મહિલા પહેલવાનોના સમર્થનમાં આવેલી ખાપ પંચાયતો શું છે? કેવી રીતે લે છે પોતાના નિર્ણયો, જાણો સમગ્ર વિગત
Wrestlers Protest: દિલ્હીના જંતર-મંતર પર હાલમાં ભારતીય મહિલા પહેલવાનોનુ પ્રદર્શન ચાલી રહ્યુ છે. મહિલા કુસ્તીબાજોએ ભારતીય કુશ્તી મહાસંઘના પ્રમુખ વિરૂદ્ધ ગંભીર આરોપો લગાવીને કેસ દાખલ કર્યો છે પરંતુ હજુ સુધી પોલીસ દ્વારા બ્રજ ભૂષણ શરણ સિંહની ધરપકડ કરવામાં આવી નથી.
જેના કારણે કુસ્તીબાજો પોતાનો વિરોધ ચાલુ રાખી રહ્યા છે. હવે ખાપ પંચાયતો પણ મહિલા કુસ્તીબાજોના સમર્થનમાં આવી છે. ખાપ પંચાયત એ નવો શબ્દ નથી. છેલ્લા ઘણા દાયકાઓથી તેના તુઘલકી નિર્ણોયાના કારણે તે ચર્ચામાં છે.
ખાપે પંચાયતોએ ઘણી વાર સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણયોમાં દખલ કરી છે. ખાપ પંચાયતો દ્વારા ઘણી વખત એક જ ગોત્રમાં લગ્ન પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હતો. ઘણી વખત મહિલાઓને લગતા વિશેષ નિર્ણયો લેવામાં આવ્યા હતા. ચપ્પલ વડે માર મારવાથી માંડીને માથું કપાવવા સુધીની વિશેષ સજા છે.
લોકોને કોરડા મારવાની અને હુક્કા-પાણી બંધ કરવાની સજા પણ કરવામાં આવે છે. ખાપ મહાપંચાયત હાલમાં મહિલા કુસ્તીબાજોના સમર્થનમાં આવી છે. ચાલો જાણીએ યુપી અને હરિયાણાના ખાપ વિશે.
ખાપ પંચાયતો કોઈપણ એક ગોત્ર અથવા સમાજને મળીને રચાય છે. ઘણા ગામો મળીને પણ ખાપ પંચાયત બનાવે છે. ખાપ પંચાયતો તેમના જૂથ અને ગોત્ર સાથે જોડાયેલા લોકોને ચુકાદા આપે છે. ખાપ પંચાયતોમાં માત્ર પુરુષોનુ જ પ્રતિનિધિત્વ હોય છે. મહિલાઓ આમાં સામેલ નથી હોતી.
પશ્ચિમ ઉત્તર પ્રદેશ, હરિયાણા, પંજાબ અને રાજસ્થાનમાં ખાપ પંચાયતોએ પોતાનુ વર્ચસ્વ જાળવી રાખ્યુ છે. આ સ્થળોએ તેમનો પ્રભાવ જોવા મળે છે. મહાપંચાયતને સર્વ ખાપ પંચાયત પણ કહેવામાં આવે છે. જ્યારે પણ કોઈ સામૂહિક મુદ્દા પર નિર્ણય લેવાનો હોય છે ત્યારે અનેક ખાપ તેમના પ્રતિનિધિઓને સામેલ કરીને સર્વ ખાપ બનાવે છે. આ એક વાત સ્પષ્ટ છે કે તે ગામની ચૂંટાયેલી પંચાયતથી અલગ છે. ખાપના વડાનો નિર્ણય સાર્વત્રિક હોય છે.
હાલમાં, માત્ર જાટોની જ 3,500થી વધુ ખાપ પંચાયતો છે. જ્યારે પશ્ચિમ યુપીમાં બાલિયાન ખાપ, બત્તીસ ખાપ, કાલખંડે ખાપ, કલસ્યાન (ગુર્જર) ખાપ, લતિયન ખાપ, ચૌગલા ખાપ, અહલાવત ખાપ, રાઠોર (રાઠી) ખાપ, દેશવાલ ખાપ, ગઠવાલા ખાપ, પછડા ખાપ તેમનું કામ કરી રહ્યા છે. ભારતીય કિસાન યુનિયન માત્ર બલિયાન ખાપમાંથી છે.
ઈતિહાસકારોના મતે ખાપની શરૂઆત રાજા હર્ષવર્ધનના શાસનકાળથી થઈ હતી. 643માં કન્નૌજમાં ક્ષત્રિયો એકઠા થયા ત્યારબાદ હરિયાણા સર્વખાપ પંચાયત શરૂ થઈ. ખાપ પંચાયતોએ ભારતના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામમાં પણ મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી.
ઈતિહાસ મુજબ, 23 એપ્રિલ 1857ના રોજ મેરઠ છાવણીમાં લશ્કરી બળવો થયો હતો અને 10 મે 1857ના રોજ પંચાયતના નાયકોએ અંગ્રેજોને મારી નાખ્યા હતા. પંચાયતી સેના અને સશસ્ત્ર અંગ્રેજ સેના વચ્ચે જંગલોમાં ભીષણ યુદ્ધ થયું. જેમાં મોહરસિંહ વીરનો વિજય થયો હતો.
ખાપ પંચાયતો પાસે કોઈ કાનૂની આધાર નથી. તે ગામડાઓની ચૂંટણીઓ દ્વારા ચૂંટાયેલી પંચાયત કરતાં અલગ છે. સુપ્રીમ કોર્ટે ખાપ પંચાયતોને ગેરકાયદેસર જાહેર કરી છે.
Click it and Unblock the Notifications
Sign in with Google
