પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવ વચ્ચે એલએનજી જહાજ ગુજરાત પહોંચ્યું, ભારતની ઉર્જા સુરક્ષા માટે મોટી રાહત
પશ્ચિમ એશિયામાં સર્જાયેલી ભારે ભૌગોલિક-રાજકીય અશાંતિ અને વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ ગણાતી સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ આસપાસ વધતા જતા તણાવ વચ્ચે ભારત માટે રાહતના મોટા સમાચાર આવ્યા છે. માલ્ટાનો ધ્વજ ધરાવતું એલએનજી (લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગેસ) કેરિયર જહાજ 'દિશા' શુક્રવારે સવારે ગુજરાતના દહેજ બંદરે સુરક્ષિત રીતે પહોંચી ગયું છે. આ વિશાળ જહાજ સાડા બાસઠ હજાર મેટ્રિક ટન જેટલો કુદરતી ગેસ લઈને ભારત આવ્યું છે.
આ જહાજના સફળ આગમનને ભારતની ઉર્જા સુરક્ષા, આર્થિક હિતો અને દરિયાઈ પરિવહનના સંવેદનશીલ મોરચે એક અત્યંત મોટી સફળતા તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે. પશ્ચિમ એશિયાના તણાવગ્રસ્ત વાતાવરણમાં વૈશ્વિક ઉર્જા પુરવઠો ગમે ત્યારે ખોરવાવાની ભીતિ સેવાઈ રહી છે, ત્યારે આ મહત્વપૂર્ણ જહાજના સુરક્ષિત પ્રવેશથી ભારતના સ્થાનિક અર્થતંત્ર, વિવિધ ઔદ્યોગિક એકમો, પાવર પ્લાન્ટ્સ અને સિટી ગેસ વિતરણ વ્યવસ્થા માટે ઇંધણની નિયમિત આપૂર્તિ કોઈ પણ ખલેલ વગર સુનિશ્ચિત કરવામાં ભારે મદદ મળશે.
સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ પાર કરવાનો કપરો પડકાર
એલએનજી કેરિયર 'દિશા'એ ગત ૧૫ જૂનના રોજ સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ સફળતાપૂર્વક પાર કર્યું હતું, જે વૈશ્વિક સ્તરે સૌથી સંવેદનશીલ અને વ્યસ્ત દરિયાઈ વેપાર માર્ગો પૈકીનો એક ગણાય છે. વિશ્વના બજારો સુધી પહોંચતા ખનિજ તેલ અને કુદરતી વાયુનો ઘણો મોટો હિસ્સો રોજેરોજ આ સાંકડી સામુદ્રધુની પરથી પસાર થાય છે. તાજેતરના દિવસોમાં અહીં સર્જાયેલી સુરક્ષા કટોકટી અને સંભવિત સૈન્ય કાર્યવાહીના જોખમને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય શિપિંગ કંપનીઓ ભારે ભય વચ્ચે કામ કરી રહી છે.
આવા અત્યંત પ્રતિકૂળ સંજોગોમાં પણ આ વિશાળ વાહને ગલ્ફ પ્રદેશમાં સફળતાપૂર્વક નેવિગેશન કર્યું હતું અને ગુજરાતના દહેજ ખાતે આવેલા પેટ્રોનેટ એલએનજીના ટર્મિનલ જેટી પર સુરક્ષિત રીતે લંગરવામાં આવ્યું છે. દેશમાં રાષ્ટ્રીય સ્તરે ઉર્જા કટોકટી ન સર્જાય તે માટે ૬૨,૩૭૦ મેટ્રિક ટન એલએનજીનો આ વિશાળ જથ્થો અત્યંત નિર્ણાયક સાબિત થશે. ક્ષેત્રના ઉચ્ચ અધિકારીઓના તાજેતરના અહેવાલો મુજબ, 'દિશા'ના આ વ્યૂહાત્મક માર્ગ પરથી બહાર નીકળ્યા બાદ અન્ય કોઈ ભારતીય ધ્વજ ધરાવતું મોટું માલવાહક જહાજ હાલ પર્શિયન ગલ્ફમાંથી ઓપરેટ થઈ બહાર આવ્યું નથી.
આ ગંભીર બાબત સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે પશ્ચિમ એશિયાઈ મહાસાગર પ્રદેશમાં હાલ ચાલતા પ્રાદેશિક વિવાદોને કારણે સમુદ્રી જોખમો કેટલા હદે વધી ગયા છે. કુદરતી તેલ અને એલએનજી ગૅસની આયાત પર ખૂબ જ મોટો આધાર રાખતા ભારત જેવા રાષ્ટ્ર માટે આ વૈશ્વિક ભૌગોલિક કટોકટી ચિંતાનો મોટો વિષય છે. ભારત માટે દરિયાઈ પુરવઠો અવરોધાય નહીં તે હેતુસર દેશનું નેતૃત્વ સતત અન્ય મિત્ર દેશોની સરકારો અને નૌકાદળ સાથે નિકટતાથી કામ કરી રહ્યું છે.
કેન્દ્ર સરકારની વિવિધ એજન્સીઓનું સંકલન
આ અણધારી અને અસ્થિર પરિસ્થિતિને પહોંચી વળવા માટે કેન્દ્ર સરકારે એક દીર્ઘકાલીન વ્યાપક મલ્ટી-મિનિસ્ટ્રીયલ રણનીતિ અમલમાં મૂકી દીધી છે. બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રાલયના વરિષ્ઠ કમિશનર ઓપેશ કુમાર શર્માએ આ અંગે માહિતી આપતાં જણાવ્યું હતું કે, સરકાર ગલ્ફ પ્રદેશની પ્રત્યેક હિલચાલ પર બારીકાઈથી નજર રાખી રહી છે. આપણી મહત્વપૂર્ણ આર્થિક અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાના જતન માટે તમામ સ્તરે કટોકટી નિવારક પગલાં તાત્કાલિક ધોરણે લેવામાં આવી રહ્યા છે.
આ આયોજન હેઠળ પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલય, કેમિકલ અને ફર્ટિલાઈઝર મંત્રાલય, વિદેશ મંત્રાલય તેમજ ભારતીય નૌકાદળ જેવી સુરક્ષા એજન્સીઓ વચ્ચે નિયમિત ધોરણે પરામર્શ ચાલી રહ્યો છે. દેશના હિતોના રક્ષણ માટે શિપિંગ વિભાગે દરેક મહત્વપૂર્ણ સ્ટેકહોલ્ડર્સ સાથે ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠકો યોજીને તકેદારી રાખવા સંબંધિત એડવાઈઝરી જાહેર કરી છે. તેમજ વિવિધ વિભાગો વચ્ચે રિયલ ટાઈમ અપડેટ્સ શેર કરવા માટે ચોવીસ કલાક કાર્યરત રહેતું નેટવર્ક સ્થાપિત કરાયું છે.
ખાડી દેશો આસપાસના જોખમી જળમાર્ગોમાં હાલ મુસાફરી કરી રહેલા અથવા ભવિષ્યમાં જવા માટે તૈયાર ભારતીય જહાજો તેમજ તેના સભ્યોની સુરક્ષા વ્યવસ્થા સુનિશ્ચિત કરવી તે અમારો પરમ ધ્યેય છે. જેમ જેમ આ સંવેદનશીલ આંતરરાષ્ટ્રીય દરિયાઈ માર્ગો વધુ સામાન્ય અને ભયમુક્ત બનશે, તેમ તેમ અટકેલા અન્ય તમામ મહત્વના કાર્ગો જહાજોની પૂર્વવત અવરજવર પણ તબક્કાવાર રીતે ફરીથી શરૂ કરવાનું આયોજન ઘડી કાઢવામાં આવ્યું છે.
સરકાર દ્વારા શિપિંગ કંટ્રોલ રૂમની અવિરત કામગીરી
પશ્ચિમ એશિયાના તણાવપૂર્ણ સંજોગો વચ્ચે વિદેશી જળસીમામાં રાત-દિવસ મુશ્કેલ ફરજ બજાવતા હજારો ભારતીય નાવિકો અને ભારતમાં વસતા તેમના પરિવારોને સહકાર તથા સાચી માહિતી પૂરી પાડવા માટે ડિરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ શિપિંગ દ્વારા ખાસ હેલ્પલાઈન અને કંટ્રોલ રૂમ સક્રિય કરવામાં આવ્યો છે. આ કમાન્ડ સેન્ટર ગભરાયેલા નાવિકોના પરિવારોને સાચી આંકડાકીય માહિતી અને માર્ગદર્શન પૂરું પાડીને મનોબળ ટકાવી રાખવામાં મદદ કરી રહ્યું છે.
પ્રાપ્ત વિગતો અનુસાર, આ આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદી વિવાદની શરૂઆત થઈ ત્યારથી અત્યાર સુધીમાં આ કંટ્રોલ રૂમ દ્વારા કુલ ૧૩,૧૮૭ થી વધુ ઇમરજન્સી ફોન કોલ્સ અને ૨૯,૩૭૬ થી વધુ ઇમેઇલ્સનો વિગતવાર જવાબો આપીને સહાય પહોંચાડવામાં આવી છે. આ મહાકાય કટોકટી કેટલી તીવ્ર છે તેનો સચોટ ચિતાર માત્ર છેલ્લા ૭૨ કલાકના આંકડાઓ પરથી મળે છે, જેમાં કંટ્રોલ રૂમને ટૂંકા ગાળામાં ૪૫૦ જેટલા કોલ્સ અને આશરે ૧,૦૭૭ થી વધુ ઇમેઇલ પ્રાપ્ત થયા છે.
કેન્દ્ર સરકારના અથાગ પ્રયાસોને લીધે અત્યાર સુધીમાં ભયજનક દરિયાઈ વિસ્તારોમાં ફસાયેલા ૩,૬૩૯ થી વધુ ભારતીય નાવિકોને હેમખેમ પિતૃભૂમિ પર લાવવામાં મોટી સફળતા મળી છે. આ ઉગારવાની અને સ્થળાંતરિત કરવાની પ્રક્રિયા અથાક રીતે ચાલુ છે, જેમાં છેલ્લા ૭૨ કલાકના ટૂંકા ગાળામાં જ અન્ય ૪૭ ભારતીય નાવિકો સહીસલામત સ્વદેશ પાછા ફર્યા છે. આ આશ્વાસનકારી પગલાથી ઉદ્યોગ જગતમાં અને દરિયાઈ કાર્યબળમાં ખૂબ મોટો વિશ્વાસ પ્રસ્થાપિત થયો છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય જળસીમામાં વધી ગયેલી કટોકટી વચ્ચે ભારત માટે લિક્વિડ નેચરલ ગેસની આ ક્ષેમકુશળ ડિલિવરી એક મોટું પ્રોત્સાહક લક્ષણ સાબિત થઈ છે. તેમ છતાં, સરકારી તંત્ર ભવિષ્યની કોઈપણ વિકટ ભૌગોલિક-રાજકીય પરિસ્થિતિને ટાળવા માટે નવા વૈકલ્પિક આયાતી માર્ગો અને પુરવઠા શૃંખલાઓના વિભિન્ન આયોજન પર ગંભીરતાથી આગળ વધી રહ્યું છે. આગામી સમયમાં સંરક્ષણ વ્યૂહરચનાઓ અને નૌકાસૈન્ય પેટ્રોલિંગને વધુ તેજ બનાવીને દેશની આર્થિક પ્રગતિ અને ઉર્જા સલામતીને અણીના સમયે પણ અકબંધ રાખવાની સરકારની કટિબદ્ધતા છે.
Click it and Unblock the Notifications
Sign in with Google
