US Debt Crisis: જો અમેરિકા દેવાળિયું થયુ તો શુ થશે? દુનિયા પર શું થશે અસર

વિશ્વની સૌથી મોટી મહાસત્તા ગણાતું અમેરિકા ડિફોલ્ટ થવાના ભયમાં છે. યુએસ સરકાર પર ભારે દેવું છે અને આ દેવું અમેરિકાના કુલ જીડીપીના 124 ટકા છે. તદનુસાર, જો અમેરિકા આજે તેની આખી અર્થવ્યવસ્થા વેચી દે, તો પણ તે તેનું સંપૂર્ણ દેવું ચૂકવી શકશે નહીં.

જોકે, યુએસ પ્રમુખ જો બિડેને વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો છે કે રિપબ્લિકન પાર્ટી સાથે વધારાના ડેટ બજેટ પર સમજૂતી થઈ જશે અને યુએસ ડિફોલ્ટ નહીં કરે. પરંતુ, આ દરમિયાન સવાલો ઉઠી રહ્યા છે કે જો અમેરિકા ડિફોલ્ટ થશે તો શું થશે? વિશ્વના દેશો પર આની કેટલી અસર થશે?

અલજઝીરાને આપેલી મુલાકાતમાં, ન્યૂયોર્ક યુનિવર્સિટી ખાતે સ્ટર્ન સ્કૂલ ઓફ બિઝનેસમાં અર્થશાસ્ત્રના પ્રોફેસર, લોરેન્સ જે. વ્હાઈટનું કહેવું છે કે યુએસ ડિફોલ્ટ થવાની સંભાવના પર કોઈ કંઈ કહી શકે નહીં કારણ કે તે રાજકીય મામલો છે.

આનો કોઈક ઉકેલ હોવો જોઈએ કારણ કે તે કોક ફાઈટ ગેમ જેવી છે. જેમાં બેમાંથી એક પક્ષે નમવું પડશે. પરંતુ જો બંનેમાંથી કોઈ પક્ષ હટવા તૈયાર ન હોય તો તે ખૂબ જ ચિંતાનો વિષય બની શકે છે.

બંને તરફથી તેમનો સંદર્ભ રિપબ્લિકન પાર્ટી અને ડેમોક્રેટિક પાર્ટી તરફ છે. વાસ્તવમાં ડિફોલ્ટથી બચવા માટે અમેરિકી સંસદે દેવાની મર્યાદા વધારવી પડશે. જો કે વિપક્ષી રિપબ્લિકન પાર્ટી આ વાત સાથે સહમત નથી.

તે કહે છે કે ડેમોક્રેટિક બિડેન સરકારે પહેલા તેના ખર્ચ પર લગામ લગાવવી જોઈએ. યુએસ સંસદના ઉપલા ગૃહ 'હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સ'માં દેવું વધતું બિલ મડાગાંઠમાં છે, કારણ કે ઉપલા ગૃહમાં રિપબ્લિકન પાર્ટીની બહુમતી છે.

મૂડીઝ એનાલિટિક્સ અનુસાર, જો અમેરિકા ડિફોલ્ટ થાય તો 2008ની નાણાકીય કટોકટી જેવી મંદી અમેરિકા સહિત વિશ્વને ફટકો પડી શકે છે. ત્યારે આર્થિક મંદી પાછળ લેહમેન બ્રધર્સને મુખ્ય કારણ માનવામાં આવતું હતું. હકીકતમાં, 2002-04માં અમેરિકામાં હોમ લોન સસ્તી અને સરળ બનાવવામાં આવી હતી, જેના કારણે પ્રોપર્ટીની માંગ ઝડપથી વધી હતી.

તેથી જ લેહમેન બ્રધર્સે માત્ર 5 લોન આપતી કંપનીઓ ખરીદી. જ્યારે પ્રોપર્ટીની ડિમાન્ડ વધી તો તેની કિંમતો પણ ઝડપથી વધવા લાગી, ત્યારબાદ અચાનક અમેરિકન રિયલ એસ્ટેટમાં મંદી આવી. દરમિયાન, સસ્તી હોમ લોનના નામે મિલકતો ખરીદનારાઓએ ડિફોલ્ટ કરવાનું શરૂ કર્યું.

પરિણામે, માર્ચ 2008માં, અમેરિકાની બીજી સૌથી મોટી હોમ લોન કંપની બેર સ્ટર્ન્સ ડૂબી ગઈ. ત્યારબાદ 17 માર્ચે લેહમેનના શેરમાં 48 ટકાનો ઘટાડો થયો હતો. કોરિયા ડેવલપમેન્ટ બેંકનું તેમાં રોકાણ અને બાર્કલેઝ સાથે વિલીનીકરણ નિષ્ફળ જતાં તેણે 15 સપ્ટેમ્બરે નાદારી નોંધાવી હતી. 29 સપ્ટેમ્બર સુધીમાં અમેરિકન બજારોમાં અરાજકતા જોવા મળી હતી.

આ દિવસે જ્યારે અમેરિકન બજારો ખુલ્યા ત્યારે ઘટાડાનાં ઘણા જૂના રેકોર્ડ તૂટી ગયા હતા. અગાઉ 1987માં બજારમાં આટલો મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. ભારે વેચાણના એક દિવસમાં, શેરબજારનું મૂલ્ય લગભગ $1.2 ટ્રિલિયન ઘટી ગયું, જે તે સમયે ભારતના કુલ જીડીપીની બરાબર હતું.

હાલમાં મોટા ભાગનો વૈશ્વિક વેપાર યુએસ ડોલરમાં થાય છે. વિશ્વની મધ્યસ્થ બેંકોમાં લગભગ 60 ટકા વિદેશી મુદ્રા ભંડાર અને લગભગ 70 ટકા વૈશ્વિક વેપાર યુએસ ડોલર પર નિર્ભર છે. વિશ્વના ઘણા દેશો પહેલાથી જ યુએસ ડોલર પરની તેમની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.

આને ડી-ડોલરાઇઝેશન કહેવામાં આવે છે. જો અમેરિકામાં કોઈ આર્થિક ઉથલપાથલ થાય તો ડોલરની વિશ્વસનીયતા પણ ઘટી જાય. પરિણામે, યુએસ ડૉલર નબળો પડશે અને તેના વિકલ્પો જમીન મેળવવાનું શરૂ કરશે.

હાલમાં, રશિયન SPFS (સિસ્ટમ ફોર ફાઈનાન્શિયલ મેસેજીસ) અને ચાઈનીઝ CIPS (ક્રોસ-બોર્ડર ઈન્ટરબેંક પેમેન્ટ સિસ્ટમ) યુએસ 'SWIFT'ને બાયપાસ કરીને નવી રશિયા-ચીન પેમેન્ટ સિસ્ટમ માટે દબાણ કરી રહ્યા છે. ચીને હોંગકોંગ, સિંગાપોર અને યુરોપમાં RMB ટ્રેડિંગ સેન્ટરો પણ સ્થાપ્યા છે.

ભારત આ દિવસોમાં આંતરરાષ્ટ્રીય વ્યવહારો રૂપિયામાં કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. ફોર્ચ્યુન ઈન્ડિયાના રિપોર્ટ અનુસાર, ભારત 19 દેશો સાથે રૂપિયાની લેવડ-દેવડ કરી રહ્યું છે. આર્જેન્ટિનાએ પણ ચીનમાંથી આયાત માટે ડોલરને બદલે ચીની ચલણ યુઆનમાં ચૂકવણી કરવાનું શરૂ કર્યું છે.

સાઉદી અરેબિયાના નાણામંત્રીએ એમ પણ કહ્યું છે કે તેઓ યુએસ ડોલર સિવાય અન્ય કોઈપણ ચલણમાં વેપાર કરવા તૈયાર છે. બ્રિક્સ જૂથ (બ્રાઝિલ, રશિયા, ભારત, ચીન અને દક્ષિણ આફ્રિકા) એ આ વર્ષે માર્ચમાં પરસ્પર વેપાર માટે એક સામાન્ય ચલણ પર ચર્ચા કરી હતી.

સ્ટેટિસ્ટાના 2022ના અહેવાલમાં અંદાજ છે કે યુ.એસ.માં લગભગ 158 મિલિયન લોકો પાસે રોજગારના કોઈ પ્રકાર છે. જ્યારે 3.64 ટકા લોકો બેરોજગાર છે. આ બાબતે વ્હાઇટ હાઉસની સત્તાવાર વેબસાઇટ પર પ્રકાશિત થયેલા એક લેખમાં મૂડીઝને ટાંકીને કહેવામાં આવ્યું છે કે જો અમેરિકા ડિફોલ્ટ થાય તો જીડીપીમાં ભારે ઘટાડો નોંધવામાં આવી શકે છે. તેમજ લગભગ 20 લાખ નોકરીઓ છીનવાઈ જશે. આ સાથે બેરોજગારીનો દર પણ વધીને 5 ટકાની આસપાસ થઈ શકે છે.

સ્પેનિશ નાણાકીય કંપની સેન્ટેન્ડર ટ્રેડના જણાવ્યા અનુસાર, યુએસમાં રોકાણ કરનારા મુખ્ય દેશોમાં જાપાન, જર્મની, કેનેડા, યુનાઇટેડ કિંગડમ, આયર્લેન્ડ અને ફ્રાન્સનો સમાવેશ થાય છે. આમાંના મોટાભાગના રોકાણો ઉત્પાદન, નાણાકીય અને વીમા પ્રવૃત્તિઓ અને વેપાર અને જાળવણીના ક્ષેત્રોમાં છે.

વર્ષ 2022ના વર્લ્ડ ઈન્વેસ્ટમેન્ટ રિપોર્ટ અનુસાર, યુએસમાં સીધા વિદેશી રોકાણ (FDI) ના પ્રવાહમાં 143.6 ટકાનું મજબૂત વળતર હતું. તે 2020માં $151 બિલિયનથી વધીને 2021માં $367 બિલિયન થવાની ધારણા હતી. હવે જો અમેરિકા ડિફોલ્ટ કરશે તો આ દેશોને સૌથી વધુ સીધુ નુકસાન થશે.

ભારતને થશે અસર?

અમેરિકાના ડિફોલ્ટની અસર ભારત પર પણ પડી શકે છે કારણ કે વર્ષ 2022-23માં અમેરિકા ફરીથી ભારતના સૌથી મોટા વેપાર ભાગીદાર તરીકે ઉભરી આવ્યું છે. વાણિજ્ય મંત્રાલયના ડેટા અનુસાર, ભારત અને યુએસ વચ્ચેનો દ્વિપક્ષીય વેપાર 2022-23માં 7.65 ટકા વધીને $128.55 બિલિયન થવાની તૈયારીમાં છે.

ફેડરેશન ઓફ ઈન્ડિયન એક્સપોર્ટ ઓર્ગેનાઈઝેશન (FIEO) અનુસાર, ભારત યુએસમાં ફાર્માસ્યુટિકલ, એન્જિનિયરિંગ, જ્વેલરી અને અન્ય સામાનની નિકાસ કરે છે. જો માર્કેટમાં મંદી આવશે તો ભારતીય માલ અમેરિકામાં ઓછો વેચાશે અને માંગ પણ ઘટશે.

તમને જણાવી દઈએ કે અમેરિકા એવા કેટલાક દેશોમાંથી એક છે જેની સાથે ભારતનો વેપાર સરપ્લસમાં છે. વર્ષ 2022-23માં ભારતનો અમેરિકા સાથે 28 અબજ ડોલરનો સરપ્લસ વેપાર હતો, એટલે કે ભારતે અમેરિકાથી આયાત અને વધુ નિકાસમાં ઘટાડો કર્યો હતો.

English summary

US Debt Crisis: What will happen if America goes bankrupt? What will be the effect on the world?