SpaDex Mission: અંતરિક્ષમાં કિર્તીમાન રચશે ભારત, હૈંડશેક માટે 2 ઉપગ્રહ તૈયાર, ISROએ જાહેર કર્યો VIDEO

ભારતીય અવકાશ સંશોધન સંગઠન (ઇસરો) એ રવિવારે વહેલી સવારે અવકાશમાં વધુ એક મોટી સિદ્ધિ હાંસલ કરી. ઇસરોએ તેના સ્પેસ ડોકિંગ પ્રયોગ મિશન હેઠળ બે ઉપગ્રહોના ઇન્ટરકનેક્શનનું સફળતાપૂર્વક પરીક્ષણ કર્યું. SDX01 (ચેઝર) અને SDX02 (ટાર્ગેટ) નામના બે ઉપગ્રહોને પહેલા 15 મીટરના અંતરે લાવવામાં આવ્યા હતા અને પછી એકબીજાથી માત્ર 3 મીટરના અંતરે રોકી દેવામાં આવ્યા હતા.

ઇસરોએ કહ્યું કે આ પરીક્ષણ સંપૂર્ણપણે સફળ રહ્યું. ઉપગ્રહોને હવે સુરક્ષિત અંતરે પાછા ખસેડવામાં આવી રહ્યા છે. ડેટા વિશ્લેષણ પછી વાસ્તવિક ડોકીંગ પ્રક્રિયા પૂર્ણ થશે. અગાઉ 10 જાન્યુઆરીએ આ ઉપગ્રહો વચ્ચેનું અંતર 230 મીટર હતું.

આ મિશન અવકાશમાં ડોકીંગ ટેકનોલોજી વિકસાવવા માટે હાથ ધરવામાં આવી રહ્યું છે, જે ભારતના ભવિષ્યના અવકાશ મિશન માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. ઇસરો હવે ભારતીય ગ્રાઉન્ડ સ્ટેશનો તરફથી સિગ્નલોની રાહ જોઈ રહ્યું છે, જેથી વાસ્તવિક ડોકીંગ પ્રયોગ હાથ ધરી શકાય.

સફળતાપૂર્વક મિશન લોન્ચ કરાયુ

આ પ્રયોગ પહેલા 7 જાન્યુઆરીએ થવાનો હતો, પરંતુ ટેકનિકલ કારણોસર તેને 9 જાન્યુઆરી સુધી મુલતવી રાખવામાં આવ્યો હતો. ૩૦ ડિસેમ્બર, ૨૦૨૪ ના રોજ શ્રીહરિકોટાના સતીશ ધવન સ્પેસ સેન્ટરથી PSLV C60 રોકેટ દ્વારા સ્પેડેક્સ મિશન સફળતાપૂર્વક લોન્ચ કરવામાં આવ્યું હતું. આ મિશનમાં બે નાના ઉપગ્રહો મોકલવામાં આવ્યા હતા, જેનું વજન લગભગ 220 કિલોગ્રામ હતું. તેમને 475 કિલોમીટરની ઊંચાઈએ ગોળાકાર ભ્રમણકક્ષામાં મૂકવામાં આવ્યા છે.

સ્પેસ ડોકિંગ પ્રયોગ પરીક્ષણ સંબંધિત મુખ્ય મુદ્દાઓ -

• ISRO એ SpaDeX મિશન હેઠળ બે ઉપગ્રહોના જોડાણનું સફળતાપૂર્વક પરીક્ષણ કર્યું
• ઉપગ્રહોને 3 મીટરના અંતરે લાવવામાં આવ્યા હતા.
• આ મિશન ભારતના ભવિષ્યના અવકાશ મિશન માટે મહત્વપૂર્ણ છે.
• આ પરીક્ષા પહેલા 7 જાન્યુઆરીએ યોજાવાની હતી પરંતુ ટેકનિકલ કારણોસર તેને મુલતવી રાખવામાં આવી હતી.
• આ ઉપગ્રહો ૩૦ ડિસેમ્બર, ૨૦૨૪ ના રોજ લોન્ચ કરવામાં આવ્યા હતા.
• આ વિકાસ ભારતીય અવકાશ કાર્યક્રમ માટે એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે અને દર્શાવે છે કે ઇસરો અવકાશમાં નવી તકનીકો વિકસાવવામાં ઝડપથી આગળ વધી રહ્યું છે.

આ સિદ્ધિ હાંસલ કરનાર વિશ્વનો ચોથો દેશ બન્યો ભારત
ભારતીય અવકાશ સંશોધન સંગઠન (ઇસરો) એક મહત્વાકાંક્ષી મિશન 'સ્પેડેક્સ' સાથે અવકાશમાં એક નવી ક્રાંતિ લાવવા માટે તૈયાર છે. આ મિશન ભારતને અવકાશમાં બે ઉપગ્રહોને જોડવાની ક્ષમતા પ્રાપ્ત કરનાર વિશ્વનો ચોથો દેશ બનાવશે. અત્યાર સુધી આ ટેકનોલોજી ફક્ત અમેરિકા, ચીન અને રશિયા પાસે જ ઉપલબ્ધ છે.

સ્પેડેક્સ મિશન શું છે?
સ્પેડેક્સ મિશનમાં બે ઉપગ્રહોનો સમાવેશ થાય છે: ચેઝર અને ટાર્ગેટ. ચેઝર ઉપગ્રહ ટાર્ગેટ ઉપગ્રહને પકડી લેશે અને તેની સાથે જોડાશે. એટલું જ નહીં, આમાં બીજો એક મહત્વપૂર્ણ પ્રયોગ પણ થશે. ચેઝર સેટેલાઇટમાંથી એક રોબોટિક હાથ નીકળશે, જે હૂકનો ઉપયોગ કરીને લક્ષ્યને પોતાની તરફ ખેંચશે. ટાર્ગેટ એક નાનું ક્યુબસેટ હોઈ શકે છે.

ISRO SpaDeX docking mission | ISRO tweets, "A trial attempt to reach up to 15 metres and further to 3 metres is done. Moving back spacecraft to a safe distance. The docking process will be done after analysing data further." pic.twitter.com/bJuvumLIM7

— ANI (@ANI) January 12, 2025

સ્પેસ ડોકીંગ પ્રક્રિયા શું છે?
સ્પેસ ડોકીંગ એક એવી પ્રક્રિયા છે જેમાં બે અવકાશયાન અથવા ઉપગ્રહો એકબીજાની ખૂબ નજીક આવે છે અને જોડાય છે. તે એક જટિલ તકનીકી પ્રક્રિયા છે જેનો ઉપયોગ ખાસ કરીને અવકાશ મિશનમાં થાય છે. ડોકીંગનો મુખ્ય હેતુ ડેટા શેર કરવા, પાવર સ્ત્રોતોને કનેક્ટ કરવા અથવા કોઈ ચોક્કસ મિશન પૂર્ણ કરવા માટે બે ઉપગ્રહોને જોડવાનો છે.

ભવિષ્ય માટે મહત્વપૂર્ણ છે મિશન

સ્પેસ ડોકીંગ દરમિયાન એક અવકાશયાનને બીજા અવકાશયાનની નજીક લાવવામાં આવે છે અને નિયંત્રિત રીતે જોડવામાં આવે છે, જેથી કોઈ નુકસાન ન થાય. આ પ્રક્રિયા ભવિષ્યના મિશન માટે મહત્વપૂર્ણ છે, જેમ કે અવકાશમાં લાંબા ગાળાના સ્ટેશન બનાવવા, ચંદ્ર અથવા મંગળ પર મિશન મોકલવા અને અવકાશયાત્રીઓને એક જગ્યાએથી બીજી જગ્યાએ લઈ જવામાં.

સ્પેડેક્સ મિશન ભારત માટે ગેમ-ચેન્જર
સ્પેડેક્સ મિશન ભારત માટે ગેમ-ચેન્જર સાબિત થઈ શકે છે, જે અવકાશ ક્ષેત્રમાં આત્મનિર્ભરતા અને તકનીકી પ્રગતિનો માર્ગ મોકળો કરશે. આ મિશન ભવિષ્યના અવકાશ મિશનમાં ભારતની ભૂમિકાને વધુ મજબૂત બનાવશે.