પાકિસ્તાન: આર્મી ચીફની નિયુક્તિને રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા રોકી શકશે ઇમરાન ખાન?

નવા આર્મી ચીફની નિમણૂકને લઈને પાકિસ્તાનમાં હંગામો ચાલી રહ્યો છે. ઉલ્લેખનિય છેકે 29 નવેમ્બરે જનરલ કમર જાવેદ બાજવા નિવૃત્ત થઇ રહ્યાં છે. બીજી તરફ પૂર્વ વડાપ્રધાન ઈમરાન ખાને શાહબાઝ શરીફને મુશ્કેલીમાં મુકી દીધા છે અને આર્મી ચીફની નિયુક્તિ માટે છેલ્લી ઘડી સુધી લડવા તૈયાર છે. હવે ઈમરાન ખાને રાષ્ટ્રપતિ પદનો દાવ રમીને એક નવા ટ્વિસ્ટને જન્મ આપ્યો છે. રાષ્ટ્રપતિ આરિફ અલ્વી ઈમરાન ખાનની પાર્ટીમાંથી આવે છે અને ઈમરાન ખાને જાહેરમાં આ દાવ રમ્યો છે.

ઇમરાન ખાને રમ્યો રાષ્ટ્રપતિ સાથે દાવ

પાકિસ્તાન તહરીક-એ-ઈન્સાફ એટલે કે પીટીઆઈના અધ્યક્ષ ઈમરાન ખાને દાવો કર્યો છે કે રાષ્ટ્રપતિ ડો. આરિફ અલ્વી આગામી આર્મી ચીફની નિમણૂકનો સારાંશ રાષ્ટ્રપતિ કાર્યાલય સુધી પહોંચતાની સાથે જ 'ચોક્કસપણે' તેમની સલાહ લેશે. ઈમરાન ખાને ફરી એકવાર ખુલ્લેઆમ દેશની બંધારણીય વ્યવસ્થાને રસ્તા પર ઉતારી દીધી છે અને સ્પષ્ટ કહ્યું છે કે હવે તેઓ રાષ્ટ્રપતિના માધ્યમથી શાહબાઝ શરીફના નિર્ણયોને રોકશે. રાષ્ટ્રપતિ આરિફ અલ્વી, શાહબાઝ શરીફના શપથ ગ્રહણ સમારોહમાં અગાઉ પણ ઈમરાન ખાનના કહેવા પર હાજર રહ્યા ન હતા, ત્યારબાદ પાકિસ્તાનની સુપ્રીમ કોર્ટના ચીફ જસ્ટિસે શાહબાઝ શરીફને વડાપ્રધાન પદના શપથ લેવડાવ્યા હતા. તેથી હવે આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. એવું માનવામાં આવે છે કે રાષ્ટ્રપતિના માધ્યમથી ઇમરાન ખાન નવા આર્મી ચીફની નિમણૂકમાં અડચણો ઉભી કરી શકે છે. ઈમરાન ખાને જાહેરમાં સ્પષ્ટ કહ્યું છે કે, "રાષ્ટ્રપતિ ડો. આરિફ અલ્વી ચોક્કસપણે સેના પ્રમુખની નિમણૂકના સારાંશ પર મારી સલાહ લેશે અને કાયદા અને બંધારણ અનુસાર નિર્ણય લેશે. હું પાર્ટીનો વડા છું. જે ડો. અલ્વી સાથે સબંધ ધરાવે છે.

રાષ્ટ્રપતિ વધારશે મુકશ્કેલી

ભારતની જેમ પાકિસ્તાનમાં પણ રાષ્ટ્રપતિ દરેક પક્ષની રાજનીતિથી ઉપર હોય છે અને એક વખત રાષ્ટ્રપતિ બન્યા પછી તે તમામ પક્ષોથી ઉપર બની જાય છે, પરંતુ પાકિસ્તાનમાં રાષ્ટ્રપતિ પક્ષની રેખાથી આગળ વધી શકતા નથી અને ઈમરાન ખાનના નિવેદનથી સ્પષ્ટ છે કે હવે રાષ્ટ્રપતિ આર્મી ચીફની નિમણૂકને પ્રભાવિત કરવા જઈ રહ્યા છે. ઈમરાન ખાનની આ ટિપ્પણી એવા સમયે આવી છે જ્યારે પાકિસ્તાન સેનાએ નવા આર્મી ચીફ માટે શેહબાઝ શરીફને 6 આર્મી ઓફિસરોના નામ મોકલ્યા છે અને પાકિસ્તાનના બંધારણ મુજબ નવા આર્મી ચીફની નિમણૂક માત્ર વડાપ્રધાન પાસે છે. . આર્મી ચીફની નિમણૂક અંગે વડાપ્રધાનને કોઈના પરામર્શની જરૂર હોતી નથી અને નામ ફાઈનલ કર્યા બાદ વડાપ્રધાન તે નામ રાષ્ટ્રપતિને મોકલે છે અને ત્યારબાદ રાષ્ટ્રપતિ તે નામને ફાઈનલ કરે છે. પરંતુ, હવે સવાલો ઉઠી રહ્યા છે કે, જો રાષ્ટ્રપતિ શહેબાઝ શરીફ દ્વારા મોકલવામાં આવેલ નામ પરત કરે તો?

સંવિધાનનુ ઉલ્લંઘન કરતા રહે છે ઇમરાન ખાન

તમને જણાવી દઈએ કે ઈમરાન ખાને અગાઉ પણ પાકિસ્તાનના બંધારણનું ઉલ્લંઘન કર્યું છે અને સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશ બાદ પણ તેઓ જબરદસ્ત ડ્રામા વચ્ચે અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ પર મતદાન કરવા માટે તૈયાર હતા, તેથી તેમાં કોઈ શંકા નથી કે હવે તેઓ દ્વારા સેના પ્રમુખની નિમણૂકમાં અવરોધ ઊભો કરશે. ઈમરાન ખાન પોતાની પસંદગીનો આર્મી ચીફ ઈચ્છે છે, જ્યારે શાહબાઝ શરીફે કહ્યું છે કે સેના પ્રમુખની નિમણૂક પાકિસ્તાનના બંધારણ મુજબ થશે. બીજી તરફ ઈમરાન ખાનની પાર્ટીએ ફરી એકવાર રાવલપિંડીથી 26 નવેમ્બરથી લોંગ માર્ચ શરૂ કરવાની જાહેરાત કરી છે. સાથે જ ઈમરાન ખાને કહ્યું છે કે તેમની પાર્ટીની આગળની રણનીતિ શું હશે, તે રેલીમાં લોકો સામે જાહેર કરશે. આ સાથે ઈમરાન ખાને નવા આર્મી ચીફની 'તટસ્થતા' પર પહેલાથી જ સવાલો ઉઠાવ્યા છે અને તેમણે કહ્યું કે શાહબાઝ શરીફ તેમના ભાઈ સાથે સલાહ લઈ રહ્યા છે, તો નવા આર્મી ચીફની તટસ્થતા શું હશે. જાણો.

શાહબાઝ શરીફે કરી દીધુ મોડુ?

પાકિસ્તાનમાં અત્યાર સુધી બંધારણ મુજબ સેના પ્રમુખની પસંદગીની પ્રક્રિયા ચાલી રહી છે અને બંધારણ મુજબ સેનાએ 6 સૈન્ય અધિકારીઓના નામ, જેને સમરી કહેવામાં આવે છે, વડાપ્રધાન કાર્યાલયને મોકલ્યા છે, જેથી તે અત્યાર સુધી કહેવાય છે કે નિમણૂકની પ્રક્રિયા સારી રીતે ચાલી રહી છે. પાકિસ્તાની અખબાર ડોને આશંકા વ્યક્ત કરી છે કે સેના પ્રમુખની નિમણૂકની પ્રક્રિયા, જે આ અઠવાડિયે સમાપ્ત થવાની છે, તે સમય પહેલા અવ્યવસ્થિત થઈ શકે છે. ડોન કહે છે કે તેમની પાસે ઘણા ક્વાર્ટરમાંથી અહેવાલો છે કે રાષ્ટ્રપતિ હજુ પણ નિમણૂક પ્રક્રિયાને ખૂબ જ જટિલ બનાવી શકે તેવી સારી તક છે. જો કે, એડવોકેટ ઉસામા ખાવર ખુમ્માન આ માટે સરકારને દોષી ઠેરવે છે અને માને છે કે સરકારે નવા આર્મી ચીફ શોધવાની પ્રક્રિયા ખૂબ વહેલા શરૂ કરી દેવી જોઈતી હતી જેથી રાષ્ટ્રપતિને 'ગેમ' રમવાની તક ન મળી હોત. તેમણે કહ્યું કે, પાકિસ્તાનના બંધારણ મુજબ, વડા પ્રધાન સેનાના વડાની નિમણૂક પર સેના પાસેથી સંક્ષિપ્ત મેળવવા માટે બંધાયેલા નથી અને તેઓ આ પ્રક્રિયા ખૂબ જ સરળતાથી શરૂ કરી શક્યા હોત.

સરકારની લાપરવાહીથી સંકટ?

સેના પ્રમુખની નિમણૂકમાં વિલંબ સરકારની બેદરકારી અને બિનકાર્યક્ષમતા દર્શાવે છે. રાજકીય વિશ્લેષક અહમદ બિલાલ મહેબૂબ, જેઓ પાકિસ્તાન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ લેજિસ્લેટિવ ડેવલપમેન્ટ એન્ડ ટ્રાન્સપરન્સી (PILDAT)ના વડા છે, એડવોકેટ ઉસામા સાથે અસંમત છે. તેમણે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે આઉટગોઇંગ હેડ સામાન્ય રીતે તેમના અનુગામીની વહેલી જાહેરાત કરવા માંગતા નથી, જેથી તેઓ તેમના કાર્યકાળના છેલ્લા દિવસ સુધી સંપૂર્ણ સત્તાનો ઉપયોગ કરી શકે. એટલે કે આર્મી ચીફ નહોતા ઈચ્છતા કે નવા આર્મી ચીફના નામની જાહેરાત તેમના કાર્યકાળના અંતિમ દિવસો પહેલા થાય. તેમણે કહ્યું કે નવા આર્મી ચીફની નિમણૂક થતાં જ બાજવાની સેના પરની પકડ ઢીલી જશે અને બાજવા કોઈ પણ સંજોગોમાં આ ઈચ્છતા નથી.

રાષ્ટ્રપતિ પાસે શું અધિકાર છે?

પાકિસ્તાન તહરીક-એ-ઈન્સાફ (પીટીઆઈ)ના અધ્યક્ષ અને પૂર્વ વડાપ્રધાન ઈમરાન ખાને નવા આર્મી ચીફની નિમણૂકના સીધા વિરોધમાંથી પીછેહઠ કરી છે, પરંતુ એવી અટકળો છે કે રાષ્ટ્રપતિ આરિફ અલ્વી પીટીઆઈ પ્રત્યે વફાદારી બતાવી શકે છે. રમત. પરંતુ શું તે ખરેખર તે કરી શકે છે અને જો એમ હોય તો, કેવી રીતે? પાકિસ્તાનનું બંધારણ રાષ્ટ્રપતિને વડાપ્રધાન દ્વારા મોકલવામાં આવેલ કોઈપણ સમરીને 15 દિવસ માટે રોકી રાખવાની અને પછી તેને પુનર્વિચાર માટે પરત મોકલવાની મંજૂરી આપે છે. એટલે કે રાષ્ટ્રપતિ ફાઇલને ઓછામાં ઓછા 15 દિવસ માટે લટકાવી શકે છે, એટલે કે નવા આર્મી ચીફની નિમણૂક 15 દિવસ માટે ટાળી શકાય છે. પરંતુ, જો ફરીથી વડા પ્રધાન એ જ ફાઇલમાં કોઈ ફેરફાર કર્યા વિના પાછા મોકલે અને આ વખતે પણ રાષ્ટ્રપતિ ફાઇલ પર સહી ન કરે તો કોઈ ફરક પડતો નથી અને ફાઇલ સહી વિના પાસ થઈ હોવાનું માનવામાં આવશે. પરંતુ, ફરીથી ફાઇલ મળ્યા પછી, રાષ્ટ્રપતિ તેના પર સહી કરવી કે નહીં તે નક્કી કરવા માટે વધુ 10 દિવસનો સમય લઈ શકે છે. એટલે કે સાદી ભાષામાં કહીએ તો રાષ્ટ્રપતિને 25 દિવસ સુધી ફાઈલ લટકાવવાનો બંધારણીય અધિકાર છે અને આરીફ અલ્વી આવું કરી શકે છે.

English summary

Pakistan: Can Imran Khan stop the appointment of Army Chief by the President?