજબૂત લશ્કરી ભાગીદારીમાં વિકસિત થયો છે જે પ્રાદેશિક સુરક્ષાને વધારે છે.

તેમની મુલાકાત દરમિયાન જનરલ દ્વિવેદી મુસ્તાંગના શ્રી મુક્તિનાથ મંદિરની પણ મુલાકાત લે તેવી શક્યતા છે. ફેબ્રુઆરી 2023 માં, ભારતના પ્રથમ ચીફ ઓફ ડિફેન્સ સ્ટાફ જનરલ બિપિન રાવતની યાદમાં મંદિરમાં "બિપિન બેલ" નામની ઘંટ સ્થાપિત કરવામાં આવી હતી, જેમણે મંદિરની મુલાકાત લેવાની ઇચ્છા વ્યક્ત કરી હતી.

નેપાળ નિયમિત લશ્કરી તાલીમ વિનિમય, મુલાકાતો અને સંરક્ષણ આધુનિકીકરણના પ્રયાસો દ્વારા ભારત સાથે ગાઢ સંબંધો જાળવી રાખે છે. બંને રાષ્ટ્રો પ્રશિક્ષણ કાર્યક્રમો દ્વારા પરસ્પર લશ્કરી ક્ષમતાઓને વધારવામાં મુખ્ય ભાગીદારો છે. આ વર્ષે જ ભારતમાં 300 નેપાળી આર્મીના જવાનોને તાલીમ આપવામાં આવી છે.

વાર્ષિક સૂર્ય કિરણ સંયુક્ત લશ્કરી કવાયત એ ભારત-નેપાળ સૈન્ય સહયોગનો પાયાનો પથ્થર છે. આ કવાયત આતંકવાદ વિરોધી, આપત્તિ રાહત અને માનવતાવાદી સહાય પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. નેપાળમાં ડિસેમ્બરમાં 18મી આવૃત્તિનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે, જેમાં તેનો વિસ્તાર અને જટિલતા વધારવાની યોજના છે.

ભારત વિવિધ લશ્કરી હાર્ડવેર જેમ કે નાના હથિયારો, વાહનો અને અદ્યતન તાલીમ સિમ્યુલેટર સપ્લાય કરીને નેપાળના લશ્કરી આધુનિકીકરણને સમર્થન આપે છે. સુરક્ષા મુદ્દાઓ પર નેપાળ-ભારત દ્વિપક્ષીય સલાહકાર જૂથ દ્વારા, બંને દેશોએ સંરક્ષણ સહયોગ અને સાધનોની જરૂરિયાતો પર ચર્ચા કરવા માટે 15 બેઠકો યોજી છે.

જનરલ દ્વિવેદીની મુલાકાત આ સંલગ્નતાને આગળ વધારવાની તક પૂરી પાડે છે, જેમાં ડિઝાસ્ટર રિસ્પોન્સ મિકેનિઝમ્સમાં સુધારો કરવા અને પ્રાદેશિક સુરક્ષા સહયોગને વિસ્તારવા પર ચર્ચાઓ સામેલ છે. નેપાળમાં રહેતા ભારતીય ભૂતપૂર્વ સૈનિકોની મોટી વસ્તી પણ દ્વિપક્ષીય સંબંધોને મજબૂત કરવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.