Happy Birthday Vikram Sarabhai: માત્ર એક રૂપિયાની સેલેરી પર કામ કરતો હતો આ મહાન ભારતીય વૈજ્ઞાનિક

અવકાશમાં ભારતનો ધ્વજ ફરકાવવાનો મુખ્ય શ્રેય ડૉ. વિક્રમ સારાભાઈને જાય છે. તેઓ દેશના સૌથી મહત્વપૂર્ણ વૈજ્ઞાનિકો અને વ્યક્તિઓમાંના એક હતા. વિક્રમ સારાભાઈને સપના જોનારો માણસ કહેવામાં આવતા હતા. આજે ભારત અવકાશની દુનિયામાં ઝડપથી પ્રગતિ કરી રહ્યું છે.

મંગળ હોય કે ચંદ્ર, ભારતીય અવકાશ સંશોધન સંસ્થા (ઇસરો) દરેક જગ્યાએ સફળતાનો ઝંડો લહેરાવી રહી છે. ટૂંક સમયમાં ચંદ્રયાન-3 ચંદ્ર પર પણ વિજય મેળવશે. આ બધાનો શ્રેય જો કોઈને જાય તો તે મહાન વૈજ્ઞાનિક ડૉ.વિક્રમ સારાભાઈ છે.

વિક્રમ સારાભાઈનો જન્મ 12 ઓગસ્ટ 1919ના રોજ અમદાવાદમાં એક સમૃદ્ધ પરિવારમાં થયો હતો. પિતાનો મોટો ધંધો હતો. પરંતુ વિક્રમને બિઝનેસમેન બનવા કરતાં અભ્યાસમાં વધુ રસ હતો.

ભારતમાં મધ્યવર્તી અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યા બાદ તેઓ ઉચ્ચ શિક્ષણ માટે ઈંગ્લેન્ડ ગયા. આ પછી કેમ્બ્રિજમાંથી ટ્રિપોસની ડિગ્રી મેળવીને ભારત આવ્યા. આ પછી, વિક્રમ સારાભાઈની અધ્યક્ષતામાં ભારતીય રાષ્ટ્રીય અવકાશ સંશોધન સમિતિની રચના કરવામાં આવી. વર્ષ 1962માં સરકાર દ્વારા તેમને ઈસરોના અધ્યક્ષ બનાવવામાં આવ્યા હતા.

વિક્રમ સારાભાઈએ માત્ર એક રૂપિયો માસિક પગાર લીધો અને ખૂબ જ ઓછા ભંડોળ સાથે ઈસરોને મજબૂત કરવાનું કામ કર્યું. તેમના અથાક પ્રયાસોનું પરિણામ છે કે આજે ISRO ગૌરવની નવી ઊંચાઈઓને સ્પર્શી રહ્યું છે. ભારતીય સ્પેસ પ્રોગ્રામની વિશ્વભરમાં પ્રશંસા થઈ રહી છે.

વિક્રમ સારાભાઈની દીકરી મલ્લિકા સારાભાઈએ એક ઈન્ટરવ્યુમાં કહ્યું હતું કે તે પોતાના વજનને લઈને ખૂબ જ સભાન રહેતા હતા. તે સવારે સૂર્ય નમસ્કાર કરતા હતા અને જ્યારે પણ તક મળતી ત્યારે તે સ્વિમિંગ કરતા હતા. તે ખાવાના પણ ખૂબ શોખીન હતા. તે અવારનવાર બીજાની થાળીમાંથી પણ ખાઇ લેતા અને કહેતા કે આ મારી થાળી નથી, તેથી તેની કેલરી મને અસર કરશે નહીં.

મલ્લિકાએ એ પણ જણાવ્યું કે તેને નવા પ્રકારના ફૂડ ખાવાનો શોખ છે. તેથી જ મારી માતા ઘરે વિવિધ દેશોની વાનગીઓ બનાવતી હતી. તેણે જણાવ્યું કે તેનો પરિવાર શાકાહારી પરિવાર છે. એ દિવસોને યાદ કરતાં મલ્લિકાએ કહ્યું હતું કે હવે દરેક જગ્યાએ ઇટાલિયન ફૂડ મળે છે. પરંતુ તે સમયે અમારું ઘર એકમાત્ર એવું ઘર હતું જ્યાં વિશ્વભરના દેશોનો ખોરાક તૈયાર કરવામાં આવતો હતો.

ડૉ. સારાભાઈએ વિવિધ ક્ષેત્રોમાં મોટી સંખ્યામાં સંસ્થાઓની સ્થાપનામાં મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપ્યું હતું. ડૉ. સારાભાઈ દ્વારા સ્થાપિત ભારતની કેટલીક જાણીતી સંસ્થાઓમાં ફિઝિકલ રિસર્ચ લેબોરેટરી અમદાવાદ, ઈન્ડિયન ઈન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ મેનેજમેન્ટ અમદાવાદ, કોમ્યુનિટી સાયન્સ સેન્ટર, અમદાવાદ, વિક્રમ સારાભાઈ સ્પેસ સેન્ટર તિરુવનંતપુરમ, યુરેનિયમ કોર્પોરેશન ઑફ ઈન્ડિયા લિમિટેડ જાડુગુડા, બિહાર, ફાસ્ટ બ્રીડર ટેસ્ટનો સમાવેશ થાય છે.

રિએક્ટર કલ્પકામ, સ્પેસ એપ્લીકેશન સેન્ટર, અમદાવાદ, દર્પણ એકેડેમી ફોર પરફોર્મિંગ આર્ટ્સ અમદાવાદ વગેરે. 30 ડિસેમ્બર, 1971ના રોજ 52 વર્ષની વયે વિક્રમ સારાભાઈનું હાર્ટ એટેકને કારણે અવસાન થયું હતું.

English summary

Happy Birthday Vikram Sarabhai: This great Indian scientist was working on a salary of only one rupee