30 વર્ષ બાદ ઈતિહાસનું પુનરાવર્તન! કોણ છે નવા આર્મી ચીફ જનરલ ધીરજ કુમાર સેઠ? જાણો તેમની પ્રેરણાદાયક સફર
ભારતીય સેનાને નવા અને અત્યંત અનુભવી વડા મળી ગયા છે. મંગળવાર, ૩૦ જૂન ૨૦૨૬ના રોજ જનરલ ધીરજ કુમાર સેઠે દેશના નવા આર્મી ચીફ તરીકે સત્તાવાર રીતે પદભાર ગ્રહણ કરી લીધો છે. તેમણે જનરલ ઉપેન્દ્ર દ્વિવેદીનું સ્થાન લીધું છે, જેઓ ૪૦ વર્ષ કરતાં વધુ સમય સુધી સૈન્ય ક્ષેત્રે દેશની ઉત્કૃષ્ટ સેવા આપ્યા બાદ નિવૃત્ત થયા છે. જનરલ સેઠ એવા સમયે સેનાની કમાન સંભાળી રહ્યા છે, જ્યારે આપણું સૈન્ય દળ આધુનિકીકરણના ખૂબ જ ગતિશીલ તબક્કામાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે.
નવા સેના વડા તરીકે જનરલ સેઠનો આ કાર્યકાળ ૩૧ ઓગસ્ટ ૨૦૨૮ સુધીનો રહેશે. આ સર્વોચ્ચ પદ સંભાળતા પહેલા તેઓ સેનાના વાઈસ ચીફ ઓફ આર્મી સ્ટાફ તરીકે તૈનાત હતા, જેના લીધે તેઓ ભારતીય લશ્કરના વહીવટી અને ઓપરેશનલ માળખાના બદલાવોથી સંપૂર્ણપણે વાકેફ છે. બદલાતા લશ્કરી વાતાવરણમાં સેનામાં નવી ટેકનોલોજીનો વ્યાપ વધારવાની સાથે સાથે દેશની સરહદો પર વ્યૂહાત્મક સ્તરે મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયો લેવાની મોટી જવાબદારી તેમના શિરે રહેશે.
આ નવી નિમણૂકની સાથે ભારતીય સૈન્ય વ્યવસ્થામાં લગભગ ત્રણ દાયકા પછી એક ઐતિહાસિક રેકોર્ડ પણ નોંધાયો છે. આશરે ૩૦ વર્ષ બાદ આર્મર્ડ કોર્પ્સના કોઈ વરિષ્ઠ લશ્કરી અધિકારીને ભારતીય સેનાના પ્રમુખ બનાવવામાં આવ્યા છે. આ પહેલા વર્ષ ૧૯૯૪થી ૧૯૯૭ દરમિયાન સેનાના વડા રહેલા જનરલ શંકર રોય ચૌધરી આર્મર્ડ કોર્પ્સમાંથી આવતા હતા. જનરલ સેઠે ભારતીય સેનાની આ વિશિષ્ટ રેજિમેન્ટના વારસાને આગળ ધપાવીને દેશનું સર્વોચ્ચ સૈન્ય પદ પ્રાપ્ત કર્યું છે.
નેશનલ ડિફેન્સ એકેડેમીથી આર્મી ચીફ સુધીની સૈન્ય સફર
જનરલ ધીરજ કુમાર સેઠનો લશ્કરી સફર અત્યંત પ્રેરણાદાયી, શિસ્તબદ્ધ અને માતૃભૂમિ પ્રત્યેના સમર્પણથી ભરેલો રહ્યો છે. તેમણે પોતાનો પ્રારંભિક લશ્કરી અભ્યાસ નેશનલ ડિફેન્સ એકેડેમી (NDA), ખડકવાસલાથી અને ત્યારબાદ ઇન્ડિયન મિલિટરી એકેડેમી (IMA), દેહરાદૂનથી પૂર્ણ કર્યો હતો. ૨૦ ડિસેમ્બર ૧૯૮૬ના રોજ તેમને સેનાની આર્મર્ડ કોર્પ્સની અત્યંત પ્રતિષ્ઠિત એવી 'સેકન્ડ લેન્સર્સ રેજિમેન્ટ'માં કમિશન આપવામાં આવ્યું હતું. પોતાની તેજસ્વી સેવાઓ અને દીર્ઘદૃષ્ટિને કારણે તેઓ લશ્કરમાં કુશળ વ્યૂહરચનાકાર તરીકે ખૂબ જાણીતા છે.
ભારતમાં ઉચ્ચ સૈન્ય તાલીમો પ્રાપ્ત કરવાની સાથોસાથ તેમણે વિદેશના પણ પ્રતિષ્ઠિત લશ્કરી સંસ્થાનોમાંથી આધુનિક સૈન્ય વહીવટની તાલીમ મેળવી છે. તેમણે મધ્યપ્રદેશના મહુ સ્થિત સંસ્થાનમાંથી 'હાયર કમાન્ડ કોર્સ' અને નવી દિલ્હીની નેશનલ ડિફેન્સ કોલેજમાંથી ઉચ્ચ સંરક્ષણ લક્ષી શિક્ષણ પ્રાપ્ત કર્યું છે. આ સિવાય તેમણે ફ્રાન્સના પેરિસ સ્થિત મિલિટરી કોલેજમાંથી ડિફેન્સ સર્વિસિસ કોર્સ અને અમેરિકાના કેલિફોર્નિયામાંથી ઈન્ટરનેશનલ ડિફેન્સ એક્વિઝિશન મેનેજમેન્ટનો વિશેષ અભ્યાસક્રમ પણ સક્ષમતાપૂર્વક પૂર્ણ કર્યો છે, જે તેમને વ્યાપક કોઠાસૂઝ પૂરી પાડે છે.
વિવિધ સરહદો પર ઓપરેશનલ કમાન્ડ્સ સંભાળવાનો અનુભવ
પોતાની લાંબી લશ્કરી સેવા દરમિયાન જનરલ સેઠે દેશના અનેક ખૂબ જ સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં સફળ કામગીરી કરી છે. તેમણે જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં આતંકવાદ વિરોધી અભિયાનો અને ઘૂસણખોરી રોકવાની કામગીરી દરમિયાન તેમની આર્મર્ડ રેજિમેન્ટ 'સ્કિનર્સ હોર્સ'નું નેતૃત્વ સંભાળ્યું હતું. જમ્મુ-કાશ્મીરની ભૌગોલિક સ્થિતિઓને નજીકથી સમજ્યા બાદ તેમણે ભારતની પશ્ચિમી સરહદો પર રણ વિસ્તારની અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ગણાતી એક સ્ટ્રાઈક કોર્પ્સની કમાન પણ શ્રેષ્ઠ રીતે સંભાળી હતી.
આ ઉપરાંત, ભારતીય સેનાના ઇતિહાસમાં ખૂબ ઓછા અધિકારીઓ એવા રહ્યા છે જેમને સાઉથ વેસ્ટર્ન કમાન્ડ અને સર્ધન કમાન્ડ એમ બંને ઓપરેશનલ કમાન્ડ્સના વડા તરીકે ફરજ બજાવવાની અસાધારણ તક મળી હોય, અને જનરલ સેઠ તેમાંના એક છે. લેફ્ટનન્ટ જનરલ તરીકે તેઓ સેનાની સુદર્શન ચક્ર કોર્પ્સનું નેતૃત્વ કરી ચૂક્યા છે. આ સિવાય તેઓ દિલ્હી એરિયાના જનરલ ઓફિસર કમાન્ડિંગ પણ રહી ચુક્યા છે, જે દર્શાવે છે કે તેઓ રણનીતિક અને વહીવટી સ્તરે સમાન સક્ષમતા ધરાવે છે.
રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા સર્વોચ્ચ સન્માન અને બદલાતા સમયના નવા પડકારો
ભારતીય સેનામાં તેમના વિશિષ્ટ અને અતુલ્ય યોગદાનના ઉચિત આદર સમાન આર્મી ચીફનો કાર્યભાર સંભાળવાના ઠીક એક દિવસ પહેલા જ તેમને દેશના સર્વોચ્ચ સન્માનથી નવાજવામાં આવ્યા છે. ૨૯ જૂન ૨૦૨૬ના રોજ રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મૂએ રાષ્ટ્રપતિ ભવન ખાતે આયોજિત ગરિમાપૂર્ણ સૈન્ય સમારોહમાં જનરલ ધીરજ કુમાર સેઠને 'ઉત્તમ યુદ્ધ સેવા મેડલ' એનાયત કર્યો હતો. આ રાષ્ટ્રીય પુરસ્કાર તેમની સાહસિક સૈન્ય ક્ષમતાઓ અને લાંબા સમયની રાષ્ટ્ર સેવા પ્રત્યેના અસાધારણ સમર્પણની મોટી ઓળખ દર્શાવે છે.
આજના બદલાતા યુગમાં ભારતીય લશ્કર ટેકનોલોજી, આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ અને સાયબર સુરક્ષા જેવા પરિબળો પર વિશેષ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યું છે. નવા આર્મી ચીફ તરીકે જનરલ સેઠ સમક્ષ ભવિષ્યના સુરક્ષા જોખમોને ધ્યાનમાં રાખીને સરહદ પર ડિજિટલ અને અત્યાધુનિક સંરક્ષણ પ્રણાલીઓ મજબૂત કરવાનો મોટો પડકાર રહેશે. પાકિસ્તાન અને ચીનની સરહદો પર ચાલતી ગતિવિધિઓ વચ્ચે દેશની યુદ્ધ સજ્જતાને સતત સુદ્રઢ રાખવી પણ અત્યંત આવશ્યક છે.
આ ઉપરાંત આગામી સમયમાં ત્રણેય સૈન્ય પાંખો વચ્ચે વધુ સારો અને મજબૂત વહીવટી સમન્વય સ્થાપિત કરવામાં પણ તેમની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા રહેશે. જનરલ ધીરજ કુમાર સેઠના દીર્ઘદ્રષ્ટિપૂર્ણ નેતૃત્વ હેઠળ ભારતીય સેના આવનારા વર્ષોમાં વધુ શક્તિશાળી, સ્વનિર્ભર અને અત્યાધુનિક લડાયક બળ તરીકે નવી ક્ષિતિજો સર કરશે. તેમની આધુનિક સૈન્ય વ્યૂહરચનાઓ દેશની અખંડિતતા અને સાર્વભૌમત્વને સંપૂર્ણપણે અક્ષુણ્ણ રાખવામાં અને વિરોધી દેશો સામે વ્યૂહાત્મક સ્તરે મજબૂત સ્થિતિ જાળવવામાં અત્યાર્થ પ્રભાવશાળી અને નિર્ણાયક પુરવાર થશે.
Click it and Unblock the Notifications
Sign in with Google
