પાકિસ્તાની પરમાણુ હથિયારો પર અમેરિકાનો કબ્જો છે? જાણો કેમ ચર્ચા શરૂ થઈ?

By Desk

Updated: Saturday, October 25, 2025, 10:17 [IST]

સીઆઇએના પૂર્વ અધિકારી જ્હોન કિરીયાકુએ વૈશ્વિક રાજકારણના અનેક સંવેદનશીલ રહસ્યો ઉજાગર કરીને ખળભળાટ મચાવી દીધો છે. 15 વર્ષ સુધી સીઆઈએમાં સેવા આપનાર કિરીયાકુનો દાવો છે કે અમેરિકાએ પાકિસ્તાનના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ પરવેઝ મુશર્રફને અબજો ડોલરની મદદ આપીને ખરીદી લીધા હતા.

તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે મુશર્રફે એક તરફ અમેરિકા સાથે સહયોગનો દેખાવ કર્યો, જ્યારે બીજી તરફ પાકિસ્તાની સેનાને ભારત વિરુદ્ધ આતંકવાદી ગતિવિધિઓમાં સક્રિય રાખી. કિરીયાકુએ સાઉદી અરેબિયાની રહસ્યમય ભૂમિકાનો ખુલાસો કરતા જણાવ્યું કે સાઉદી હસ્તક્ષેપને કારણે જ પરમાણુ વૈજ્ઞાનિક એ.ક્યૂ. ખાન અમેરિકી પકડમાંથી છટકી શક્યા.

આ ખુલાસો અમેરિકી વિદેશ નીતિના બેવડા ધોરણોને ઉજાગર કરે છે, જે લોકતાંત્રિક મૂલ્યોને બદલે શુદ્ધ સ્વાર્થ અને બદલાતા શક્તિ સંતુલન પર આધારિત છે. કિરીયાકુનો દાવો છે કે અમેરિકાએ પાકિસ્તાનના તત્કાલીન રાષ્ટ્રપતિ પરવેઝ મુશર્રફને અબજો ડોલરની સહાયતા આપીને ખરીદી લીધા હતા.

અમેરિકા સરમુખત્યારો સાથે કામ કરવાનું પસંદ કરે છે કારણ કે ત્યાં જનતા કે મીડિયાનું દબાણ હોતું નથી. આ ખરીદ-ફરોખ્તે અમેરિકાને પાકિસ્તાનમાં પોતાની મરજી મુજબ કામ કરવાની ખુલ્લી છૂટ આપી દીધી હતી, અને એક સમયે તો અમેરિકા પાકિસ્તાનના પરમાણુ હથિયારો પર પણ નિયંત્રણ રાખતું હતું.

જોકે, કિરીયાકુના મતે, મુશર્રફ એક બેવડી રમત રમી રહ્યા હતા. તેઓ જાહેરમાં અમેરિકાથી આતંકવાદ વિરુદ્ધ સહયોગનો દેખાવ કરતા હતા, પરંતુ પડદા પાછળ પાકિસ્તાનની સેના અને આતંકી સંગઠનોને ભારત વિરુદ્ધ સક્રિય રાખતા હતા. કિરીયાકુએ જણાવ્યું કે પાકિસ્તાની સેનાની અસલી ચિંતા અલ-કાયદા નહીં, પરંતુ ભારત હતું.

મુશર્રફનું બેવડું વલણ અમેરિકી સહાયતા લેતા રહેવા અને ભારત વિરુદ્ધ પોતાની નીતિ ચાલુ રાખવાનો એક માર્ગ હતો. સૌથી મોટો ખુલાસો પરમાણુ વૈજ્ઞાનિક અબ્દુલ કાદિર ખાનને લઈને થયો. કિરીયાકુ અનુસાર, અમેરિકા એ.ક્યૂ. ખાન પર કાર્યવાહી કરવાની તૈયારીમાં હતું, પરંતુ સાઉદી અરેબિયાના હસ્તક્ષેપથી અમેરિકાને પીછેહઠ કરવી પડી.

કિરીયાકુએ જણાવ્યું કે સાઉદી અરેબિયાએ અમેરિકાને કહ્યું, "તેને છોડી દો, અમે તેની સાથે કામ કરી રહ્યા છીએ." આ અમેરિકાની એક મોટી ભૂલ હતી. તેમના મતે, સાઉદી અરેબિયા ખુદ પણ પરમાણુ ટેકનોલોજી મેળવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું હતું, અને કદાચ આ કારણે તેણે એ.ક્યૂ. ખાનને બચાવ્યા.

કિરીયાકુએ હંમેશા આ વાત પર શંકા વ્યક્ત કરી કે સાઉદી અરેબિયા પોતાની પરમાણુ ક્ષમતા વધારી રહ્યું છે. તાજેતરમાં થયેલો સાઉદી-પાકિસ્તાન રક્ષા કરાર આ જ જૂના સંબંધ અને રોકાણનો એક ભાગ હોઈ શકે છે, જેની વસૂલી હવે સાઉદી અરેબિયા કરી રહ્યું છે.

કિરીયાકુએ અમેરિકી વિદેશ નીતિના દંભને પણ ઉજાગર કર્યો. અમેરિકા ભલે ખુદને લોકશાહી અને માનવાધિકારોના રક્ષક ગણાવે, પરંતુ તેની વિદેશ નીતિ સંપૂર્ણપણે સ્વાર્થ પર ટકેલી છે. અમેરિકા અને સાઉદી અરેબિયા વચ્ચેનો સંબંધ શુદ્ધ રૂપે તેલ અને હથિયારો પર આધારિત છે.

અમેરિકા તેમનું તેલ ખરીદે છે અને તેઓ અમેરિકી હથિયારો. જોકે, કિરીયાકુએ જણાવ્યું કે હવે વૈશ્વિક શક્તિ સંતુલન ઝડપથી બદલાઈ રહ્યું છે. અમેરિકા પાસે હવે પોતાનું તેલ છે, જેનાથી સાઉદી અરેબિયા પર તેની નિર્ભરતા ઓછી થઈ છે.

પરિણામે, સાઉદી અરેબિયા હવે ચીન અને ભારત જેવા દેશો સાથે પોતાના સંબંધો મજબૂત કરી રહ્યું છે. કિરીયાકુ અનુસાર, આ સ્પષ્ટ સંકેત છે કે આખી દુનિયાની ભૂ-રાજકીય દિશા બદલાઈ રહી છે.