આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ મારફતે ડેન્ગ્યુ સંબંધિત મૃત્યુ અટકાવી શકાયઃ નવી સ્ટડી

આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ મારફતે ડેન્ગ્યુસંબંધિત મૃત્યુ અટકાવી શકાયઃ નવી સ્ટડી

By Desk

Updated: Monday, September 20, 2021, 11:15 [IST]

ભારત કોવિડ 19 મહામારી સામે જંગ લડી રહ્યું છે ત્યારે ઉત્તર ભારતમાં ડેંગ્યૂની બીમારીએ ચિંતા વધારી દીધી છે. સપ્ટેમ્બરની શરૂઆતથી જ ડેન્ગ્યુવાયરસે ઉત્તર પ્રદેશમાં સેંકડો લોકોના જીવ ભરખી લીધા છે, જેને લઈ તંત્રએ કડક પગલાં લેવાની સૂચના આપી છે.

હજી સુધી ડેંગ્યૂને અટકાવવા કે તેના ઈલાજ માટે કોઈ વેક્સીન કે ઈલાજ શોધાયા નથી. આમ, ડેન્ગ્યુ શોક સિન્ડ્રોમની સચોટ આગાહી કરવા અથવા નક્કી કરવાની ક્ષમતા સાથે મહત્વપૂર્ણ છે. આપણે બધા જાણીએ જ છીએ કે મચ્છરની પ્રજાતિ એડીસ મચ્છર ડેન્ગ્યુફેલાવે છે તેથી તેને નિયંત્રિત કરીને આપમે ડેન્ગ્યુઅટકાવી શકીએ છીએ.

ઉભરતી ટેક્નોલોજી આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ રોગ સામે લડવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી શકે છે. તો શું આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સનો ઉપયોગ ડેંગ્યૂના મૃત્યુ અટકાવશે?

યુવાન ભારતીય વૈજ્ઞાનિક ડૉ. અભિજિત રે AI/ML આધારિત ઉકેલ લાવ્યા છે, જે ડેંગ્યૂની ગંભીરતા સાથે વ્યવહાર કરવામાં મદદ કરે છે અને અનિશ્ચિતતા દૂર કરે છે, વહીવટ, ડોકટરો અને દર્દીઓને મદદ કરે છે.

ડેંગ્યૂથી મૃત્યુ

ડેંગ્યૂના ગંભીર કેસો જે મૃત્યુ તરફ દોરી જાય છે તે તે હેમોરહેજિક શોકને કારણે થાય છે, જે થ્રોમ્બોસાયટોપેનિયા પ્રેરિત રક્તસ્રાવ તરીકે ઓળખાય છે. આનો અર્થ એ છે કે શરીરમાં લોહીની પ્લેટલેટની ગણતરી ખૂબ જ નીચલા સ્તર સુધી પહોંચે છે જે પછી આપણા શરીરમાં કોષો સુધી પહોંચવા માટે જરૂરી ઓક્સિજન અને પોષક તત્વોને મૂળભૂત કાર્યો કરવા દેતી નથી. ડેન્ગ્યુના કિસ્સામાં, આ ડેન્ગ્યુ શોક સિન્ડ્રોમ અથવા ડીએસએસ તરીકે ઓળખાય છે. ગંભીર ડેન્ગ્યુ તાવના કેસોમાં મૃત્યુનું કારણ ડીએસએસ છે.

બ્લડ પ્લેટલેટ્સની ખોટ અને તે ગંભીર ડેન્ગ્યુ શોક સિન્ડ્રોમમાં ક્યારે પરિણમે છે તે વચ્ચેનો સંબંધ સ્પષ્ટપણે નક્કી કરવો મુશ્કેલ છે. આનો અર્થ એ છે કે વિશ્વભરના ચિકિત્સકોને એવા દર્દીઓની આગાહી કરવી મુશ્કેલ લાગી છે કે જેઓ ડીએસએસનો ભોગ બનશે, અને તેનું નિદાન મોડું થઈ ગયું છે.

ડૉ. અભિજિત રેની નવી સ્ટડીએ મશીન લર્નિંગ અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સના અભિગમનો ઉપયોગ કરીને ડેન્ગ્યુ શોક સિન્ડ્રોમની આગાહી કરવાના હેતુથી સંશોધનને નવું પરિમાણ આપ્યું છે. આ અભ્યાસનું પરિણામી સોફ્ટવેર હવે સફળતાપૂર્વક ડેન્ગ્યુના દર્દીઓના પ્રમાણમાં પ્રારંભિક તબક્કામાં આ આગાહી કરવા માટે સક્ષમ છે જે સંભવિત રીતે ડીએસએસથી પીડાય છે.

સોફ્ટવેર બ્લડ પ્લેટલેટ્સ (PLT) કાઉન્ટ અને હેમેટોક્રીટ (HCT) લેવલનો ઉપયોગ કરે છે. AI આધારિત અલ્ગોરિધમ દર્દીને ડેન્ગ્યુતાવ આવે તે પછીને ત્રીજા દિવસથી PLT અને HCT ચોક્કસ પણે નક્કી કરે છે અને પછી દર્દીને ડીએસએસ હોવાની સંભાવના છે કે નહીં તે આગાહી પણ કરે છે.

ડૉ. અભિજિતનું આ પ્રગતિશીલ સંશોધન ડીએસએસની સચોટ આગાહીમાં મદદ કરે છે જે જોખમમાં રહેલા દર્દીઓની સારવારની રીત પર અસર કરે છે અને તબીબી કર્મચારીઓને ડેન્ગ્યુના દર્દીઓની દેખરેખ અને સારવાર માટે વધુ કાળજી સાથે, સારવારની યોજના બનાવવામાં મદદ કરે છે અને ડેન્ગ્યુ તાવ સંબંધિત મૃત્યુદર ઘટાડવામાં મદદ કરે છે.

આ સંશોધન એવા સમયે વરદાન તરીકે આવ્યું છે જ્યારે દેશની સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતું રાજ્ય ઉત્તર પ્રદેશ ડેન્ગ્યુસામે લડી રહ્યું છે, જ્યારે આ કિલર વાયરસ દેશમાં સતત ફેલાવો કરી રહ્યો છે.

સ્વાસ્થ્ય સંબંધી વધુ જાણકારી માટે અહીં ક્લીક કરો