નવી મુંબઈ અને ગુવાહાટી વિશ્વના સૌથી સુંદર એરપોર્ટની યાદીમાં, અદાણી એરપોર્ટ હોલ્ડિંગ્સ લિમિટેડની અનોખી સિદ્ધિ

૧૫ જૂન ૨૦૨૬ ના રોજ ફ્રાન્સના પેરિસથી સત્તાવાર રીતે આ પ્રતિષ્ઠિત વિશ્વસ્તરીય એરપોર્ટની શ્રેષ્ઠ સ્થાપત્ય (આર્કિટેક્ચર) યાદી જાહેર કરવામાં આવી છે. આ વૈશ્વિક માન્યતાએ માત્ર અદાણી એવિએશનના તાજમાં નવું પીંછું જ નથી ઉમેર્યું, પરંતુ તે વિશ્વસ્તરીય સ્થાપત્ય નિર્માણમાં ભારતની વધતી જતી પ્રતિભાને પણ સુંદર રીતે રજૂ કરે છે. આધુનિક ટેકનોલોજીની સાથે સ્થાનિક પરંપરા અને સંસ્કૃતિનો સુમેળ સાધીને કેવી રીતે યુગોપયોગી એરપોર્ટ હબ બનાવી શકાય છે, તે આ યાદીમાં સ્પષ્ટપણે દેખાય છે.

પેરિસમાં યુનેસ્કો (UNESCO) ના મુખ્ય મથક ખાતે ૨૦૧૫ થી નિયમિતપણે દર વર્ષે પ્રિક્સ વર્સેલ્સ એવોર્ડ્સનું આયોજન કરવામાં આવે છે. વિશ્વના અદ્યતન સમકાલીન સ્થાપત્યની અસાધારણ સિદ્ધિઓને વૈશ્વિક સ્તરે માન્યતા આપવા માટે આ પ્રતિષ્ઠિત પહેલ કરવામાં આવી છે. માત્ર અદભૂત ડિઝાઇન અને ચમકતા ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર જ નહીં, પરંતુ લોકોની પરિવહન વ્યવસ્થા સાથે પરંપરાગત લાગણીઓનો સંચાર કરવાના સફળ પ્રયાસને આ સન્માનજનક એવોર્ડ સ્પર્ધામાં સૌથી વધુ મહત્વ આપવામાં આવે છે.

સ્થાપત્યની ડિઝાઇન તૈયાર કરવામાં પર્યાવરણીય ટકાઉપણું અને લાંબાગાળાની વિચારધારા જાળવી રાખવી એ આ આયોજનની મુખ્ય શરત છે. આ સ્પર્ધાની મૂળ ફિલસૂફી કુદરતી સંસાધનો અને દૂરગામી વિચારોનો યોગ્ય વિકાસ કરવાની છે, જેને સંબંધિત આર્કિટેક્ટ્સ સીધા 'બુદ્ધિશાળી ટકાઉપણું' (intelligent sustainability) કહે છે. આ સંદર્ભમાં, દરેક દેશના સ્થાપત્ય અને સંસ્કૃતિનું સંતુલન જાળવીને એરપોર્ટને આધુનિક જીવન માટે ઉપયોગી અને જન-બાંધવ (લોકો માટે અનુકૂળ) તરીકે સફળતાપૂર્વક વિકસાવવાનું કામ ચાલી રહ્યું છે.

એવોર્ડ સમિતિના પ્રતિષ્ઠિત નિર્ણાયકોના મતે, આધુનિક વિશ્વસ્તરીય એરપોર્ટ હવે માત્ર એક જગ્યાએથી બીજી જગ્યાએ જવા માટેના સામાન્ય ટ્રાન્ઝિટ ક્ષેત્ર તરીકે મર્યાદિત નથી રહ્યા. આ એરપોર્ટ હવે એવા નયનરમ્ય લેન્ડમાર્કમાં ફેરવાઈ રહ્યા છે, જે વિશ્વભરના પ્રવાસીઓ માટે સ્થાનિક પરંપરાને નજરે જોવાની અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરના સમૃદ્ધ વાતાવરણનો આનંદ માણવાની એક અનોખી તક પૂરી પાડે છે.

નવી મુંબઈ ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટનું ટર્મિનલ ૧ મુખ્યત્વે તેની અનોખી કમળના ફૂલના આકારની અદભૂત ડિઝાઇન માટે ખૂબ પ્રશંસા પામ્યું છે. વિશ્વસ્તરીય ભવિષ્યલક્ષી (ફ્યુચરિસ્ટિક) ડિઝાઇનમાં એક તરફ જ્યાં વિશ્વની સૌથી અદ્યતન ટેકનોલોજીનો ચોક્કસ ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે, તો બીજી તરફ ભારતીય કળા અને સંસ્કૃતિના વારસાને અનોખી કુશળતાથી પ્રદર્શિત કરવામાં આવ્યો છે. સુંદર આર્ટવર્ક અને આધુનિક કાર્યક્ષમતાના આ અદભૂત મિશ્રણે વિશ્વનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે.

બીજી તરફ, ગુવાહાટીના લોકપ્રિય ગોપીનાથ બોરદોલોઈ ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટના નવા ટર્મિનલ ૨ ની સ્થાપત્ય શૈલી સંપૂર્ણપણે ઉત્તર-પૂર્વ ભારતની પ્રખ્યાત ઓર્કિડ 'બેમ્બુ ઓર્કિડ' (Bamboo Orchid) ના સુંદર કુદરતી રૂપથી પ્રેરિત છે. આ પ્રદેશની હરિયાળી અને સદાબહાર જૈવવિવિધતાની આ અનોખી વિશેષતાને ટર્મિનલની દિવાલો અને સમગ્ર સ્થાપત્યની ડિઝાઇનમાં કંડારવામાં આવી છે, જે પર્યાવરણ અને પ્રકૃતિ સાથે એક ગાઢ સેતુ બનાવે છે.

ટર્મિનલની અંદર કુદરતી અનુભવ લાવવા માટે એક વિશેષ પ્રકારની આંતરિક સજાવટ અથવા 'બાયોફિલિક' (biophilic) તત્વોનો સુંદર ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. આ ટેકનોલોજીની મદદથી બનાવેલ લીલુંછમ શાંત વાતાવરણ મુસાફરો અને મુલાકાતીઓનો થાક પળભરમાં દૂર કરી દે છે. પ્રકૃતિના ખોળામાં ખોવાઈ જવાનો આ અદભૂત આરામ અને સૌંદર્યલક્ષી આકર્ષણ આસામની કુદરતી છબીને વૈશ્વિક મંચ પર સફળતાપૂર્વક રજૂ કરવામાં સક્ષમ રહ્યું છે.

વિશ્વના સૌથી સુંદર એરપોર્ટનો દરજ્જો મેળવવાની આ અત્યંત મુશ્કેલ લડાઈમાં ભારતના બે એરપોર્ટ સિવાય અન્ય કેટલાક પ્રખ્યાત આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટે પણ સ્થાન મેળવ્યું છે. આ યાદીમાં સ્થાન મેળવનારા વિશ્વના અન્ય એરપોર્ટ પણ તેમની પોતાની ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરલ ટેકનોલોજી અને આકર્ષક સર્જનાત્મકતા માટે સમાન રીતે સન્માનિત છે. એશિયાના અદ્યતન એરપોર્ટથી લઈને યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સના વિશાળ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર આ યાદીમાં ભારત સાથે સ્પર્ધામાં સામેલ થયા છે.

આ યાદીમાં ભારત સિવાયના અન્ય દેશોના એરપોર્ટ નીચે મુજબ છે -

ચીન- ગુઆંગઝુ એરપોર્ટ (Guangzhou Airport)
જર્મની- ફ્રેન્કફર્ટ આમ મેઈન એરપોર્ટ (Frankfurt am Main Airport)
કમ્બોડિયા- કેન્ડલ સ્ટુએંગ એરપોર્ટ (Kandal Stueng Airport)
યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ (USA)- પિટ્સબર્ગ એરપોર્ટ (Pittsburgh Airport)
યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ (USA)- સેન ડિએગો એરપોર્ટ (San Diego Airport)

૨૦૨૬ ની આ વિશેષ યાદીમાં સ્થાન મેળવનાર દરેક એરપોર્ટ પર્યાવરણીય જવાબદારી નિભાવવાની સાથે સાથે નવી ટેકનોલોજીનો સફળ ઉપયોગ સુનિશ્ચિત કરવામાં સફળ રહ્યું છે. આ વિશ્વસ્તરીય સ્પર્ધામાં ભારતના એરપોર્ટનું સ્થાન મેળવવું એ સાબિત કરે છે કે દેશનું ઉડ્ડયન ક્ષેત્ર આંતરરાષ્ટ્રીય ગુણવત્તા અને સર્જનાત્મકતા સાથે કદમ મિલાવીને આગળ વધી રહ્યું છે. એરપોર્ટનું આ આધુનિક સ્વરૂપ ભારતીય એન્જિનિયરોની ચોક્કસ કામગીરીનો એક જીવંત પુરાવો છે.

ચાલુ વર્ષના અંતમાં આ યાદીમાં શોર્ટલિસ્ટ થયેલા એરપોર્ટમાંથી અંતિમ વિજેતાઓના નામ જાહેર કરવામાં આવશે. પ્રિક્સ વર્સેલ્સ, ઇન્ટિરિયર અને એક્સટેરિયર આ ત્રણ મુખ્ય કેટેગરીમાં અસાધારણ યોગદાન બદલ ત્રણ અલગ-અલગ એરપોર્ટ અથવા ટર્મિનલને સર્વોચ્ચ સન્માનજનક એવોર્ડ માટે પસંદ કરવામાં આવશે. ભારત આ સન્માનના મુખ્ય દાવેદારોમાંના એક તરીકે પોતાને સ્થાપિત કરવામાં સફળ રહ્યું છે.

અદાણી એરપોર્ટ હોલ્ડિંગ્સ લિમિટેડનું આ અસાધારણ સન્માન ભારતના એરપોર્ટને વધુને વધુ વિશ્વસ્તરીય આધુનિક સ્વરૂપમાં વિકસાવવાના પ્રયાસોને વધુ મજબૂત બનાવશે. ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનું આધુનિકીકરણ, પર્યાવરણીય જાગૃતિ અને દેશની સમૃદ્ધ સંસ્કૃતિની અદભૂત અભિવ્યક્તિ દ્વારા કેવી રીતે ગૌરવ વધારી શકાય, આ વૈશ્વિક માન્યતા તેનું એક અનોખું ઉદાહરણ છે. દેશી વારસાના સહારે ભારતના ઉડ્ડયન ક્ષેત્રમાં એક નવા સુવર્ણ યુગની શરૂઆત થવા જઈ રહી છે.