ચંદ્રયાન 3 પછી શું? ઈસરોએ આગામી મિશનનું શિડ્યૂઅલ તૈયાર કરી લીધું

Updated: Tuesday, August 22, 2023, 16:37 [IST]

ચંદ્રયાન 3 હવે ગણતરીની કલાકોમાં જ ચંદ્ર પર લેન્ડ થઇ જશે. ભારત માટે આ ગર્વની વાત છે, અને ચંદ્રયાનના સફળ લેન્ડિંગ બાદ ઈસરોના વૈજ્ઞાનિકોને આગામી દિવસોમાં લૉન્ચ કરવામાં આવનાર અન્ય મિશનમાં ભરપૂર પ્રેરણા મળશે. ચંદ્રયાન 3 પછી ઈસરો પાસે એવાં કેટલાંક મિશનનું શિડ્યૂઅલ તૈયાર છે જે આપણને ભારતીય હોવાનો ગર્વ કરાવશે.

આગામી દિવસોમાં ઈસરોના લૉન્ચ થનાર મિશનમાં સૂર્યનો અભ્યાસ, ગગનયાન માનવ અવકાશ ઉડાન કાર્યક્રમના ભાગ રૂપે એક આબોહવા અવલોકન ઉપગ્રહ, પરીક્ષણ વાહનનું પ્રક્ષેપણ અને ઈન્ડો-યુએસ સિન્થેટિક એપરચર રડાર જેવા મહત્વના મિશન સામેલ છે.

વધુમાં XPoSat (X-ray Polarimeter Satellite), આત્યંતિક પરિસ્થિતિઓમાં તેજસ્વી ખગોળશાસ્ત્રીય એક્સ-રે સ્ત્રોતોની વિવિધ ગતિશીલતાનો અભ્યાસ કરવા માટેનું દેશનું પ્રથમ સમર્પિત ધ્રુવીયમિતિ મિશન પણ પ્રક્ષેપણ માટે તૈયાર છે, ISROના અધિકારીએ આ અંગે મંગળવારે જાણકારી આપી.

આ ઉપરાંત સૂર્યનો અભ્યાસ કરવા માટે અંતરિક્ષ આધારિત ભારતનું પ્રથમ મિશન આદિત્ય-એલ1 (Aditya-L1) પણ લૉન્ચ માટે તૈયાર છે, જે સપ્ટેમ્બરના પહેલા અઠવાડિયામાં લૉન્ચ થઈ શકે છે.

ISROના અધ્યક્ષ, સોમનાથ એસના જણાવ્યા અનુસાર, અવકાશ એજન્સીએ આબોહવા અવલોકન ઉપગ્રહ INSAT-3DSના પ્રક્ષેપણની પણ તૈયારી કરી છે.

દેશના પ્રથમ માનવ અવકાશ ઉડાન મિશન ગગનયાન માટે ક્રૂ એસ્કેપ સિસ્ટમની માન્યતા માટે ટેસ્ટ વ્હીકલ મિશનની શરૂઆત પણ ટૂંક સમયમાં થવાની અપેક્ષા છે.

15મી ઓગસ્ટે ઈસરો હેડક્વાર્ટર ખાતે પોતાના સંબોધનમાં ઈસરોના ચેરમેન સોમનાથ એસએ જણાવ્યું હતું, "અમારે NISAR, ભારત-યુએસ દ્વારા નિર્મિત સિન્થેટિક એપરચર રડાર લૉન્ચ કરવાનું છે. આગામી દિવસમોમાં આપણી સુરક્ષાના ઉદ્દેશ્ય સાથે અઢળક સેટેલાઈટ અમારે બનાવવાના છે."

ઈસરોના અધિકારી મુજબ, NASA-ISRO SAR (NISAR) એ લો અર્થ ઓર્બિટ (LEO) ઑબ્ઝર્વેટરી છે જે યુએસ સ્પેસ એજન્સી NASA અને ISRO દ્વારા સંયુક્ત રીતે વિકસાવવામાં આવી રહી છે.

NISAR 12 દિવસમાં સમગ્ર વિશ્વનો નકશો બનાવશે અને પૃથ્વીની ઇકોસિસ્ટમ, બરફનો જથ્થો, વનસ્પતિ બાયોમાસ, દરિયાની સપાટીમાં વધારો, ભૂગર્ભ જળ અને ભૂકંપ, ત્સુનામી સહિત કુદરતી સંકટોને સમજવા માટે અવકાશી અને અસ્થાયી રૂપે સુસંગત ડેટા પ્રદાન કરશે.

ઈસરોના અધિકારીએ વધુમાં જણાવ્યું કે, SAR એ L અને S ડ્યુઅલ બેન્ડ સિન્થેટિક એપરચર રડાર ધરાવે છે, જે ઉચ્ચ રિઝોલ્યુશન ડેટા મેળવવામાં મદદરૂપ થશે. ઇન્ટિગ્રેટેડ રડાર ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ સ્ટ્રક્ચર (IRIS) અને સ્પેસક્રાફ્ટ બસ પર માઉન્ટ થયેલ SAR પેલોડ્સને ઑબ્ઝર્વેટરી કહેવાય છે."

ગગનયાન માનવ અવકાશ (માનવસહિત) ફ્લાઇટ મિશન હાથ ધરતા પહેલા, ઇસરોએ બે માનવરહિત મિશનનું આયોજન કર્યું છે.

ગગનયાન મિશનનો ઉદ્દેશ્ય LEO ઓન-બોર્ડ ભારતીય પ્રક્ષેપણ વાહનને માનવ અવકાશ ફ્લાઇટ મિશન ચલાવવાની ક્ષમતા દર્શાવવાનો છે. ઓર્બિટલ મોડ્યુલમાં ક્રૂ મોડ્યુલ અને સર્વિસ મોડ્યુલનો સમાવેશ થાય છે.

ક્રૂ મોડ્યુલ, જે એક દબાણયુક્ત મોડ્યુલ છે, તે ક્રૂ માટે વસવાટના ક્વાર્ટર તરીકે કામ કરે છે. ઓર્બિટલ મોડ્યુલ પૃથ્વીની આસપાસ આશરે 400 કિમીની ગોળાકાર ભ્રમણકક્ષામાં એક થી 3 દિવસ માટે સ્થિત રહેશે અને ક્રૂ મોડ્યુલ સમુદ્રમાં નિયુક્ત સ્થાન પર પરત આવશે.