Chandipura virus in Gujarat: ચાંદીપુરા વાયરસે લીધો 15 બાળકોનો ભોગ, બચવું હોય તો વાંચી લો આ અહેવાલ

Updated: Thursday, July 18, 2024, 11:59 [IST]

Chandipura virus in Gujarat: પુણેમાં નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ વાયરોલોજી (NIV) એ બુધવારે ચાંદીપુરા વાયરસથી ચાર વર્ષની બાળકીના પ્રથમ મૃત્યુની પુષ્ટિ કરી હતી, જ્યારે શંકાસ્પદ કેસોના મૃત્યુઆંક 15 પર પહોંચી ગયો છે. કારણ કે, ગુજરાતમાં ચાંદીપુરા વાયરસ લગભગ એક ડઝન જિલ્લાઓમાં ફેલાયો છે.

બુધવારના રોજ રાજ્યના આરોગ્ય વિભાગના આંકડા મુજબ, રાજ્યમાંથી અત્યાર સુધીમાં કુલ 29 શંકાસ્પદ કેસ નોંધાયા છે, જેમાંથી 15 બાળકોના મોત થયા છે.

આરોગ્ય વિભાગના અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે, બુધવાર સુધીમાં, 15 મૃત્યુ નોંધાયા છે, જેમાંથી એક ચાંદીપુરા વાયરસને કારણે પુષ્ટિ થયેલા છે, જ્યારે અન્ય શંકાસ્પદ છે, પરંતુ તમામ કેસોમાં લક્ષણો સમાન છે. તેથી એવું માનવામાં આવે છે કે, તમામ કેસ સમાન છે.

આરોગ્ય વિભાગના અધિકારીઓ અને સરકારી હોસ્પિટલોના ડૉકટર્સ માને છે કે, આગામી દિવસોમાં કેસોમાં વધારો થશે. કારણ કે, વધુ જિલ્લાઓમાં અને અમદાવાદ જેવા શહેરોમાં પણ વાયરસ ફેલાયો છે, જ્યાં બુધવારે અમદાવાદ સિવિલ હોસ્પિટલમાં એક બાળકનું મૃત્યુ થયું હતું.

ચાંદીપુરા વાયરસ શું છે? - ચાંદીપુરા વાઇરસ તાવનું કારણ બને છે, જેમાં ફલૂ જેવા લક્ષણો અને તીવ્ર એન્સેફાલીટીસ (મગજની બળતરા) જોવા મળે છે. પેથોજેન રાબડોવિરિડે પરિવારની વેસિક્યુલોવાયરસ જીનસનો સભ્ય છે. તે મચ્છર, બગાઇ અને સેન્ડફ્લાય જેવા વાહકો દ્વારા પ્રસારિત થાય છે.

29 કેસમાંથી 26 ગુજરાતના, બે રાજસ્થાનના અને એક કેસ મધ્યપ્રદેશનો છે. 15 મૃત્યુમાંથી 13 રાજ્યના છે, જ્યારે એક-એક પડોશી રાજ્યો મધ્યપ્રદેશ અને રાજસ્થાનમાંથી છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે, અત્યાર સુધીમાં ગુજરાતના સાબરકાંઠા, અરવલ્લી, મહેસાણા, રાજકોટ, અમદાવાદ શહેર, મોરબી, પંચમહાલ અને અન્ય જિલ્લામાંથી કેસ નોંધાયા છે.

આરોગ્ય પ્રધાન રૂષિકેશ પટેલે જણાવ્યું હતું કે, અમે અસરગ્રસ્ત જિલ્લાઓમાં નિવારક પગલાં શરૂ કર્યા છે, 51,725 લોકોની તપાસ કરી છે, અને અનેક વિસ્તારોમાં ફોગિંગ પણ કરવામાં આવી રહ્યું છે.

આરોગ્ય પ્રધાન રૂષિકેશ પટેલે જણાવ્યું હતું કે, રાજ્યના આરોગ્ય વિભાગ દ્વારા તમામ જિલ્લાઓને એલર્ટ કરવામાં આવ્યા છે, અને કાર્યવાહી કરવા દબાણ કરવામાં આવ્યું છે.

આ ઉપરાંત જિલ્લા અને ગ્રામીણ હોસ્પિટલોને તેમની સંબંધિત હોસ્પિટલોમાંથી કોઈપણ શંકાસ્પદ કેસના નમૂના NIV ને મોકલવા માટે કહેવામાં આવ્યું છે.

આ સાથે આરોગ્ય પ્રધાન રૂષિકેશ પટેલે એ પણ ખાતરી આપી હતી કે, જરૂરી પગલાં તૈયાર છે, જેથી લોકોએ ગભરાવું નહીં અને સાવચેતી રાખવી જોઈએ.

ઉલ્લેખનીય છે કે, ચાંદીપુરા વાઇરસ તાવનું કારણ બને છે, જેમાં ફલૂ જેવા લક્ષણો અને તીવ્ર એન્સેફાલીટીસ (મગજની બળતરા) જોવા મળે છે. પેથોજેન રાબડોવિરિડે પરિવારની વેસિક્યુલોવાયરસ જીનસનો સભ્ય છે. તે મચ્છર, બગાઇ અને સેન્ડફ્લાય જેવા વાહકો દ્વારા પ્રસારિત થાય છે.

2003-2004માં મધ્ય ભારતમાં ફાટી નીકળેલા મૃત્યુ દર આંધ્ર પ્રદેશ અને ગુજરાતમાં 56-75 ટકાથી લઈને લાક્ષણિક એન્સેફાલિટીક લક્ષણો સાથે જોવા મળ્યા હતા.

કેમ ફેલાય છે ચાંદીપુરા વાયરસ? - ચાંદીપુરા વાયરસ સામાન્ય રીતે રેતીની માખી(સેન્ડફ્લાય) અથવા મચ્છરો દ્વારા ફેલાય છે. સેન્ડ ફ્લાય એ ફ્લાયની એક પ્રજાતિ છે, જે રેતી અને કાદવમાં જોવા મળે છે, અને વરસાદ દરમિયાન ઉપદ્રવ મચાવે છે.

મેદાની વિસ્તારોમાં પણ ચાંદીપુરા વાયરસનો ખતરો છે. કારણ કે, મચ્છર પણ આ વાયરસ ફેલાવી શકે છે. પ્રાણી સંશોધન દર્શાવે છે કે, વાયરસ દર્દીના ચેતાકોષો (ચેતાતંતુઓ) પર હુમલો કરે છે, અને નુકસાન પહોંચાડે છે, જેના કારણે મગજમાં બળતરા થાય છે.

ચાંદીપુરા વાયરસ:

એક જીવલેણ વાયરસ છે
જે ચાંદીપુરા વાયરલ રોગનું કારણ બને છે, જે એક દુર્લભ પરંતુ જીવલેણ વાયરલ હેમરેજિક તાવ છે.

વાયરસ અને રોગ વિશે કેટલીક મુખ્ય વિગતો :

વાયરસ:

Rhabdoviridae કુટુંબનું છે
1965 માં ચાંદીપુરા ગામ, મહારાષ્ટ્ર, ભારતથી મલી આવેલ.
વાયરલ જીનોમ સિંગલ-સ્ટ્રેન્ડેડ આરએનએ ધરાવે છે

રોગ:

ચાંદીપુરા વિષાણુ થી થતો રોગ
સેવન સમયગાળો: 2-7 દિવસ
મૃત્યુ દર: જો સારવાર ન કરવામાં આવે તો 50-80 ટકા

સંક્રમણ:

વેક્ટર: સેન્ડફ્લાય (ફ્લેબોટોમસ એસપીપી.)
પશુ યજમાન: ચામાચીડિયા, ઉંદરો અને અન્ય નાના સસ્તન પ્રાણીઓ
માનવ-થી-માનવ ટ્રાન્સમિશન: દુર્લભ, પરંતુ ચેપગ્રસ્ત શારીરિક પ્રવાહીના સંપર્ક દ્વારા શક્ય છે

લક્ષણો:

તાવ
માથાનો દુખાવો
સ્નાયુમાં દુખાવો
સાંધાનો દુખાવો
રક્તસ્રાવની વૃત્તિઓ (પેટેચીયા, એકીમોસિસ, હેમેટેમેસિસ)
ન્યુરોલોજીકલ લક્ષણો (ગૂંચવણ, ઉશ્કેરાટ, ખેંચ)

નિદાન:

પીસીઆર (પોલિમરેઝ સાંકળ પ્રતિક્રિયા)
ELISA (એન્ઝાઇમ-લિંક્ડ ઇમ્યુનોસોર્બન્ટ એસે)
વાયરસ અલગતા

સારવાર:

સહાયક સંભાળ (પ્રવાહી રિપ્લેસમેન્ટ, ઓક્સિજન ઉપચાર)
એન્ટિવાયરલ થેરાપી (?રિબાવિરિન)
પ્રાયોગિક સારવાર (નસમાં ઇમ્યુનોગ્લોબ્યુલિન)

નિવારણ:

વેક્ટર નિયંત્રણ (જંતુનાશકો, repellant)
વ્યક્તિગત રક્ષણાત્મક સાધનો (માસ્ક, મોજા, મચ્છરદાની)
ચેપગ્રસ્ત પ્રાણીઓ અથવા માણસો સાથે સંપર્ક ટાળવો

ચાંદીપુરા વાયરસ એ અત્યંત જીવલેણ વાયરસ છે, અને જો લક્ષણો દેખાય તો તાત્કાલિક તબીબી ધ્યાન જરૂરી છે. નિવારણ અર્થે વેક્ટર નિયંત્રણ પગલાં બચાવ માટે નિર્ણાયક છે.

સાવચેત અને સમય સૂચક રહો