ડ્યુરન્ડ બોર્ડર પર તાલિબાન-પાકિસ્તાન વચ્ચે કેમ ચાલી રહી છે લડાઇ? ઘુટણીયે શાહબાઝ

પાકિસ્તાન અને અફઘાનિસ્તાન વચ્ચેની ડ્યુરન્ડ રેખા બ્રિટિશ શાસન દરમિયાન 1893માં બનાવવામાં આવી હતી, પરંતુ અફઘાનિસ્તાનના કોઈ શાસકે ડ્યુરન્ડ રેખાને માન્યતા આપી નથી.

Updated: Monday, December 12, 2022, 14:57 [IST]

કાબુલમાં તાલિબાનની સત્તા કબજે કર્યા પછી તાળીઓ પાડતું પાકિસ્તાન હવે માથું ટેકવી રહ્યું છે, કારણ કે તાલિબાને ખુલ્લેઆમ પાકિસ્તાન સામે યુદ્ધની જાહેરાત કરી છે. તાલિબાન સૈનિકો ખુલ્લેઆમ પાકિસ્તાની નાગરિકોને ડ્યુરેન્ડ બોર્ડર પર ફટકારી રહ્યા છે અને તાજેતરની ઘટનામાં તાલિબાનના સૈનિકોના ગોળીબારમાં ઓછામાં ઓછા 7 પાકિસ્તાની નાગરિકોના મોત થયા છે. સ્થિતિ એવી છે કે પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન શહેબાઝ શરીફ પોતે ઘૂંટણિયે પડી ગયા છે અને તાલિબાનને શાંતિની અપીલ કરી રહ્યા છે.

પાકિસ્તા-તાલિબાન સરહદ પર ગોળીબાર

પાકિસ્તાની સેનાની મીડિયા વિંગે પુષ્ટિ કરી છે કે રવિવારે અફઘાનિસ્તાન-પાકિસ્તાન ચમન સરહદ પર અફઘાન સેના દ્વારા ગોળીબાર અને ગોળીબાર કરવામાં આવ્યો છે, જેમાં ઓછામાં ઓછા 7 નાગરિકોના મોત થયા છે અને ઓછામાં ઓછા 16 લોકો ગંભીર રીતે ઘાયલ થયા છે. પાકિસ્તાનના ઇન્ટર-સર્વિસ પબ્લિક રિલેશન્સ (ISPR) એ એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે અફઘાન સૈનિકોએ "કારણ વગર અને અંધાધૂંધ" ગોળીબારનો આશરો લીધો હતો, જેનો પાકિસ્તાની સૈનિકોએ જવાબ આપ્યો હતો. જોકે, અફઘાનિસ્તાનમાં કેટલું નુકસાન થયું છે તે જાણી શકાયું નથી. પાકિસ્તાનની સૈન્યએ અફઘાનિસ્તાન-શૈલીની ભારે ગોળીબારની ઘટનાને "કારણ વગરની અને આક્રમક" ગણાવી છે.

કારણ વગર આગળ લાચાર છે પાકિસ્તાન

ગયા વર્ષે 15 ઓગસ્ટના રોજ તાલિબાને સત્તા પર કબજો કર્યો હતો અને સમગ્ર પાકિસ્તાનમાં ઉજવણી કરવામાં આવી હતી. પાકિસ્તાનના પૂર્વ વડાપ્રધાન ઈમરાન ખાને તેને 'અફઘાનિસ્તાનના પગમાંથી ગુલામીની બેડીઓ તોડવાનું' નામ આપ્યું હતું, પરંતુ હવે આ પાકિસ્તાન શોકમાં છે. પાકિસ્તાનની સરકાર અને સૈનિકો તાલિબાન શાસકો સામે લાચાર દેખાઈ રહ્યા છે. પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન શહેબાઝ શરીફે તાજેતરના હુમલા વિશે કહ્યું છે કે, 'ચમન (બોર્ડર)માં અફઘાન સરહદી દળો દ્વારા ઉશ્કેરણી વગરના ગોળીબાર અને ભારે ગોળીબારના પરિણામે કેટલાય પાકિસ્તાની નાગરિકો શહીદ થયા અને એક ડઝનથી વધુ ઘાયલ થયા, તે દુર્ભાગ્યપૂર્ણ છે અને તેની આ ઘટના હોવી જોઈએ. સખત નિંદા કરો. અફઘાનિસ્તાનની વચગાળાની સરકારે સુનિશ્ચિત કરવું જોઈએ કે આવી ઘટનાઓ ફરી ન બને. પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન શહેબાઝ શરીફનું આ નિવેદન લાચારીથી ભરેલું છે, કારણ કે કાબુલ પર કબજો કર્યા પછી તરત જ તાલિબાને ડ્યુરન્ડ સરહદ સ્વીકારવાનો ઇનકાર કરી દીધો હતો.

અફઘાન સેનાને કેમ આવ્યો હતો ગુસ્સો?

જો કે પાકિસ્તાને સત્તાવાર રીતે 7 મૃતકો અને 16 ઘાયલોની પુષ્ટિ કરી છે, પરંતુ બલૂચિસ્તાન પોસ્ટે તેના અહેવાલમાં 30 થી વધુ લોકો ઘાયલ થયાની માહિતી આપી છે. તે જ સમયે, રોઇટર્સના સમાચાર અનુસાર, અફઘાન દળોએ આ ગોળીબાર ત્યારે શરૂ કર્યો જ્યારે પાકિસ્તાન સેનાએ અફઘાનિસ્તાનની જેમ ડ્યુરન્ડ લાઇન પર ચાલી રહેલી ચેક પોસ્ટના નિર્માણ કાર્યને રોકવાનો પ્રયાસ કર્યો. અફઘાન સુરક્ષા દળોના સૂત્રોએ રોઇટર્સને જણાવ્યું હતું કે પાકિસ્તાનની સૈન્યએ અફઘાન દળોને અફઘાન જમીન પર ચેકપોસ્ટ બનાવવાથી રોકવાનો પ્રયાસ કર્યા પછી તણાવ ભડક્યો હતો.

ડ્યુરન્ડ લાઇન પર પાછળ નહી હટે તાલિબાન

તાલિબાન સત્તામાં આવ્યા તે પહેલાં પાકિસ્તાને અફઘાનિસ્તાન-પાકિસ્તાન સરહદને વિભાજીત કરતી ડ્યુરન્ડ લાઇન પર તારની વાડ લગાવી હતી. પાકિસ્તાનની ડ્યુરન્ડ લાઇનનો લગભગ 90 ટકા ભાગ કાંટાળા તારથી ઘેરાયેલો હતો. પરંતુ, તાલિબાન સત્તામાં આવ્યા પછી, તેઓએ કાંટાળા તારની બાઉન્ડ્રી લાઈન તોડવાની શરૂઆત કરી. જ્યારે પાકિસ્તાની સૈનિકોએ રોકવાનો પ્રયાસ કર્યો તો મામલો તંગ બની ગયો. જો કે, તે સમયે પાકિસ્તાની દળોએ કંઈ કર્યું ન હતું, કારણ કે તાલિબાન પહેલેથી જ સત્તામાં આવી ચૂક્યું હતું. સત્તામાં આવ્યાના 3 મહિનાની અંદર, તાલિબાને ટ્રક વડે કાંટાળા તારની સરહદની વાડ તોડી નાખી અને ત્યારથી અફઘાન દળો અને પાકિસ્તાની દળો વચ્ચે અવારનવાર અથડામણ થતી રહી છે. આ સાથે જ બોર્ડર ફેન્સીંગ હટાવવાની સાથે હવે પાકિસ્તાની તાલિબાનો માટે પાકિસ્તાનની અંદર હુમલો કરવાનું ખૂબ જ સરળ બની ગયું છે. ગયા મહિને પણ એક અજાણ્યા બંદૂકધારીએ અચાનક પાકિસ્તાન તરફ ગોળીબાર શરૂ કર્યો હતો, જેમાં એક પાકિસ્તાની સૈનિક શહીદ થયો હતો.

શું છે ડ્યુરન્ડ લાઇન વિવાદ?

પાકિસ્તાન અને અફઘાનિસ્તાન 2640 કિલોમીટર લાંબી સરહદ વહેંચે છે અને હિન્દુકુશ પ્રદેશમાં 1893 માં ડ્યુરન્ડ લાઇનની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. તે સમયે આ રેખાને અફઘાનિસ્તાન અને બ્રિટિશ શાસિત ભારત વચ્ચેના આદિવાસી વિસ્તારોમાંથી પસાર થતી રેખા કહેવામાં આવતી હતી, પરંતુ ભારતના ભાગલા પછી, બ્રિટિશ શાસન દ્વારા તેને અફઘાનિસ્તાન અને પાકિસ્તાન વચ્ચેની સીમા રેખા તરીકે જાહેર કરવામાં આવી હતી. આ રેખા પશ્તુન આદિવાસી વિસ્તારોમાંથી પસાર થાય છે અને તાલિબાન પશ્તુનનું સંગઠન છે, તેથી ડ્યુરન્ડ લાઇન પાકિસ્તાન માટે ગળામાં હાડકું બની ગઈ છે. અફઘાનિસ્તાને ક્યારેય ડ્યુરન્ડ લાઇનને માન્યતા આપી નથી. તાલિબાને જ્યારે પ્રથમ વખત સત્તામાં આવી ત્યારે ડ્યુરન્ડ લાઇનને ફગાવી દીધી હતી અને પછી ડ્યુરન્ડ લાઇનની આસપાસ પશ્તુનનું બીજું સંગઠન તહરીક-એ-તાલિબાન પાકિસ્તાન રચાયું હતું, જે પાકિસ્તાન પર સતત હુમલા કરતું રહ્યું છે.

Unprovoked shelling & fire by Afghan Border Forces at Chaman resulting in martyrdom of several Pakistani citizens & injuring more than a dozen is unfortunate & deserves the strongest condemnation. The Afghan Interim government should ensure that such incidents are not repeated.
— Shehbaz Sharif (@CMShehbaz) December 12, 2022

ખરાબ થઇ રહ્યાં છે તાલિબાન-પાકિસ્તાનના સબંધ

પાકિસ્તાને અફઘાનિસ્તાનમાં તાલિબાનો પર કબજો જમાવવાની ઘટનાનો શ્રેય લીધો હતો, પરંતુ હવે શું કરવું તે પાકિસ્તાનને સમજાતું નથી. પાકિસ્તાનના પૂર્વ વડાપ્રધાન ઈમરાન ખાને દરેક સાર્વજનિક પ્લેટફોર્મ પરથી તાલિબાન માટે ફંડની માંગણી કરી હતી, પરંતુ હવે આ તાલિબાન તેનો બદલો લઈ રહ્યા છે. ડ્યુરન્ડ લાઇનનો વિસ્તાર જ્યાં ગોળીબાર થયો હતો તેને સ્પિન બોલ્ડક-ચમન બોર્ડર ક્રોસિંગ કહેવામાં આવે છે અને તાલિબાન કોઈપણ રીતે સમગ્ર વિસ્તાર પર કબજો કરવા માંગે છે, કારણ કે આ વિસ્તાર વ્યવસાયિક દૃષ્ટિકોણથી ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. અફઘાનિસ્તાન આ પ્રદેશમાંથી સૂકા ફળો, કાર્પેટ અને ખનિજોની નિકાસ કરે છે, તેથી તાલિબાન આ સમગ્ર પ્રદેશમાં પોતાનું વર્ચસ્વ ઇચ્છે છે. તેથી, તાલિબાન આ પ્રદેશને લીધા વિના શાંતિથી બેસી જશે તેવી આશા ઓછી છે.