ઇરાનના રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ પર લાગી શકે છે પ્રતિબંધ, જર્મની લાવી રહ્યું છે UNHRCમાં પ્રસ્તાવ, ભારત કોની સાથે?

કુર્દિશ-ઈરાની કાર્યકર્તા મહસા અમીનીની 16 સપ્ટેમ્બરે કથિત કસ્ટડીમાં હત્યા બાદ ઈરાનમાં વિરોધ પ્રદર્શનો થઈ રહ્યા છે. હ્યુમન રાઇટ્સ કાઉન્સિલ (HRC) માં જર્મનીના વિદેશ પ્રધાન અન્નાલેના બાર્બોકે શાંતિપૂર્ણ વિરોધીઓ પર ઈરાનના ચાલ

Updated: Thursday, November 3, 2022, 15:42 [IST]

કુર્દિશ-ઈરાની કાર્યકર્તા મહસા અમીનીની 16 સપ્ટેમ્બરે કથિત કસ્ટડીમાં હત્યા બાદ ઈરાનમાં વિરોધ પ્રદર્શનો થઈ રહ્યા છે. હ્યુમન રાઇટ્સ કાઉન્સિલ (HRC) માં જર્મનીના વિદેશ પ્રધાન અન્નાલેના બાર્બોકે શાંતિપૂર્ણ વિરોધીઓ પર ઈરાનના ચાલુ ક્રેકડાઉન પર HRCનું વિશેષ સત્ર બોલાવ્યું છે. આ વિશેષ સત્રમાં જર્મની અને યુરોપિયન યુનિયન ઈરાનના રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ વિરુદ્ધ કડક પગલાં લઈ શકે છે. આ વિશેષ સત્રમાં ભારતની મુશ્કેલીઓ વધી શકે છે.

માનવ અધિકાર પરિષદના સભ્ય તરીકે, જોકે, ભારતે અત્યાર સુધી નિઃશસ્ત્ર વિરોધીઓ સામેની હિંસાની નિંદા કરવાનો ઇનકાર કર્યો છે.ભારતીય પક્ષનું માનવું છે કે જર્મનીના મંત્રી અન્નાલેના બાર્બોકની HRCની વિશેષ બેઠકની માંગણી, ધ હિન્દુએ અહેવાલ આપ્યો છે.ભારતની સ્થિતિ અસુવિધાજનક બની ગયું છે, કારણ કે યુનિવર્સલ પીરિયડિક રિવ્યુ (UPR) સત્ર 7 થી 18 નવેમ્બર દરમિયાન યોજાશે. ભારત તરફથી, યુપીઆરના સત્રમાં બહેરીન, એક્વાડોર, ટ્યુનિશિયા, મોરોક્કો, ઇન્ડોનેશિયા, ફિનલેન્ડ, યુનાઇટેડ કિંગડમ, અલ્જેરિયા, ફિલિપાઇન્સ, બ્રાઝિલ, પોલેન્ડ, નેધરલેન્ડ અને દક્ષિણ આફ્રિકા પણ સામેલ થશે. સૂત્રોએ સંકેત આપ્યો છે કે સત્ર દરમિયાન 14 દેશો યુપીઆરમાંથી પસાર થશે તે હકીકતને ધ્યાનમાં રાખીને, ઈરાનના માનવાધિકાર પરિદ્રશ્ય પર ચર્ચા કરવી ખૂબ મુશ્કેલ છે.

વૈશ્વિક સંસ્થાને ચર્ચા કરવા દબાણ કરવા માટે જર્મનીને HRCમાં લગભગ 17 દેશોના સમર્થનની જરૂર પડશે. જર્મની એક મોટી શક્તિ હોવાથી, તેના માટે આ પ્રકારનું સમર્થન મેળવવું બહુ મુશ્કેલ નથી. HRCમાં ઈરાન વિરુદ્ધ પશ્ચિમી અભિયાનથી ભારત પર દબાણ આવવાની અપેક્ષા છે. ગયા મહિને બ્રિટન, તુર્કી, યુએસ અને કેટલાક અન્ય પશ્ચિમી દેશોએ ઉઇગર મુસ્લિમો અને અન્ય લઘુમતીઓના કથિત શોષણ પર આવતા વર્ષે માર્ચમાં ચર્ચાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો, પરંતુ ભારતે તેમાં મતદાન ન કરીને એક રીતે ચીનને સમર્થન આપ્યું હતું.

ઉઇગર મુદ્દે ચીનને ઘેરવાના અભિયાન દરમિયાન વિદેશ મંત્રાલયે સ્પષ્ટ કર્યું કે ભારત માનવ અધિકારોનું સન્માન કરે છે. ભારત દ્વારા આ મામલે મતદાન અંગે લેવાયેલો નિર્ણય લાંબા સમયથી અપનાવવામાં આવેલી નીતિને અનુરૂપ છે, કારણ કે અમે માનીએ છીએ કે કોઈપણ દેશની દરખાસ્તો વધુ અસરકારક નથી. ભારત આવા મુદ્દાઓને ઉકેલવા માટે બંને પક્ષે વાતચીતનું સમર્થન કરે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે જો ઈરાનને HRCમાં ઘેરવામાં આવે તો ભારતીય પક્ષ સમાન દલીલ સાથે તૈયાર થઈ શકે છે. જો કે, ભારતે ઈરાનમાં દેખાવકારો સામે રાજ્યની આગેવાની હેઠળની હિંસા અંગે તેની સ્થિતિ જણાવવાની જરૂર પડી શકે છે. ઈરાન ભારત માટે મહત્વપૂર્ણ ઉર્જા સપ્લાયર છે. પશ્ચિમી દેશોના અભિયાનમાં ભારત પોતાની સ્થિતિ બગાડે નહીં તેનું ખાસ ધ્યાન રાખશે.