કોણ છે ડો.વર્ગીસ કુરિયન? જેમની યાદમાં મનાવાય છે નેશનલ મિલ્ક ડે

26 નવેમ્બરે ભારતમાં રાષ્ટ્રીય દૂધ દિવસ ઉજવવામાં આવે છે. ડો. વર્ગીસ કુરિયનના સન્માનમાં સમગ્ર ભારતમાં રાષ્ટ્રીય દૂધ દિવસ ઉજવવામાં આવે છે. ડો. વર્ગીસ કુરિયનને ભારતમાં શ્વેત ક્રાંતિના પિતા પણ કહેવામાં આવે છે, તેમને શ્વેત ક્રાંતિનું નેતૃત્વ કરવાનો શ્રેય આપવામાં આવે છે. ભારતના ડેરી ઉદ્યોગને દેશના સૌથી મોટા આત્મનિર્ભર ઉદ્યોગના દરજ્જા પર લાવવા માટે ડૉ. વર્ગીસ કુરિયન દ્વારા 'ઓપરેશન ફ્લડ'નું નેતૃત્વ પણ કરવામાં આવ્યું હતું. ઇન્ડિયન ડેરી એસોસિએશન (IDA) દ્વારા લેવામાં આવેલી પહેલ પછી જ 2014થી ભારતમાં રાષ્ટ્રીય દૂધ દિવસની ઉજવણી કરવામાં આવી રહી છે. ભારતના આર્થિક સર્વેક્ષણ 2021-2022 મુજબ, ભારત દૂધ ઉત્પાદનમાં પ્રથમ ક્રમે છે અને વૈશ્વિક દૂધ ઉત્પાદનમાં લગભગ 23 ટકા યોગદાન આપે છે. એટલું જ નહીં, ડેરી એ એકમાત્ર સૌથી મોટી કૃષિ કોમોડિટી છે જે રાષ્ટ્રીય અર્થતંત્રમાં 5 ટકાનું યોગદાન આપે છે. 8 કરોડથી વધુ ખેડૂતોને સીધી રોજગારી પૂરી પાડે છે.

જાણો કોણ હતા ડૉ. વર્ગીસ કુરિયન?

ડો. વર્ગીસ કુરિયનનો જન્મ 26 નવેમ્બર 1921ના રોજ કોઝિકોડ, કેરળમાં શ્રીમંત સીરિયન ખ્રિસ્તી પરિવારમાં થયો હતો. ડો. વર્ગીસ કુરિયન એક પ્રખ્યાત ભારતીય સામાજિક ઉદ્યોગસાહસિક હતા અને 'શ્વેત ક્રાંતિના પિતા' તરીકે જાણીતા હતા. વર્ગીસ કુરિયને 'બિલિયન લિટર આઈડિયા' (ઓપરેશન ફ્લડ) માટે ઘણી ખ્યાતિ મેળવી હતી. ડૉ. કુરિયનના કાર્યને કારણે 1998માં ભારત અમેરિકાને પછાડીને વિશ્વનો સૌથી મોટો દૂધ ઉત્પાદક બન્યો હતો.

ડો. વર્ગીસ કુરિયને ચાર્જ કરાયેલા ભાવો નક્કી કરવા માટે દિલ્હી દૂધ યોજનાનું આયોજન કરવામાં મદદ કરી. ડેરી ઉત્પાદનના ઔદ્યોગિકીકરણ અને અમૂલ બ્રાન્ડની સ્થાપનાનો શ્રેય પણ તેમને જાય છે. તેમણે AMUL, GCMMF, IRMA, NDDB સહિત લગભગ 30 સંસ્થાઓની સ્થાપના કરી હતી.

અમૂલની સૌથી મોટી સિદ્ધિ એ હતી કે તેણે મોટા દૂધ ઉત્પાદક દેશોમાં ગાયને બદલે ભેંસના દૂધનો પાવડર ઉપલબ્ધ કરાવ્યો હતો. આ પછી દેશના તત્કાલિન વડાપ્રધાન લાલ બહાદુર શાસ્ત્રીએ તેમને 1965માં નેશનલ ડેરી ડેવલપમેન્ટ બોર્ડના સ્થાપક અધ્યક્ષ બનાવ્યા.

ડો. વર્ગીસ કુરિયનને તેમના કાર્યો માટે પદ્મ વિભૂષણથી નવાજવામાં આવ્યા હતા. આ સિવાય તેમને વર્લ્ડ ફૂડ પ્રાઈઝ, રેમન મેગ્સેસે એવોર્ડ, કાર્નેગી-વોટરલર વર્લ્ડ પીસ પ્રાઈઝ પણ એનાયત કરવામાં આવ્યા હતા.

English summary

Who is Dr. Varghese Kurian? In whose memory National Milk Day is celebrated