PM મોદીએ 'મોટા પાયે ગરીબી પાછી ફરવાની' ચેતવણી આપી, વર્તમાન યુગને 'આફતનો દાયકો' ગણાવ્યો

By Desk

Updated: Sunday, May 17, 2026, 7:55 [IST]

મે 16, 2026 ના રોજ નેધરલેન્ડ્સના ધ હેગમાં ભારતીય ડાયસ્પોરાને સંબોધતા, વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે "આફતોનો દાયકો" આવવાની ચેતવણી આપી. તેમણે કહ્યું કે યુદ્ધો, ઊર્જા સંકટ અને ઇંધણ ભાવવધારાથી ગરીબી નિર્મૂલનની વર્ષોની પ્રગતિ જોખમમાં છે, જેનો બોજ ગરીબો પર પડશે.

વડાપ્રધાન મોદીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે, જો સરકારો ઝડપી પગલાં નહીં ભરે, તો "છેલ્લા ઘણા દાયકાઓની સિદ્ધિઓ ધોવાઈ જશે અને વિશ્વની મોટી વસ્તી ફરી ગરીબીમાં ધકેલાઈ જશે." તેમણે વર્તમાન વૈશ્વિક આંચકાઓને 20મી સદીના અંતથી થયેલી પ્રગતિ માટે સીધો ખતરો ગણાવ્યો.

આ ચેતવણીના એક દિવસ પહેલા, સરકારી તેલ કંપનીઓએ ચાર વર્ષમાં પ્રથમ ઇંધણ ભાવવધારો કર્યો. ઇન્ડિયન ઓઇલ કોર્પોરેશન, ભારત પેટ્રોલિયમ અને હિન્દુસ્તાન પેટ્રોલિયમે દેશના 90% થી વધુ રિટેલ બજારમાં પેટ્રોલ પંપ દ્વારા પેટ્રોલ અને ડીઝલ પ્રતિ લિટર ₹3 મોંઘું કર્યું. દિલ્હીમાં પેટ્રોલ ₹97.77 અને ડીઝલ ₹90.67 પ્રતિ લિટર થયું.

અન્ય રાજ્યોમાં સ્થાનિક કરવેરાથી ઇંધણના ભાવ વધુ હતા. ઉદ્યોગ વિશ્લેષકોએ આગાહી કરી છે કે મેથી ઓગસ્ટ 2026 દરમિયાન આ ₹3 નો વધારો ઘરગથ્થુ બજેટ, પરિવહન ભાડા અને ફેક્ટરીના ખર્ચ પર વ્યાપક અસર કરશે. ઊંચા ઇંધણ ખર્ચ કૃષિ, નૂર અને ઉત્પાદન ઇનપુટ ભાવોમાં પણ વધારો કરશે.

યુરોપ પ્રવાસ પર રવાના થવાના થોડા દિવસો પહેલા, મોદીએ હૈદરાબાદમાં લોકોને સ્વૈચ્છિક કરકસર અપનાવવા અનુરોધ કર્યો. તેમણે ઘરેથી કામ કરવું (જ્યાં શક્ય હોય), બિનજરૂરી વિદેશ પ્રવાસો ટાળવા, સોનાની ખરીદી ઘટાડવા, સાર્વજનિક પરિવહન-કારપુલિંગ અપનાવવા અને ઓછા ખાતરનો ઉપયોગ કરવા જેવા 'દેશભક્તિના કાર્યો' દ્વારા યોગદાન આપવા નાગરિકોને જણાવ્યું.

મોદીએ કોવિડ મહામારીમાં રિમોટ વર્ક સામાન્ય બન્યું તે યાદ કરાવ્યું. તેમણે દલીલ કરી કે આવા વર્તણૂકલક્ષી બદલાવો અસ્થાયી રૂપે માંગ ઘટાડી, વિદેશી મુદ્રા પ્રવાહ ઓછો કરી શકે. વડાપ્રધાને કહ્યું, "આપણે વિદેશી ચલણ બચાવવા અને યુદ્ધ સંકટની પ્રતિકૂળ અસરો ઘટાડવા માટે જરૂર પૂરતો જ ઉપયોગ કરવાના પ્રયાસો કરવા જોઈએ," અને આ પગલાંને ટૂંકા ગાળાના સાધન ગણાવ્યા, કાયમી પ્રતિબંધો નહીં.

સમગ્ર એશિયામાં, વિવિધ સરકારો ઊર્જા સંકટનો સામનો કરી રહી છે. ફિલિપાઈન્સે વીજળી અને ફેક્ટરીઓ ચાલુ રાખવા રાષ્ટ્રીય ઊર્જા કટોકટી જાહેર કરી. દક્ષિણ કોરિયાએ નાગરિકોને ટૂંકા શાવર લેવા અને દિવસ દરમિયાન મોબાઇલ ફોન ચાર્જ કરવા જણાવ્યું. જાપાને તેના વ્યૂહાત્મક તેલ ભંડારમાંથી અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો ઉપાડનો આદેશ આપ્યો.

આ અસ્થિરતા ઈરાન દ્વારા હોર્મુઝની સામુદ્રધુની બંધ કરવા સાથે જોડાયેલી છે. આ સાંકળો દરિયાઈ માર્ગ લગભગ 20% વૈશ્વિક તેલ શિપમેન્ટનું સંચાલન કરે છે. ઇન્ટરનેશનલ એનર્જી એજન્સીએ તેને વૈશ્વિક તેલ બજારના ઇતિહાસનો સૌથી મોટો સપ્લાય અવરોધ ગણાવ્યો, જે લાંબા ગાળાના કરારો અને સ્પોટ કાર્ગો બંનેને વિક્ષેપિત કરે છે.

ભારત, જે લગભગ 90% ક્રૂડ વિદેશથી ખરીદે છે અને તેની અડધાથી વધુ નિયમિત સપ્લાય હોર્મુઝની સામુદ્રધુની દ્વારા મેળવે છે, તે આવા અવરોધો માટે અત્યંત સંવેદનશીલ છે. આનાથી નીતિ નિર્માતાઓ અને વ્યવસાયો શિપિંગ પ્રવાહ, ક્રૂડ બેન્ચમાર્કમાં દરેક બદલાવ પ્રત્યે સંવેદનશીલ રહે છે.

ભારતીય જનતા પાર્ટીએ ઇંધણ ભાવવધારાનો બચાવ કર્યો. પક્ષે કહ્યું કે પશ્ચિમ એશિયા સંકટ બાદ ભારતે ગ્રાહકોને બે મહિનાથી વધુ વૈશ્વિક તેલના આંચકાથી બચાવ્યા. જાહેર ક્ષેત્રની તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓને 76 દિવસ સુધી ક્રૂડ ખર્ચનો મોટો હિસ્સો શોષવા દેવાયો, જે પછી "મર્યાદિત અને માપસર" ગોઠવણ અપનાવાઈ.

વિરોધ પક્ષોએ મોદીની કરકસરની અપીલ રાજ્ય ચૂંટણીઓ પછી તરત જ આવી હોવાનું જણાવ્યું. તેમણે નિર્દેશ કર્યો કે પ્રચાર દરમિયાન અને તે પહેલાં, જ્યારે વૈશ્વિક ક્રૂડના ભાવ નીચા હતા, ત્યારે સ્થાનિક ઇંધણના ભાવ સ્થિર રખાયા. મતદારોને ભાવવધારા વિશે કોઈ અગાઉથી ચેતવણી અપાઈ ન હોવાની તેમની દલીલ હતી.

વડાપ્રધાન મોદીએ 16 મે, 2026 ના રોજ ધ હેગમાં એક સામુદાયિક કાર્યક્રમમાં આ નવીનતમ ટિપ્પણીઓ કરી. તેમની પાંચ-રાષ્ટ્રીય યુરોપ યાત્રાના બીજા ચરણ દરમિયાન, તેમણે વિદેશી ભારતીયોને કહ્યું કે "વિશ્વ નવા પડકારોનો સામનો કરી રહ્યું છે." તેમણે યુએસ અને ઇઝરાયેલના ઈરાન પરના હુમલાઓ બાદ વકરતા ઊર્જા સંકટને વ્યાપક કટોકટીઓની સાંકળ સાથે જોડ્યું.

હિન્દીમાં બોલતા, મોદીએ આ પરિસ્થિતિનો સારાંશ આપતા કહ્યું, "પહેલા કોરોના(વાયરસ) મહામારી આવી; પછી યુદ્ધો ફાટી નીકળ્યા, અને હવે ઊર્જા સંકટ છે. આ દાયકો વિશ્વ માટે આફતોનો દાયકો બની રહ્યો છે." તેમણે આ સમયગાળાને આરોગ્ય આંચકાઓ, સંઘર્ષ, ફુગાવો અને ભારત તેમજ તેના ભાગીદારો માટે વધતી અનિશ્ચિતતા દ્વારા ચિહ્નિત ગણાવ્યો.

વડાપ્રધાનના સંદેશમાં ભાર મૂકાયો કે ભારત, આયાતી તેલ પર ગાઢ નિર્ભરતા અને પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવ પ્રત્યે સંવેદનશીલ હોવા છતાં, ઘરેલું ભાવ સ્થિરતા, જાહેર સંયમ અને ફરી ગરીબી વધવાની ચિંતાઓ વચ્ચે સંતુલન સાધવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. વૈશ્વિક અર્થતંત્ર યુદ્ધ, પુરવઠા વિક્ષેપ અને ઊર્જા સંકટનો સામનો કરી રહ્યું છે ત્યારે આ સંતુલન અત્યંત મહત્વનું છે.