ક્યારેક ગુજરાતનું આ ચમકતું શહેર કહેવાતું હતું સૂર્યપુર

Published: Friday, March 7, 2014, 13:15 [IST]

ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ-પશ્ચિમમાં સ્થિ સુરત આજે પોતાના વસ્ત્રો અને હીરા માટે જાણીતું છે. આ ધૂમધામ અને ચમકની પાછળ એક ઐતિહાસિક મહત્વ અને મહિમા છે. ઇ.સ.1990માં સુરતનું નામ હતું સૂર્યપુર, એટલે કે સૂર્ય ભગવાનનું શહેર. બાદમાં 12મી સદીમાં અહી પારસી આવીને રહેવા લાગ્યા હતા. કુતુબુદ્દીન એબક દ્વારા હુમલો કરવામા આવ્યો ત્યાં સુધી સુરત પશ્ચિમી ચાલુક્ય સામ્રાજ્યનો એક ભાગ હતો. 1514માં, ગોપી નામના એક બ્રાહ્મણ, કે જેઓ ગુજરાત સલ્તનતમાં એક મહત્વપૂર્ણ અધિકારી હતા, તેમણે વ્યાપારીઓને સુરતમાં વસવા માટે રાજી કરી લીધા, જેના કારણે આ શહેરનો એક પ્રમુખ વ્યાપારી કેન્દ્ર તરીકે વિકાસ થયો. આ શહેરની સુરક્ષા માટે સુલ્તાને એક દીવાલનું નિર્માણ કરાવ્યું, જેના પુરાવા તેના અવશેષોમાંથી મળી શકે છે, જે આજે પણ હયાત છે.

મુગલ સમ્રાટો અકબર, જહાંગીર,શાહજહાંના શાસનકાળ દરમિયાન આ શહેર વ્યાપાર માટે એક મુખ્ય બંદર તરીકે ઉભર્યું હતું. આ ભારતનું એક વ્યસાયિક કેન્દ્ર બની ગયું હતુ અને એક શાહી ટકસાળ સ્થાપિત કરવામાં આવી હતી. સુરત બંદર હજ માટે મક્કા જનારા મુસ્લિમ તીર્થયાત્રીઓ માટે પ્રસ્થાન સ્થળ બની ગયું હતું. બ્રિટિશકાળ દરમિયાન ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપનીના જહાજોએ આ બંદર પર ફરવાનો આરંભ કર્યો હતો. સુરત વ્યાપારનું એક ટ્રાંસિટ પોઇન્ટ બની ગયું હતું. અંગ્રેજો દ્વારા પોતાના વ્યાપારિક કેન્દ્ર બંબંઇ શિફ્ટ કર્યા ત્યાં સુધી સુરત ભારતના સમૃદ્ધ શહેરોમાનું એક હતું. ધીરે ધીરે સુરતનું ગૌરવ ઓછું થવા લાગ્યું.

પારસી અગિયારી, મરજન શમી રોઝા, ચિંતામણી જૈન મંદિર, વીર નર્મદ સરસ્વતી મંદિર, ગોપી તળાવ અને નવ સઇદ મસ્જિદ, રાંદેર અને જામા મસ્જિદ, નવસારી, બિલિમોરા, ઉધવાડા, સુરત મહલ વિગેરે મહત્વપૂર્ણ પ્રવાસન સ્થળો છે. નારગોળ, દાંડી, ડુમસ, સુવાલી અને તીથલ વિગેરે સુરતના મહત્વપૂર્ણ સમુદ્રતટ છે. વિશ્વભરમાં સુરત હીરા અને કપડાંના વ્યવસાયના એક મહત્વપૂર્ણ કેન્દ્રના રૂપમાં પ્રસિદ્ધ છે. વિશ્વભરના બજારોમાં કુલ હીરાના 92 ટકા હીરા સુરતમાં કાપવામાં અને પોલીશ કરવામાં આવે છે. ભારતના કોઇપણ શહેરની તુલનામાં કઢાઇની મશીનોની સંખ્યા સુરતમાં વધારે હોવાના કારણે તેને ભારતની કઢાઇ રાજધાની પણ કહેવામાં આવે છે. તો ચાલો તસવીરો થકી જોઇએ સુરતના પ્રવાસન સ્થળોને.